I SA/Po 682/24

WyrokWSA w Poznaniu2025-02-11

Skład orzekający: Małgorzata Bejgerowska, Izabela Kucznerowicz, Waldemar Inerowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzut nieistnienia obowiązku w sprawie egzekucji administracyjnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, oparty na twierdzeniu o niewykonaniu przez gminę usługi odbioru odpadów, może być skutecznie podniesiony, a także czy sposób zaliczenia dokonanych wpłat na poczet zaległości jest zgodny z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi ma charakter daniny publicznej, a nie opłaty za usługę, co oznacza, że obowiązek jej ponoszenia istnieje niezależnie od faktycznego odbioru odpadów przez gminę. Okoliczność niewykonania usługi może być podstawą do wniosku o umorzenie opłaty, ale nie do podniesienia zarzutu nieistnienia obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym. Ponadto, w przypadku posiadania zaległości podatkowych, wpłaty dokonywane przez zobowiązanego są zaliczane z urzędu na poczet najstarszych zaległości, zgodnie z art. 62 § 1 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że zarzut dotyczący sposobu zaliczenia wpłat również jest bezzasadny.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, twierdząc, że obowiązek nie istnieje, ponieważ firma oczyszczająca miasto nie wywoziła śmieci. Organy egzekucyjne i odwoławcze uznały, że opłata ma charakter daniny publicznej i jest obowiązkowa niezależnie od odbioru odpadów. Skarżąca kwestionowała również sposób zaliczenia jej wpłat na poczet zaległości, wskazując, że opłaty za okres objęty tytułem wykonawczym zostały zapłacone. Po utrzymaniu w mocy postanowienia organu pierwszej instancji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska Sędziowie WSA Izabela Kucznerowicz (spr.) WSA Waldemar Inerowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 lutego 2025 r. sprawy ze skargi A. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] prowadził wobec A. Z. (dalej zwanej: stroną, skarżącą) postępowanie egzekucyjne. Postępowanie to prowadzono na podstawie tytułu wykonawczego z 28 listopada 2022 r., nr [...] wystawionego przez Burmistrza [...]. Tytuł ten obejmował należności z tytułu nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za okres od maja 2022 r. do sierpnia 2022 r., tj. III rata [...] zł i IV rata – [...] zł. W dniu 12 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wskazując na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Skarżąca podkreśliła, że opłatę zapłaciła w niższej kwocie niż należna, ponieważ firma oczyszczająca miasto nie wywozi śmieci. Z załączonych dowodów wpłat wynika, że skarżąca w dniu 23 sierpnia 2022 r. wpłaciła [...] zł, a w dniu 20 czerwca 2022 r. [...] zł. Z uwagi na wniesienie zarzutów w terminie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego postępowanie egzekucyjne wszczęte na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 28 listopada 2022 r. zostało zawieszone przez organ egzekucyjny. Burmistrz [...] postanowieniem z dnia 24 stycznia 2023 r. oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że w całym 2022 r. skarżąca powinna zapłacić [...] zł, tj. 6 rat po [...] zł. Suma wpłat jakie skarżąca uiściła to [...] zł z czego [...] zł zaliczono na pokrycie zaległości z 2021 r. i [...] zł na koszty upomnienia, a tylko [...] zł na poczet roku 2022 r. Odnosząc się do zarzutu niewywożenia śmieci wierzyciel poinformował, że w przypadku gdy w danym dniu nie nastąpił wywóz śmieci skarżąca powinna o tym poinformować pracowników Urzędu Miasta. Wówczas zgłoszenie takie zostanie odnotowane i wyjaśnione. Organ podkreślił, że opłata ma charakter obligatoryjny i nie jest powiązana z ilością wytworzonych odpadów, jak też zdarzeniami losowymi warunkującymi terminowy odbiór odpadów przez podmioty uprawnione. W dniu 3 lutego 2023 r. skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Burmistrza [...] wskazując, że opłaty uiściła uzależniając ich wysokość od wykonania usługi wywozu śmieci. