I SA/Po 704/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 18 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku PJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi PJ na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2006r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący PJ pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych za 2006r. Następnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że z uwagi na sytuację w jakiej się znalazł, nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Wnioskodawca podał, że zarabia [...] grając w kościele na organach. Skarżący wskazał, że od [...] powróciły jego problemy ze zdrowiem i wobec tego koszty rehabilitacji i zakupu lekarstw pochłaniają cały jego dochód oraz dochód żony. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną JJ. Wnioskodawca nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżący uzyskuje miesięczne dochody w wysokości [...], jego żona natomiast z tytułu pracy dorywczej, na czas [...], w wysokości [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w piśmie z dnia [...] podał, że nie jest w stanie zebrać i przygotować w terminie 7 dni informacji, o które został wezwany. Wobec tego ponownie pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 2. złożenie odpisów z wszystkich kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesiące należących do skarżącego i do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, 3. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają pojazdy podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa, 4. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat, inne), 5. podanie czy skarżący lub osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dodatkowe dochody (np. z tytułu udziału w spółkach, zbycia papierów wartościowych, pełnienia funkcji członka zarządu, prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, inne), kiedy takie dochody uzyskali i w jakiej wysokości lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej (odpis decyzji), 6. podanie czy osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakieś nieruchomości, jeżeli tak to jakie, jaka jest ich powierzchnia, oszczędności, papiery wartościowe i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, 7. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli skarżący najmuje to mieszkanie należy podać koszty najmu, 8. podanie czy skarżący posiada zakupione w [...] spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w O przy ul. K [...] oraz garażu nr [...] położonego w O przy ul. M [...], jeżeli nie posiada to należy wyjaśnić kiedy zbył prawa do w.w nieruchomości, za jaką cenę, czy uzyskane ze sprzedaży środki pieniężne posiada, ewentualnie czy darował prawa do w.w nieruchomości, jeżeli tak to komu i kiedy, 9. podanie czy z żoną skarżącego została przedłużona umowa o pracę, jeżeli tak to na jaki czas i za jakim wynagrodzeniem, należy również podać czy żona skarżącego poza zawarta w tym roku na okres [...] miesiąca, była zatrudniona na podstawie innych umów o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, jakie z tego tytułu uzyskiwała miesięczne wynagrodzenie lub czy pozostawała bez pracy, była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy i otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący w odpowiedzi oświadczył, że on i jego żona nie posiadają pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskowa wyjaśnił, że razem z żoną mieszka w domu należącym do jego rodziców. Skarżący podał, że rachunki płacą w systemie 50/50 czyli po połowie. Skarżący wskazał, że nie potrafi dokładnie określić kosztów utrzymania, ponieważ wszystko zależy od tego ile w danym miesiącu wyda na leczenie. Podał, że czasami pomaga im mama, gdyż nie wystarcza im na rachunki. Skarżący oświadczył, że małżonka nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów, nie posiada również nieruchomości oraz papierów wartościowych. Wnioskodawca podał, że nie posiada prawa do spółdzielczego własnościowego mieszkania zakupionego w [...] oraz garażu, nie posiada również środków pieniężnych uzyskanych ze sprzedaży w.w nieruchomości. Skarżący poinformował, że żona przedłużyła umowę o pracę o kolejny miesiąc. Do pisma załączył wyciąg ze swojego rachunku bankowego prowadzonego przez A S.A. w O, z którego wynika, że saldo na tym rachunku było ujemne i w dniu [...] wynosiło [...], w dniu [...] i w dniu [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego wynika, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną. Małżonkowie mieszkają w domu będącym własnością rodziców skarżącego. Wnioskodawca choruje, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę jako organista w wysokości [...], jego żona natomiast w [...] pracowała za wynagrodzeniem w wysokości [...]. Skarżący i jego żona nie posiadają domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, wartościowych przedmiotów oraz pojazdów podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący - mimo wezwania - nie podał czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody. Wskazał natomiast, że jego żona nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. W tym miejscu wskazać należy, że skarżący w złożonych oświadczeniach nie podał, że jego żona jest członkiem rady nadzorczej w spółce B Spółka Akcyjna, co wynika z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego, wobec tego nie wiadomo czy z tytułu pełnienia w.w funkcji uzyskuje jakieś dochody, jeżeli tak to w jakiej wysokości. Wnioskodawca również nie podał, czy jego żona, poza wskazanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodem z tytułu pracy na okres [...] miesiąca, była zatrudniona na podstawie innych umów o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, jakie z tego tytułu uzyskiwała miesięczne wynagrodzenie lub czy pozostawała bez pracy, była zarejestrowana Powiatowym Urzędzie Pracy i otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący ogólnikowo podał, że płaci z rodzicami rachunki w systemie 50/50, czyli po połowie i czasami otrzymuje pomoc od mamy. Wnioskodawca jednakże, mimo wezwania, nie podał ile wynoszą opłaty za energię elektryczną, wodę, gaz, telefon, ile wynoszą koszty leczenia i zakupu lekarstw, ile przeznaczają na zakup żywności i inne wydatki. W tym miejscu zauważyć należy, że dopiero zestawienie i analiza uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Skarżący został również wezwany do podania czy posiada zakupione w [...] spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz garażu, jeżeli nie posiada to miał podać kiedy zbył prawa do w.w nieruchomości, za jaką cenę i czy posiada środki pieniężne ze sprzedaży. Wnioskodawca w odpowiedzi podał, że nie posiada prawa do spółdzielczego własnościowego lokalu mieszkalnego zakupionego w [...] oraz do garażu, nie posiada również środków uzyskanych ze sprzedaży w.w nieruchomości. Skarżący nie podał natomiast kiedy sprzedał te nieruchomości i za jaką cenę. Ponadto skarżący, mimo wezwania, nie przedłożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i jego żonę, nie przedłożył również wyciągów z rachunków bankowych należących do jego żony, nie wyjaśnił nawet czy takie rachunki bankowe posiada. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącego została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak złożenia przez skarżącego odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez niego i jego żonę, brak odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesiące należących do jego żony i brak informacji o tym czy takie rachunki bankowe posiada, brak informacji co do kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego i jego żony, brak informacji co do daty sprzedania nieruchomości przez skarżącego i kwoty uzyskanej z tej sprzedaży, brak informacji co do faktu, że małżonka skarżącego jest członkiem rady nadzorczej w Spółce Akcyjnej B, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie udzielił bowiem pełnej odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05). Skoro skarżący, pomimo wezwania, nie udzielił pełnych wyjaśnień i nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.