I SA/Po 707/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 01 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku DK i JK o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi DK i JK na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 rok postanawia: zwolnić skarżących od kosztów sądowych. Skarżący DK i JK, reprezentowani przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Następnie złożyli sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podali, że nie stać ich na poniesienie kosztów sądowych, gdyż utrzymują się z prowadzenia gospodarstwa rolnego, którego dochodowość to około [...] na miesiąc, córka jest natomiast osobą bezrobotną. Skarżący podali, że pozostają razem we wspólnym gospodarstwie domowym z matką wnioskodawcy i z [...] dzieci w wieku [...] lat. Skarżący oświadczyli, że posiadają dom o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...], nieruchomość o pow. [...] zajętą przez A, ciągnik F, przyczepę, kombajn zbożowy B. Skarżący podali, że matka wnioskodawcy uzyskuje dochody z tytułu emerytury w wysokości ok. [...]. Wnioskodawcy wskazali, że mają przyznane świadczenia od A, które zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym przez Urząd Skarbowy. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyli, że obecnie córka nie pozostaje z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i jest jedynie zameldowana w K. Wnioskodawcy nie składają rocznych zeznań o wysokości osiągniętego dochodu z uwagi na prowadzenie przez nich działalności rolniczej. Matka wnioskodawcy otrzymuje emeryturę i nie składa rocznych zeznań podatkowych, rozlicza ją organ rentowy. Ze złożonych oświadczeń wynika, że wnioskodawczyni nie posiada rachunku bankowego, rachunek bankowy posiada wnioskodawca, rachunek bankowy jest zajęty i wszelkie wolne środki zajmowane są w toku postępowania egzekucyjnego (w tym świadczenia z A). Skarżący podali, że dopłaty unijne wynoszą ok. [...] rocznie. Skarżący wyjaśnili, że prowadzą działalność rolniczą, polegającą na częściowej uprawie zbóż i hodowli zwierząt. Wnioskodawcy podali, że nie gromadzili szczegółowych rachunków i wydatków, ale koszty prowadzenia działalności rolniczej w okresie od [...] w wysokości [...], t.j. [...]. Skarżący podali, że przychód w ujęciu rocznym z tytułu prowadzenia działalności rolniczej wynosi ok. [...]. Wnioskodawcy wskazali, że w tym roku przychodu jeszcze nie uzyskali w związku z obecnym sezonem, który trwa, jednakże w ocenie skarżących przychody będą znacznie mniejsze niż przed rokiem w związku z suszą. Wnioskodawcy oświadczyli, że synowie nie uzyskują dochodów, gdyż nadal się uczą, natomiast córka nie mieszka z nimi. Skarżący podali, że nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżący wskazali, że wydatki gospodarstwa domowego wynoszą: [...]. Skarżący oświadczyli, że nie są w stanie pokryć wszystkich swoich bieżących kosztów i z tego powodu popadają w zwłokę. Wnioskodawcy podali, że posiadają [...]-letni samochód terenowy nie używany, dowód rejestracyjny zabrany przez Policję, ciągnik Z, rok prod. [...], wartość ok. [...], ciągnik U –[...]-letni, [...]-letnią przyczepę, [...]-letnią przyczepę. Skarżący wyjaśnili, że są to rzeczy trudne do wyceny z uwagi w większości na własną konstrukcję i wiek. Wnioskodawcy oświadczyli, że oni i osoby pozostające z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnych innych wartościowych przedmiotów, oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych. Skarżący wskazali, że świadczenia przekazywane przez A są przekazywane na konto bankowe, które jest zajęte. Wskazali również, że w tym roku A jeszcze nic nie wypłaciła. Wnioskodawcy wyjaśnili, że posiadają dom w K wraz z zabudowaniami gospodarczymi – rozpoczęta budowa w [...], do dziś nie dokończona budowa, nadająca się w części do zamieszkania, córka posiada mieszkanie, w którym z uwagi na warunki w domu oraz chorobę matki, skarżący razem z rodziną mieszkają. Do pisma załączyli: wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy, kserokopie faktur za media, zaświadczenia, z których wynika, że synowie uczą się, decyzję Burmistrza z dnia [...] na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za [...], zawiadomienia z dnia [...] o zmianie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za [...], tytuły wykonawcze. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżących oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie ich od kosztów sądowych, gdyż wykazali, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z synami i z matką wnioskodawcy. Skarżący i osoby, z którymi prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, utrzymują się z działalności rolniczej oraz z renty matki. Synowie skarżących uczą się. Z oświadczeń skarżących wynika, że uzyskiwane dochody nie wystarczają na bieżące koszty utrzymania i wobec tego skarżący popadają w zwłokę. Skarżący wykazali zatem, że nie posiadają środków na uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.