I SA/Po 7/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 05 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi AB na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę AB na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2008 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych. Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] wezwano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie [...]. Skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że ma [...] lat i że jej sytuacja jest bardzo trudna. Mieszka na wsi, nie posiada własnego środka transportu, a w jej miejscowości nie ma pracy. Aktualnie utrzymuje się z wynajmu nieruchomości położonej w K przy ul. D [...] i z tego tytułu otrzymuje [...] miesięcznie. Nie uzyskuje innych dochodów. Z uwagi na trudności jakie ją spotkały i konflikt z mężem choruje i od około [...] lat leczy się. Skarżąca podała, że mąż na nieruchomość wziął bardzo duży kredyt i przestał go spłacać, przez co ona ma bardzo duże problemy i nie wie, gdzie będzie mieszkać. Skarżąca podała, że pomaga jej trochę rodzina, ale jest to pomoc polegająca na zaproszeniu na obiad lub na zakupie żywności. Skarżąca oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Wnioskodawczyni posiada mieszkanie w budynku warsztatowym o pow. ok. [...] m2, wartości szacunkowej nie zna oraz nieruchomość o pow. [...] m2, która zabudowana jest w części budynkiem warsztatowym, nieruchomość obciążona jest hipoteką na kwotę [...]. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej [...]. Dochód skarżącej z tytułu umowy najmu wynosi [...] miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że zobowiązania i stałe miesięczne wydatki wynoszą: [...]. Z pisma skarżącej z dnia [...] wynika, że wnioskodawczyni nie uzyskuje innych dochodów, chociaż jest prezesem spółki A. Posiada [...] akcji spółki o wartości [...], wartość wynikała z umowy spółki zawiązanej w [...]. Aktualnie spółka, oprócz starego sprzętu biurowego, nie posiada majątku i odnotowuje stratę. Skarżąca oświadczyła, że nigdy nie miała z tytułu posiadanych udziałów i pełnienia funkcji wypłacanych dywidend lub wynagrodzeń. Spółka prowadzi sklep z odzieżą używaną, a dochód starcza jedynie na opłacenie opłat związanych z prowadzeniem takiej działalności. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wnioskodawczyni nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Posiada nieruchomość, która obciążona jest hipoteką oraz udziały w spółce, z których nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżąca utrzymuje się z kwoty [...] z tytułu umowy najmu, którą w całości przeznacza na swoje miesięczne utrzymanie. Na uwagę zasługuje okoliczność, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...], sygn. akt [...] odstąpił od zasądzenia od skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w części obejmującej koszty zastępstwa procesowego na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji. Violetta Mielcarek