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśniono, że skarżąca jako właściciel nieruchomości, na której powstają odpady, położonej w Ś., ul. [...], w dniu 23 maja 2013 r. złożyła pierwszą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązana wskazała, że nieruchomość zamieszkują 2 osoby i zadeklarowała do zapłaty co miesiąc [...] zł. Zawiadomieniem z dnia 1 lutego 2022 r. poinformowano skarżącą o zmianie od 1 stycznia 2022 r. obowiązującej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na [...] zł od jednego mieszkańca, tym samym, w przypadku 2 osób, wykazanych przez skarżącą w deklaracji, począwszy od 1 stycznia 2022 r. miesięczna wysokość opłaty wynosi [...] zł. W ocenie organu nie można mówić o nieistnieniu obowiązku. Skarżąca była zobowiązana III ratę (maj i czerwiec 2022 r.) zapłacić do 30 czerwca 2022 r., a IV ratę (lipiec i sierpień 2022 r.) do 31 sierpnia 2022 r. Z ww. obowiązku zobowiązana się jednak nie wywiązała wpłacając za cały 2022 r. - jak wynika z przelewów - kwotę [...]zł, zamiast [...] zł. Z kwoty [...]zł wpłaconej w 2022 r. jeszcze [...] zł zostało zaliczone na zaległości z 2021 r. oraz [...] zł na koszty upomnienia. Tylko [...] zł zaliczono na poczet 2022 r. Stan zadłużenia za 2022 r. w należności głównej, na dzień wydania postanowienia Burmistrza wynosił: 1 rata - [...] zł, II rata - [...] zł, III rata - [...] zł, IV rata - [...] zł, V rata - [...] zł i VI rata - [...] zł. Skarżaca była zobowiązana płacić w 2022 r. raty w kwocie [...]zł, tj. 2 x [...] zł, natomiast pomniejszała raty o niewykonane - jej zdaniem - usługi. Zdaniem organu w przypadku, gdy w danym dniu nie nastąpił wywóz śmieci należało o tym poinformować pracowników Urzędu Miasta. Wówczas zgłoszenie takie zostałoby odnotowane i wyjaśnione. Takie zgłoszenie jednak nie miało miejsca. Kolegium podkreśliło, że obowiązek ponoszenia opłaty istnieje, bez względu na to czy gmina wywiązała się ze swoich obowiązków, czy też nie. Na opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie składają się bowiem jedynie koszty odbierania, transportu i wywozu odpadów, ale także inne koszty związane ż funkcjonowaniem całego systemu obejmujące dodatkowo koszty odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, także koszty tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, obsługi administracyjnej tego systemu. Opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie jest zapłatą za usługi wykonywane na rzecz właścicieli nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 30 września 2024 r. skarżąca wniosła o zmianę ww. postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W ocenie skarżącej, postanowienie SKO jest niezgodne z prawem, bowiem opłata za opłaty komunalne za okres od maja 2022 r. – do sierpnia 2022 r., tj. III i IV rata - została zapłacona w terminie. W związku z wpłaconą kwotą w jej ocenie nie występuje zobowiązanie. Skarżąca twierdzi, że informowała Urząd Miasta w [...] o niewykonanej usłudze. Ponadto na każdym bankowym dowodzie wpłaty widnieje zapis o niewykonanej usłudze. Skarżąca twierdzi ponadto, że opłata za 2 miesiące wynosi [...] zł za dwie osoby, natomiast stawka [...] zł jest niezgodna z prawem. W odpowiedzi na skargę SKO w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Tytułem wstępu należy wskazać, że postępowanie w którym wydano kwestionowane postanowienie zostało zainicjowane przez skarżącą, na skutek wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, a zatem skorzystania przez stronę z uprawnienia, o którym mowa w art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 479 – dalej "u.p.e.a."). Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, a co za tym idzie jej późniejszej kontroli sądowej. W ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziano zamknięty katalog sytuacji, stanowiących podstawę do wniesienia zarzutów. