I SA/Po 703/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku MG o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi MG na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym (III rata) za 2012 r. postanawia: 1. oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Skarżący MG wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że wiosenne przymrozki w [...] całkowicie zniszczyły uprawy. Wskazał, że również w latach poprzednich ponosił straty. Ponadto wyjaśnił, że realia polityki rolnej sprawiają, iż tradycyjne gospodarstwa rolne – rodzinne, poniżej [...], nie są dostatecznie dochodowe, tu podatek dotyczy areału ok. [...]. Wnioskodawca oświadczył, że w [...] ARiMR zasugerowała, żeby przeszedł na rentę strukturalną, ale renty nie otrzymał, mimo że gospodarstwo przekazał następcy. Skarżący podał, że zrezygnował z prowadzenia działalności rolniczej również z uwagi na stan zdrowia. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Wnioskodawca nie dysponuje domem, nieruchomością rolną, oszczędnościami, papierami wartościowymi i przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro, mieszka w mieszkaniu o pow. [...] m2. Małżonka również nie dysponuje żadnym majątkiem. Wnioskodawca podał, że z uwagi na wiek nie może znaleźć dodatkowych źródeł dochodu. Skarżący oświadczył, że z tytułu pisania wierszy, umowy o dzieło uzyskuje ok. [...] miesięcznie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 243 § 1 i § 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, a przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezzasadne, gdy strona postępowania nie jest zobowiązana do uiszczenia jakichkolwiek opłat lub wydatków. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 4 P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Natomiast stosownie do art. 241 P.p.s.a. zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w przepisie prawa lub w postanowieniu sądu administracyjnego bez określenia zakresu tego zwolnienia - oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Z akt sądowych wynika, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] zwolnił MG od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku rolnym (III rata) za 2012r. Skarżący nie wniósł na to postanowienie sprzeciwu, również prawo pomocy nie zostało cofnięte przez Sąd. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Skarżący na obecnym etapie postępowania nie ma już obowiązku uiszczania kosztów sądowych i wobec tego wniosek w tym zakresie podlega oddaleniu. Natomiast co do wniosku Skarżącego dotyczącego ustanowienia pełnomocnika z urzędu uznać należy, że z przedstawionej argumentacji wynika, iż zasadnym jest ustanowienie dla niego adwokata. Wnioskodawca i jego żona znajdują się w trudnej sytuacji finansowej, gdyż utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu umowy o dzieło oraz pisania wierszy, które wnioskodawca określił na kwotę [...] miesięcznie. Skarżący m.in. z uwagi na stan zdrowia oddał synowi nieruchomość rolną, przy czym nie otrzymał renty strukturalnej. Obecnie razem z żoną mieszka w mieszkaniu o pow. [...] m2, które, jak wynika z wcześniej złożonych przez niego wyjaśnień, należy do rodziny brata. Skarżący wykazał zatem, że nie ma środków na opłacenie kosztów profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.