I SA/Po 703/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska ( spr.) WSA Maria Kwiecińska Protokolant : ref. staż. Marek Nowak po rozpoznaniu w dniu 01 lutego 2006r. sprawy ze skargi W.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2003r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ M. Kwiecińska Decyzją z dnia [...] października 2002 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. uznał - na podstawie art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.)w zw. z 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (t.j. Dz. U. 2001, Nr 75, poz. 802) oraz art. 65 § 4 pkt 2 lit. b i c, art. 212 § 1 pkt 1, § 2 w zw. z art. 23 § 7, art. 30 § 1 pkt 5, art. art. 29 § 1, art. 56, art. 98, art. 101 § 1 i § 3 i art. 222§ 1 Kodeksu celnego oraz ust. 5 części 1A Postanowienia wstępne Taryfy celnej stanowiącej załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 2001 r. (Dz. U. Nr 146, poz. 1639) zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] września 2002 r. dotyczące samochodu osobowego marki BMW zgłoszonego do procedury dopuszczenia do obrotu przez W.K., za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej towaru i kwoty długu celnego. W uzasadnieniu organ I instancji podniósł, iż zakwestionował - na zasadzie art. 23 § 7 Kodeksu celnego - dołączony do przedmiotowego zgłoszenia celnego dowód zakupu pojazdu (faktura), gdyż istniały uzasadnione podstawy do zanegowania jego wiarygodności ze względu na podaną wysokość ceny transakcyjnej, która nie odzwierciedlała rzeczywistej wartości importowanego samochodu. Podana na fakturze kwota 1750,00 EUR odbiegała bowiem od wartości podobnych pojazdów sprzedawanych na rynku kraju eksportu, które publikowane są m. in. w katalogu "Schwacke Liste". Ustalając wartość celną samochodu, organ celny zastosował przepis art. 29 § 1 Kodeksu Celnego (tzw. metoda "ostatniej szansy"), wskazując przyczyny, dla których nie jest możliwe ustalenie wartości używanego samochodu na podstawie przepisów art. 25-28 Kodeksu celnego. Dyrektor Urzędu Celnego powołał się przy tym na postanowienia Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r., zgodnie z którymi w razie zakwestionowania wiarygodności dokumentów organ celny stosuje metodę "ostatniej szansy", przy której może się oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych samochodów. Za podstawę wyliczeń wartości celnej zgłoszonego pojazdu organ celny przyjął zatem jako wartość bazową - rynkową wartość pojazdu podaną w ogólnokrajowym katalogu "EUROTAX nr 9/2002, tj. kwotę 15.000 PLN. Po odjęciu od tej kwoty podatku VAT (22 %) i podatku akcyzowego (3,1 %) ustalono wartość celną samochodu w wysokości 11925,00 PLN. W odwołaniu od tej decyzji W.K. wniosła o jej uchylenie stwierdzając, że organ celny bezprawnie zakwestionował wartość samochodu podaną w fakturze zakupu. Podniosła też, różnica między wartością wynikającą z faktury a wartością celną wskazaną przez organ celny jest nieznaczna. Dyrektor Izby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko organu I instancji odnośnie różnicy między ceną zakupu zadeklarowaną, a ceną wskazywaną w specjalistycznych katalogach ("Eurotax", "Schwacke Liste") odnośnie podobnych pojazdów, co stanowiło słuszną podstawę do uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Ponadto wyjaśnił, że w przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu celnego organ celny ustala wartość celną w sposób określony w art. 25 - 29 Kodeksu celnego ( art. 24 § 1 Kodeksu celnego). Przepisy obowiązujące w Polsce w przypadku zakwestionowania umowy sprzedaży (faktury lub rachunku) dają organom celnym możliwość ustalenia wartości celnej towaru w oparciu o wartość transakcyjną towarów identycznych lub podobnych sprzedanych i wprowadzonych na polski obszar celny w tym samym lub zbliżonym czasie, co towary, dla których ustalana jest wartość celna (art. 25 i 26 Kodeksu celnego). Zastosowanie tych metod w przypadku importu używanych pojazdów samochodowych Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO- wyjaśnienia tegoż Komitetu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 r. zostały opublikowane w formie załącznika