I SA/Po 711/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku IH o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, t.j. od wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: zwolnić skarżącego od wpisu od skargi kasacyjnej. /-/V. Mielcarek Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił skargę IH na decyzję Dyrektora Izby Celnej. Skarżący IH, reprezentowany przez radcę prawnego BF pismem z dnia [...] złożył skargę kasacyjną od w.w wyroku i jednocześnie wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu w dniu [...] oświadczył, że w chwili obecnej nie posiada dostatecznych środków koniecznych do poniesienia wysokich kosztów sądowych. Przeciwko niemu toczą się postępowania egzekucyjne, zajęte zostały jego wierzytelności w stosunku do organów administracji celnej i podatkowej. Z tytułu należności celnych i podatkowych zajęte i zlikwidowane zostały jego rachunki bankowe. Wskazał, że nie jest w stanie opłacić wysokich kosztów sądowych związanych z dochodzeniem swych słusznych praw i dlatego zmuszony jest wystąpić o zwolnienie od kosztów sądowych. W przypadku braku zwolnienia od kosztów sądowych nie będzie w stanie z braku środków przedstawić swojego stanowiska i tym samym brać czynnego udziału w dotyczącym go postępowaniu. Podał, że jego sytuacja majątkowa została szczegółowo przedstawiona w piśmie wniesionym równocześnie z wnioskiem. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Z tytułu zatrudnienia uzyskuje dochód w wysokości [...]. Wskazał, że kwoty uzyskiwane z tytułu wynagrodzenia oraz otrzymywane od rodziców nie wystarczają na pokrycie kosztów sądowych. Gdyby przeznaczył pieniądze uzyskane od rodziców oraz z tytułu wynagrodzenia za pracę na pokrycie kosztów sądowych, sam pozostałby bez środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Podał, że pozostaje w faktycznej separacji z żoną, gdyż nie jest w stanie ponieść kosztów rozwodu. Jakiekolwiek próby uzyskania informacji czy dokumentów od żony kończą się niepowodzeniem. Wnioskodawca nie posiada miejsca zameldowania, mieszka u rodziców, którzy ze względu na toczące się postępowania egzekucyjne przeciwko skarżącemu nie wyrażają zgody na jego zameldowanie. Jedynym źródłem dochodów jego rodziców jest renta i emerytura. Skarżący nie posiada nieruchomości, samochodów ani innego majątku ruchomego. Koszty miesięcznego utrzymania skarżącego kształtują się na poziomie [...]. Rachunki związane z opłatami za mieszkanie oraz wyżywienie regulowane są w części przez jego rodziców i składają się na większą liczbę osób. Wnioskodawca nie uiszcza pełnomocnikowi należności za prowadzenie spraw, gdyż pełnomocnik do czasu zakończenia postępowań zrezygnował ze swojego wynagrodzenia. Na skarżącym ciąży szereg tytułów egzekucyjnych, przy czym są one regularnie umarzane ze względu na bezskuteczność działań egzekucyjnych w związku z brakiem jakiegokolwiek majątku. Do pisma załączył: - Porozumienie majątkowe zawarte w dniu [...] pomiędzy skarżącym a jego małżonką AH, - Oświadczenie AH z dnia [...], z którego wynika, że nie jest w stanie dostarczyć skarżącemu żadnych środków na utrzymanie, a tym bardziej na koszty postępowania sądowego. Nadto wskazała, iż ze względu na trudną sytuację materialną skarżącego nie zdecydowała się wystąpić z powództwem o zasądzenie alimentów na córkę, - Poświadczenie wymeldowania pobytu stałego, - Oświadczenie rodziców skarżącego z dnia [...], - Oświadczenie pełnomocnika skarżącego z dnia [...], - Zeznania roczne podatkowe złożone przez skarżącego za [...], - Zaświadczenie o zarobkach, z którego wynika, że wynagrodzenie wnioskodawcy wynosi [...]. Wniosek skarżącego o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, t.j. od wpisu od skargi kasacyjnej, zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 cyt. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 ustawy). Art. 246 § 1 wyżej powołanej ustawy stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie jest wiarygodna. Skarżący z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości [...]. Nie posiada żadnego majątku, ani samochodu. Mieszka u rodziców, którzy utrzymują się z renty i emerytury. Żona skarżącego z uwagi na jego sytuację finansową zrezygnowała z alimentów na córkę. Skarżący i jego małżonka pozostają w separacji, gdyż skarżący, jak oświadczył, nie posiada środków pieniężnych na przeprowadzenie rozwodu. Również pełnomocnik skarżącego radca prawny BF zrezygnował z wynagrodzenia za prowadzenie niniejszej sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek