I SA/Po 71/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędzia WSA Karol Pawlicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2021 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę. Wójt Gminy [...] postanowieniem z [...] września 2020 r. nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z dnia [...] września 2020 r. nr [...] określającej firmie A Sp. z o.o. w K. wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2015 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że podatnik nabył w dniu [...] września 2015 r. nieruchomości o łącznej powierzchni [...] ha położone w D. , Gmina [...]. Podatnik nie dokonał wpłaty żadnej raty podatku rolnego i od nieruchomości za 2015 r. Z posiadanych przez organ informacji wynika, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z należności wobec podatnika przed Sądem Rejonowym w Z. I Wydział Cywilny ze sprawy egzekucyjnej z wniosku Gminy [...] ([...] [...]) przeciwko Spółce o świadczenie pieniężne w związku z egzekucją z nieruchomości. Organ powziął informację, że również Urząd Skarbowy w Z. w zakresie właściwych zobowiązań podatkowych prowadzi postępowanie egzekucyjne. W ocenie organu powyższe okoliczności uprawdopodabniają, że zobowiązanie wynikające z decyzji nieostatecznej z [...] września 2020 r. określającej wysokość podatku rolnego na 2015 r. nie zostanie wykonane. Zdaniem organu, mając na uwadze art. 239b § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. - dalej: "O.p.") istnieje znaczne ryzyko, że podatnik nie wykona zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji wymiarowej za 2015 r. Organ zaznaczył ponadto, że wniesienie odwołania przez Spółkę, czyni prawdopodobnym, że zaskarżona decyzja nie będzie wykonalna do czasu wydania ostatecznej decyzji przez organ drugiej instancji, a zatem do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikającego z tej decyzji. W zażaleniu strona podniosła, że organ nie uprawdopodobnił, że zachodzą przesłanki umożliwiające nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, a w szczególności nie zachodzi obawa, że zobowiązanie objęte decyzją nie zostanie wykonane. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] października 2020 r. utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji, że w sprawie zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powołując przepisy art. 239b § 1, art. 239b § 2 O.p. Kolegium zaznaczyło, że wobec podatnika prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z wniosku Gminy [...] o świadczenie pieniężne w oparciu o tytuł wykonawczy - wyrok Sądu Okręgowego w O. I Wydział Cywilny z [...] lipca 2017 r., sygn. akt I C [...]. Jest to więc roszczenie cywilnoprawne, inne niż z tytułu podatku od nieruchomości za 2015 r. Ponadto z treści ksiąg wieczystych nr [...] i nr [...] wynika, że wobec podatnika Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. prowadzi liczne postępowania egzekucyjne. Zdaniem Kolegium organ pierwszej instancji właściwie uprawdopodobnił, że zobowiązanie wynikające z decyzji podatkowej z [...] września 2020 r. nie zostanie wykonane. Kolegium wyjaśniło, że z urzędu posiada również wiedzę, że firma A Spółka z o. o. złożyła deklarację na podatek rolny za 2015 r. deklarując podatek w wysokości [...] zł. Spółka nie zapłaciła nawet tak niewielkiej i przez nią niekwestionowanej kwoty podatku, która wynikała ze złożonej deklaracji. Tym samym z dużym prawdopodobieństwem założyć można, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji mógł mieć uzasadnione przypuszczenie, że Spółka nie wykona dobrowolnie zobowiązania podatkowego za 2015 r. Natomiast bez nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności niemożliwym byłoby podjęcie działań w celu przymusowego wyegzekwowania należności, wynikającej z nieostatecznej decyzji. W skardze z [...] listopada 2020 r. Prezes Zarządu skarżącej Spółki zaskarżył postanowienie SKO w [...] i wniósł o jego uchylenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 239 b § 2 w zw. z art. 239b § 1 pkt 1-3 O.p. polegające na przyjęciu przez organ odwoławczy stanowiska, że organ podatkowy uprawdopodobnił, że zachodzą przesłanki umożliwiające nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, w szczególności wobec okoliczności, że wobec podatnika nie toczy się obecnie postępowanie egzekucyjnie w zakresie innych należności pieniężnych, podatnik posiada majątek pozwalający na zaspokojenie należności podatkowej wraz z ewentualnymi odsetkami, że nie zachodzi obawa, że zobowiązanie objęte ostateczną decyzją nie zostanie wykonane przez podatnika. W uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację uzasadniającą podniesione zarzuty. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie spór sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zgodnie z prawem nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z [...] września 2020 r. określającej skarżącej wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2015 r. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. Przystępując do badania legalności działań organów podatkowych należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z art. 239a O.p. decyzja nieostateczna, nakładająca na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie podlega wykonaniu, chyba że decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast stosownie do art. 239b § 1 O.p., decyzji nieostatecznej może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy: 1) organ podatkowy posiada informacje, z których wynika, że wobec strony toczy się postępowanie egzekucyjne w zakresie innych należności pieniężnych lub 2) strona nie posiada majątku o wartości odpowiadającej wysokości zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, na którym można ustanowić hipotekę przymusową lub zastaw skarbowy, które korzystałyby z pierwszeństwa zaspokojenia, lub 3) strona dokonuje czynności polegających na zbywaniu majątku znacznej