do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15.09.1999 r. w sprawie wyjaśnień dotyczących wartości celnej - Dz.U. z 1999, nr 80, poz. 908) uznał za problematyczne. Niemożliwym jest, bowiem znalezienie identycznych bądź podobnych używanych pojazdów samochodowych. Kolejna metoda ustalenia wartości celnej towaru - metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) może znaleźć w zasadzie, zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalenia Wartości Celnej zastosowanie wyłącznie w przypadku importu dla celów handlowych. Dotyczy, bowiem sprzedaży towarów masowych, sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach i stanie, w jakim są towary, dla których ustalana jest wartość celna. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wypowiedział się również przeciwko ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę wartości kalkulowanej (art. 28 Kodeksu celnego). Używane pojazdy samochodowe nie są bowiem produkowane jako takie, dlatego też metoda ta oparta na koszcie produkcji importowanych towarów nie może być brana pod uwagę. Wartość celna używanych pojazdów samochodowych winna być zatem ustalana według metody "ostatniej szansy" ( art. 29 Kodeksu celnego). Przepis ten przewiduje, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalana na podstawie przepisu art. 23, 25-28 ustawy, to jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami ( art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu, Porozumienie w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. oraz przepisy działu III tytuł II Kodeksu celnego). W niniejszej sprawie z powodów opisanych powyżej nie było możliwe ustalenie wartości celnej na podstawie przepisów art. 23, 25-28 Kodeksu celnego, wobec czego Naczelnik Urzędu Celnego zastosował art. 29 Kodeksu celnego. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. W celu ustalenia wartości celnej z wykorzystaniem tej metody należy stosować specjalistyczne katalogi, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych (osobowych, terenowych, dostawczych, ciężarowych) na podstawie ogólnopolskich badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji. Mając powyższe na względzie, Naczelnik Urzędu Celnego ustalił, iż średnia cena pojazdu o parametrach technicznych charakteryzujących sporny samochód wynosiła w miesiącu importu 15.000, 00zł, według wydawnictwa "Eurotax" nr 9/2002). Zgodnie przy tym z informacją wydawcy powołanego katalogu, ceny w nim zawarte są średnie i jednocześnie zbliżone do cen transakcyjnych oraz odnoszą się do pojazdów używanych. Wartość tą pomniejszono o należności podatkowe pobierane w związku z importem towaru, uzyskując w ten sposób średnią cenę pojazdu o ww. parametrach, importowanego na polski obszar celny. Tak ustalona cena mogła być przyjęta za wartość celną auta na podstawie art. 29 Kodeksu celnego. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż opłacalność zakupu pojazdu za granicą, bądź jej brak jest indywidualną kwestią importera i nie może wpływać na ustalenie wartości celnej przedmiotowego pojazdu. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego W.K. wniosła o uchylenie decyzji II instancji. Zarzuciła, że błędnie pomniejszono wartość celną pojazdu o podatek akcyzowy w wysokości 3,1% w sytuacji, gdy stawka podatku dla tego rocznika wynosiła 65%. Podniosła też, że sprzedający potwierdził, że za samochód zapłaciła 1750 Euro. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) wojewódzki sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, stwierdzi wady, będące przyczynami wznowienia postępowania bądź też stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie organ celny zakwestionował wiarygodność ceny transakcyjnej samochodu, podanej w umowie zakupu, uznając, po porównaniu jej z ceną podobnych pojazdów na europejskim obszarze gospodarczym, że jest ona znacznie zaniżona w stosunku do rzeczywistej jego wartości. W tej sytuacji organ celny był zobowiązany w ramach postępowania wszczętego przez przyjęcie zgłoszenia celnego dokonać weryfikacji dołączonych do niego dokumentów, w tym także rachunku dokumentującego wartość transakcyjną towaru (art. 70 Kodeksu celnego). Uznając więc za trafne te wywody