I SA/Po 677/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku A sp. z o.o. z siedzibą w P o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2006r. postanawia: oddalić wniosek. /-/V. Mielcarek Wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę A sp. z o.o. z siedzibą w P na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Wobec tego skarżąca spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego AK, pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Na zarządzenie Przewodniczącego z dnia [...] wezwano skarżącą spółkę do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...]. Wobec tego skarżąca spółka złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce 2.7 - Rodzaj prowadzonej działalności -skarżąca wskazała, że przedmiotem działalności jest doradztwo prawne i handlowe wraz z pośrednictwem handlowym. W uzasadnieniu wskazała, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Mimo podjęcia wszelkich niezbędnych środków, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków, działania spółki nie przyniosły efektu w tym przedmiocie. Skarżąca znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej związanej ze spadkiem zamówień, a w konsekwencji tego ze spadkiem dochodów. Uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej spowoduje spiętrzenie zatorów płatniczych Spółki, oraz eliminację środków obrotowych niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej i dalszy spadek dochodów. Spowoduje również konieczność zwolnienia pracowników, co wpłynie na konieczność zwrócenia się tych osób po zasiłek dla bezrobotnych. Od dłuższego czasu udziałowcy, mimo licznych starań, nie mogą pozyskać nowych klientów, starzy klienci rezygnują ze współpracy ze względu na trudności finansowe w ich przedsiębiorstwach. Wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...], wartość środków trwałych [...], wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]. Stan rachunku bankowego prowadzonego przez B wynosi [...]. Skarżąca podała, że brak środków pieniężnych na rachunku bankowym jest spowodowany zajęciem tego rachunku przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] przedłożyła szereg dokumentów. Z załączonych do pisma zeznań o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych za rok podatkowy [...] wynika, że przychód skarżącej spółki wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...] [karta nr [...] akt sądowych], natomiast za okres [...] przychód skarżącej wyniósł [...], koszty uzyskania przychodów [...] i strata [...] [karta nr [...] akt sądowych]. Bilans sporządzony na dzień [...] po stronie aktywów i pasywów zamykał się sumą [...] [karta nr [...]], na dzień [...]. odpowiednio sumą [...] [karta nr [...]], zaś na dzień [...] odpowiednio sumą [...] [karta nr [...]]. Skarżąca przedłożyła kartotekę środków trwałych. Z załączonych deklaracji VAT-7 za miesiące [...] wynika, iż podstawa opodatkowania wynosiła odpowiednio [...] [karta nr [...] akt sądowych]. Skarżąca podała, że ponosi koszty utrzymania swojej siedziby w wysokości [...], przy czym [...]. Spółka zatrudnia na umowę o pracę [...] osób oraz w okresie [...] zatrudniała na podstawie umowy zlecenia [...] osoby. Do pisma skarżąca załączyła wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych przez B. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi kasacyjnej. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 3 w.w ustawy stanowi, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Analiza tej przesłanki wskazuje, że odnosi się ona wyłącznie do aspektów majątkowych (ekonomicznych). Przez pojęcie "środki" należy rozumieć zarówno środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, jak i wartość środków trwałych oraz wysokość kapitału zakładowego (Bogusław Dauter "Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego", strona 672 i 673, Warszawa 2009r., Wydanie 2). Zauważyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi bowiem wyjątek od zasady ich ponoszenia przez stronę i dlatego może znaleźć zastosowanie jedynie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Jak już wyżej wskazano, to na wnioskującym spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Skarżąca spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść wpisu od skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Jak wynika z dokumentów przedłożonych przez skarżącą dysponuje i obraca ona środkami przekraczającymi wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. W złożonym oświadczeniu skarżąca wskazała, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi [...], wartość środków trwałych [...]. Z deklaracji CIT-8 za rok [...] wynika, iż przychody w tym roku wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], strata [...] [karta nr [...] akt sądowych]. Jednakże strata w prowadzonej działalności gospodarczej jest wynikiem bilansowym kosztów nad przychodami i prowadzi do braku dochodu, jako podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. Strata nie uzasadnia zatem potrzeby kredytowania skarżącej należnych opłat sądowych, związanych z wniesioną przez nią skargą kasacyjną. Na uwagę skarżącej zasługuje ponadto fakt, iż prowadzi działalność gospodarczą. Z załączonych przez skarżącą deklaracji VAT-7 wynika, że skarżąca wykonuje czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Skarżąca zatrudnia [...] pracowników oraz w okresie [...] zatrudniała na umowę zlecenia [...] osoby. Ponadto godzi się zauważyć, że skarżąca spółka dysponuje majątkiem o wartości przewyższającej wysokość wpisu od skargi kasacyjnej. Taka sytuacja nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 cyt. ustawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2004r., sygn. akt FZ 463/04). Skarżąca w swoim wniosku całkowicie pominęła okoliczność, która to pozwoliła jej na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika – doradcy podatkowego A K, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi kasacyjnej. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia udzieliła pełnomocnictwa. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżąca powinna była w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Odmawiając przyznania stronie prawa pomocy zauważyć należy, że koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Nie do zaakceptowania jest tym samym sytuacja, w której strona żąda zwolnienia od kosztów sądowych ponosząc jednocześnie inne koszty prowadzenia swojej działalności gospodarczej. Aktualne również na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN (C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z o.o., ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/ V.Mielcarek