wartości, lub 4) okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Jednocześnie w art. 239b § 2 O.p. zastrzeżono, że przepis § 1 stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Z przywołanych regulacji wynika, że dla nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką jest jedna z czterech okoliczności wskazanych w art. 239b § 1 pkt 1 – 4 O.p. Użycie przez ustawodawcę w powołanym przepisie spójnika "lub", wyrażającego zgodnie z zasadami poprawnej legislacji tzw. alternatywę łączną, oznacza, że stwierdzenie w stanie faktycznym sprawy już jednej z tych okoliczności daje organowi podatkowemu możliwość zastosowania wspomnianego rygoru. Nie wyklucza to jednak wystąpienia tych przesłanek łącznie, gdyż ustawodawca dopuszcza możliwość współwystępowania sytuacji komunikowanych przez zdanie łączone tym spójnikiem, a zatem możliwe jest spełnienie warunków wynikających z jednego lub kilku, a także z wszystkich zdań. Drugą przesłanką wskazaną w art. 239b § 2 O.p. jest uprawdopodobnienie, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uprawdopodobnienie wystąpienia danej okoliczności oznacza wykazanie, że zachodzi duże prawdopodobieństwo zmaterializowania się jej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyjęcie w treści art. 239b § 2 O.p. pojęcia "uprawdopodobnienie" znajduje również przełożenie na zasady dowodzenia ziszczenia się wskazanej w tym przepisie przesłanki, tj. możliwości niewykonania zobowiązania wynikającego z decyzji (por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1327/16 – wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści powyższych przepisów wynika więc, że fakt zaistnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 239b § 1 O.p. organ podatkowy obowiązany jest ustalić przez udowodnienie, natomiast dla wykazania spełnienia warunku określonego w art. 239b § 2 O.p. wystarczy uprawdopodobnienie, które jest środkiem zastępczym dowodu. Dopiero jednak kumulatywne spełnienie przesłanek z obu paragrafów stanowi podstawę do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy podkreślić, że organ podatkowy pierwszej instancji wskazał na wystąpienie w sprawie przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1 - 3 O.p. Odnosząc się do wystąpienia w sprawie przesłanki wynikającej z art. 239b § 1 pkt 1 O.p. należy podkreślić, że ustawodawca nie zawęża tu rodzaju prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że chodzi o jakiekolwiek formalnie wszczęte i prowadzone (formalnie niezakończone) postępowanie egzekucyjne (np. w zakresie należności cywilnoprawnych, administracyjnych). Skorzystanie z tej podstawy nadania rygoru natychmiastowej wykonalności jest możliwe od momentu skutecznego wszczęcia, zgodnie z właściwymi przepisami egzekucyjnymi, postępowania egzekucyjnego [por. J. Olesiak, Ł. Pajor, Komentarz do art. 239b (w:) H. Dzwonkowski (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz, C. H. Beck, Warszawa 2016, str. 1125]. Z posiadanych przez organy informacji wynikało, że prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z należności wobec podatnika przed Sądem Rejonowym w Z. I Wydział Cywilny ze sprawy egzekucyjnej z wniosku Gminy [...] ([...] [...]) przeciwko Spółce o świadczenie pieniężne w związku z egzekucją z nieruchomości. Organy powzięły informację, że również Urząd Skarbowy w Z. w zakresie właściwych zobowiązań podatkowych prowadzi postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym dopóki postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej nie zostanie skutecznie zakończone, dopóty w sprawie występuje przesłanka wskazana w art. 239b § 1 pkt 1 O.p. Przechodząc do oceny zaistnienia w sprawie przesłanki określonej w art. 239b § 2 O.p., Sąd stwierdził, że organy uprawdopodobniły, że zobowiązanie wynikające z nieostatecznej decyzji z [...] września 2020 r. określającej skarżącej wysokość zobowiązania w podatku rolnym za 2015 r., nie zostanie wykonane. Z posiadanej z urzędu wiedzy organów wynikało, że firma A Spółka z o. o. złożyła deklarację na podatek rolny za 2015 r. deklarując podatek w wysokości [...] zł. Spółka nie zapłaciła nawet tak niewielkiej i przez nią niekwestionowanej kwoty podatku, która wynikała ze złożonej deklaracji. Trafnie organy przyjęły, że z dużym prawdopodobieństwem założyć można, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Tę ocenę uzasadnia również dotychczasowa postawa skarżącej W odniesieniu do innych zobowiązań podatkowych. Spółka systematycznie uchyla się od regulowania swoich zobowiązań podatkowych. Spółka nie dokonała żadnej wpłaty tytułem należnych Gminie [...] podatków, w tym rolnego i od nieruchomości, pomimo tego, że obowiązek podatkowy powstał z mocy prawa. Ponadto, na co wskazał organ pierwszej instancji, Spółka od 2017 r. nie składa deklaracji podatkowych i tym samym nie deklaruje podatku do zapłaty. Prawidłowo organy wykazały, że w świetle art. 239b § 2 O.p. istnieje znaczne ryzyko, że podatnik nie wykona zobowiązania podatkowego wynikającego z decyzji wymiarowej za 2015 r. Ponadto, jak zaznaczył organ pierwszej instancji wniesienie odwołania przez Spółkę, czyniło prawdopodobnym, że zaskarżona decyzja nie będzie wykonalna do czasu wydania ostatecznej decyzji przez organ drugiej instancji, a zatem do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wynikającego z tej decyzji. Zdaniem Sądu wskazane okoliczności uzasadniały więc obawę, że zobowiązanie wynikające z decyzji mogło nie zostać wykonane. Końcowo należy wskazać, że Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem organy podatkowe przeprowadziły postępowanie w sposób zgodny z przepisami procedury podatkowej. Uwzględniając powyższe ustalenia organów podatkowych Sąd doszedł do przekonania, że organy podatkowe prawidłowo przyjęły w sprawie wystąpienie przesłanek pozwalających na nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 151 oraz art. 119 pkt 3 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.