decyzji, które dotyczą uprawnień organów celnych do odrzucenia wartości transakcyjnej towaru i nie uznania jej za wartość celną po jej zakwestionowaniu z uzasadnionych przyczyn, ( co miało miejsce w niniejszej sprawie ), a wynikających z obowiązującego w ówczesnym stanie prawnym art. 23 § 7 ustawy dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny ( Dz. U. Nr 23, poz.117 ze zm. ), podkreślić należy, że ustalenie wartości celnej towaru występującego w obrocie towarowym z zagranicą podlega ściśle określonemu postępowaniu. W myśl art. 24 § 1 Kodeksu celnego, gdy nie jest możliwe przyjęcie wartości transakcyjnej (art. 23) należy zastosować inną metodę wskazaną w Kodeksie celnym w artykułach 25-28 (ustalić wartość transakcyjną identycznych towarów, wartość transakcyjną podobnych towarów, cenę jednostkową towarów przywożonych, bądź identycznych lub podobnych sprzedawanych na polskim obszarze celnym w największych zbiorczych ilościach, wartość kalkulowaną) z zachowaniem kolejności wynikającej z tych przepisów. W przedmiotowej sprawie organy w sposób prawidłowy rozważyły i uzasadniły niemożliwość ustalenia wartości celnej w oparciu o metody wskazane w art. 25-28 Kodeksu, stosując metodę " ostatniej szansy" z art. 29 Kodeksu. Zgodnie z postanowieniami Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., w przypadku ustalania wartości celnej przywożonych używanych pojazdów samochodowych w oparciu o metodę ostatniej szansy, istnieje możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających ceny rynkowe tych pojazdów na polskim obszarze celnym. W celu ustalenia wartości celnej z wykorzystaniem tej metody należy stosować specjalistyczne katalogi, w których wydawca zestawia średnie ceny pojazdów samochodowych (osobowych, terenowych, dostawczych, ciężarowych) na podstawie ogólnopolskich badań rzeczoznawczych, prowadzonych w sposób fachowy przez specjalistów w dziedzinie motoryzacji. W świetle postanowień punktu 23 Studium 1.1 przy stosowaniu katalogów lub wyspecjalizowanych czasopism podających bieżące ceny na rynku kraju importu, należy uwzględnić stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość (na przykład nadzwyczajne zużycie, naprawy, remonty, akcesoria) w porównaniu z wartością typowego pojazdu służącego za punkt odniesienia. Skarżąca nie przedstawiła jednak w toku postępowania przed organem celnym I instancji żadnych dowodów uzasadniających zastosowanie obniżenia wartości pojazdów z uwagi na stan pojazdu. Za podstawę wyliczeń wartości celnej zgłoszonego pojazdu organ celny przyjął jako wartość bazową - rynkową wartość pojazdu podaną w ogólnokrajowym katalogu "EUROTAX nr 9/2002, tj. kwotę 15.000 PLN, nie zaś, jak podnosi strona w skardze 24.317,00 PLN. Jednakże w decyzji zastosowano niewłaściwą stawkę podatku akcyzowego przy ustalaniu wartości celnej samochodów, przyjmując, nie mającą oparcia w obowiązujących przepisach jednakową stawkę 3,1 %. Tymczasem zgodnie z § 7a/ ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 marca 2002 r. w sprawie podatku akcyzowego - Dz. U. Nr 18 poz. 175. w przypadku importu samochodów osobowych dokonywanego po upływie dwóch lat kalendarzowych od ich produkcji, wliczając rok produkcji jako pierwszy rok kalendarzowy stosuje się procentowe stawki podatku akcyzowego obliczone według stosownego wzoru. Zastosowanie tego przepisu powoduje zróżnicowanie stawek podatku akcyzowego w zależności od roku produkcji pojazdu. Praktyka, polegająca na obliczaniu wartości celnej samochodów osobowych przy zastosowaniu ujednoliconych, niższych niż to wynika z obowiązujących przepisów, stawek podatku akcyzowego, jest niezgodna z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów. Stawka podatku akcyzowego dla samochodów wyprodukowanych w 1995 roku i starszych wynosiła 65%. Rozpatrując ponownie sprawę rzeczą organów celnych będzie uwzględnienie przedstawionych wyżej uwag, a także zmian stanu prawnego spowodowanych ustawami z dnia 19.03.2004r. - Prawo celne i Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne ( Dz. U. Nr 68, poz. 622, 623 ). Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zmian. ). /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/M. Kwiecińska