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy uzasadniające skorzystanie ze wskazanego środka zaskarżenia zostały wyliczone w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy trafnie zidentyfikowały, iż skarżąca kwestionuje istnienie egzekwowanego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), w związku z nieodbieraniem odpadów przez uprawniony podmiot. W kontekście art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. należy wyjaśnić, że nieistnienie obowiązku zachodzi wówczas, gdy nie ma obowiązku podlegającego egzekucji, przy czym ten obowiązek nie wygasł. Oczywiste jest, że aby obowiązek mógł wygasnąć, musi wcześniej istnieć. Dlatego też należy przyjąć, że podstawa zarzutu w rozumieniu użytym przez ustawodawcę w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie takich sytuacji, gdy obowiązek objęty egzekucją administracyjną nie istnieje i w ogóle nigdy nie powstał [tak: A. Cudak, Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, Warszawa 2021, Rozdział V, § 3 – dostępny w bazie danych Legalis]. W realiach niniejszej sprawy skarżąca nie zgadza się z zapatrywaniem, że brak wykonania usługi odebrania i wywozu odpadów nie ma znaczenia dla bytu zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgodnie z art. 6h pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. 2022 r., poz. 2519 – dalej: "u.c.p.g."), opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani ponosić: właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Zgodnie zaś z art. 6i ust. 1 pkt 1 powołanego aktu, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje: w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Opłata za wywóz odpadów komunalnych nie ma charakteru opłaty za usługę, ale jest daniną publiczną, co oznacza, że ma ona charakter obowiązkowy i mieszkaniec gminy nie jest zwolniony od jej płacenia nawet wtedy, gdy gmina niewłaściwie organizuje odbiór opadów [tak: wyrok WSA w Łodzi z 4 lipca 2017 r., I SA/Łd 344/17]. Właściciel każdej nieruchomości zamieszkałej ma obowiązek poddać się rygorem gminnego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi i nie zwalnia takiego właściciela samodzielne zagospodarowanie odpadami komunalnymi [tak: wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., II FSK 1579/15]. Obowiązek ponoszenia wskazanej opłaty jest niezależny od tego czy doszło do faktycznego odbioru odpadów z nieruchomości. Okoliczność niewykonania usługi odbioru odpadów może stanowić argument przemawiający za umorzeniem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Rozważenie tego rodzaju okoliczności winno jednak nastąpić w postępowaniu wywołanym złożeniem przez skarżącą wniosku o umorzenie zaległości w tego rodzaju opłacie. Poza zakresem postępowania egzekucyjnego pozostaje kwestia określenia wysokości opłaty. Z przepisów art. 6m ust. 1, 1a i 1d u.c.p.g. wynika, że podstawą wymiaru opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest deklaracja, którą powinien złożyć zobowiązany do opłaty. Należy tego dokonać w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych (por. art. 6m ust. 11 pkt 1 u.c.p.g.). Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty oraz wysokość opłaty (por. art. 6m ust. 1a u.c.p.g.). Zakres czasowy obowiązywania wyliczonej w deklaracji opłaty określa art. 6m ust. 1d u.c.p.g. stanowiąc, że wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o. Zgodnie z art. 6m ust. 2a u.c.p.g. w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Zawiadomienie zawiera pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Skarżąca jako właściciel nieruchomości położonej w Ś., ul. [...], na której powstają odpady, w dniu 23 maja 2013 r. złożyła pierwszą deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Strona wskazała, że nieruchomość zamieszkują 2 osoby i zadeklarowała do zapłaty co miesiąc [...] zł. Od 1 stycznia 2020 r. pojawił się powszechny obowiązek segregacji, a stawka wzrosła. Na przestrzeni lat stawka ta dalej ulegała zmianom, a od 1 stycznia 2022 r. wynosi dla zabudowy jednorodzinnej [...] zł miesięcznie za osobę, a dla zabudowy wielolokalowej [...] miesięcznie. Zawiadomieniem z dnia 1 lutego 2022 r. poinformowano skarżącą o zmianie od 1 stycznia 2022 r. obowiązującej stawki opłaty na [...] zł od jednego mieszkańca. Tym samym, w przypadku 2 osób, wykazanych przez skarżącą w deklaracji, począwszy od 1 stycznia 2022 r. miesięczna wysokość opłaty wynosi [...] zł. Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć również zarzuty skargi podnoszące, że opłata za opłaty komunalne za okres od maja 2022 r. – do sierpnia 2022 r., tj. III i IV rata - została zapłacona w terminie. Z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy obejmował należności z tytułu nieuiszczonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za okres od maja 2022 r. do sierpnia 2022 r., tj. III rata i IV rata – razem [...] zł. Skarżąca wskazała, że należną opłatę pomniejszyła, ponieważ firma oczyszczająca miasto nie wywozi śmieci. Z załączonych dowodów wpłat wynika, że skarżąca w dniu 23 sierpnia 2022 r. wpłaciła [...] zł, a w dniu 20 czerwca 2022 r. [...] zł. Zatem skarżąca zamiast należnych [...] zł, wpłaciła tylko [...] zł ze względu na niewykonane - jej zdaniem - usługi. Ponadto skarżąca miała zaległości z tytułu opłat za poprzednie okresy. Na koniec roku 2021 na jej koncie widniało zadłużenie w wysokości [...] zł. Z pisma skarżącej z 23 czerwca 2022 r. wynikało, że nie zapłaciła w grudniu kwoty w pełnej wysokości z powodu niewykonanej usługi. Pierwsza włata w 2022 r. w wysokości [...] została dokonana 22 lutego 2022 r. i zaliczona w pierwszej kolejności na pokrycie części zadłużenia z poprzedniego roku. Kolejne wpłaty z 26 kwietnia 2022 r. oraz 21 czerwca 2022 r. także zaliczono na zaległości z 2021 r. Ponadto ustalono, że suma wpłat jakie powinna skarżąca dokonać w 2022 r. powinna wynosić [...] zł. Suma wpłat jakich dokonała skarżąca wyniosła natomiast [...] zł, z czego [...] zł zaliczono na pokrycie zaległości z 2021 r., [...] zł na koszty upomnienia, a tylko [...] zł na poczet roku 2022 r. W tym kontekście zauważyć należy, że w świetle przepisu art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022, poz. 2651 – dalej: "O.p."), zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. W myśl art. 21 § 2 O.p., jeżeli przepisy prawa podatkowego nakładają na podatnika obowiązek złożenia deklaracji, a zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób określony w § 1 pkt 1, podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty. Stosownie do art. 51 § 1 O.p. zaległość podatkowa to podatek niezapłacony w terminie płatności. Zgodnie z art. 53 § 1 O.p. od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku (art. 53 § 4 O.p.) do dnia, włącznie z tym dniem, zapłaty podatku (§ 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, a także zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 703). Na podstawie art. 55 § 1 O.p. odsetki za zwłokę wpłacane są bez wezwania organu podatkowego. Natomiast zgodnie z art. 55 § 2 O.p., jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Stosownie do treści art. 59 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek zapłaty. Zgodnie z art. 62 § 1 O.p., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1520), jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku, gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika. W ocenie Sądu, zmiana brzmienia art. 62 § 1 O.p. umożliwia dysponowanie przez podatnika dokonaną przez niego wpłatą (tj. dokonanie wyboru na poczet, którego zobowiązania podatkowego spośród wielu ma być zarachowana wpłata), ale dotyczy podatników, którzy terminowo, rzetelnie i systematycznie regulują swoje zobowiązania podatkowe. Dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty - wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego - jest zatem wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, gdy podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. W sytuacji zatem posiadania zaległości podatkowych, podatnik dokonujący wpłaty może decydować o jej przeznaczeniu, ale tylko w zakresie tytułu podatkowego, a nie okresu, za który powstała zaległość, albowiem z urzędu będzie ona zaliczana na zaległość o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości we wskazanym podatku, a w przypadku braku określenia podatku, albo braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności, spośród wszystkich zaległości podatkowych. Przepis art. 62 § 1 O.p. wskazuje sposób (kolejność) zaliczania wpłat i jest to przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 7 czerwca 2011 r., sygn. akt II FSK 68/10). Zasadą jest, że przepisy prawa materialnego stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia zdarzenia, które wywołuje skutki prawne, a zatem zaliczenie wpłaty następuje z datą jej dokonania i odbywa się zawsze według reguł obowiązujących w czasie, gdy wpłata została dokonana - co oznacza, że do wpłat dokonanych po dniu 1 stycznia 2020 r. ma zastosowanie art. 62 § 1 O.p. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1520). Zaznaczyć należy, że zdanie pierwsze art. 62 § 1 O.p. odnosi się do zobowiązań podatkowych, których termin płatności jeszcze nie upłynął, natomiast zdanie drugie - do kolejności zaliczania wpłat w razie wystąpienia równolegle zaległości podatkowych lub zobowiązań podatkowych, albo samych zaległości podatkowych. Taka regulacja ma na celu zabezpieczenie wyeliminowania sytuacji, w których podatnik reguluje bieżące zobowiązania podatkowe, przy jednoczesnym posiadaniu zaległości podatkowych, powodując tym samym realne zagrożenie ich przedawnienia. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że dyspozycja zawarta na dowodzie wpłaty (wskazująca przeznaczenie dokonanej płatności w zakresie tytułu i okresu zobowiązania podatkowego) jest wiążąca dla organu podatkowego tylko w sytuacji, w której podatnik nie posiada zobowiązań podatkowych, dla których termin płatności upłynął. Z akt sprawy wynika, że skarżąca za cały 2022 r. wpłaciła kwotę [...]zł, zamiast [...] zł. Z kwoty [...]zł wpłaconej w 2022 r. - [...] zł zostało zaliczone na zaległości z 2021 r. oraz [...] zł na koszty upomnienia. Tylko [...] zł zaliczono na poczet 2022 r. Zdaniem Sądu prawidłowe było w okolicznościach sprawy działanie Burmistrza [...], który zaliczył dokonane przez skarżącą wpłaty na poczet opłat w pierwszej kolejności na pokrycie części zadłużenia z poprzedniego roku. Z wyliczeń organu wynika, ze stan zadłużenia za 2022 r. w należności głównej, na dzień wydania postanowienia Burmistrza [...] z 24 stycznia 2023 r. wynosił: I rata = [...] zł, II rata = [...] zł, III rata = [...] zł, IV rata = [...] zł, V rata = [...] zł, VI rata = [...] zł. Nie ulega wątpliwości, że w każdym przypadku do wpłat dokonanych po terminie płatności organ podatkowy zobligowany jest zastosować się do przepisu art. 55 § 2 O.p. Regulacje prawne nie pozostawiają organom podatkowym możliwości wyboru co do sposobu postępowania. Z przepisu art. 62 § 4 O.p. wynika, że w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowych, odsetek za zwłokę oraz kosztów upomnienia wydaje się postanowienie, na które służy zażalenie z zastrzeżeniem § 4a. Przepis § 4a, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia, zawierał katalog należności, na które należało zaliczyć wpłatę, w przypadku zaległości podatkowych oraz informację, że postanowienie o którym mowa w § 4 wydaje się wyłącznie na wniosek. Konkludując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Trafnie za bezzasadny uznano zarzut nieistnienia egzekwowanych obowiązków. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło