I SA/Po 713/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A w P o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A w P na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za II kwartał 2013 r. postanawia: oddalić wniosek. Pismem z dnia [...] A w P, w imieniu której występuje kurator radca prawny SK, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie spółka wniosła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że kurator spółki ustanowiony został przez sąd opiekuńczy do reprezentowania spółki w postępowaniu podatkowym. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kurator spółki nie ma informacji o wysokości kapitału zakładowego spółki. Nie został sporządzony bilans na ostatni rok, w którym podana byłaby wartość środków trwałych wnioskodawcy oraz czy spółka uzyskała zysk lub poniosła stratę za ostatni rok obrotowy według bilansu. Kurator spółki podał, że nie ma informacji jaki jest stan rachunków bankowych spółki na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, nie ma również informacji o innych danych dotyczących majątku (w tym stanu środków w kasie podmiotu), dochodów oraz zobowiązań i wydatków podmiotu. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016, poz. 718, dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania: 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć należy, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z uwagi na to, że art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej i majątkowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). W tym celu referendarz sądowy rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy w trybie art. 255 P.p.s.a. może zwrócić się do strony skarżącej o złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych. Pismem z dnia [...] wezwano spółkę, w imieniu której występuje kurator, do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez spółkę, 2. zestawienie wysokości przychodów oraz kosztów ich uzyskania osiągniętych w [...] (jeżeli spółka nie sporządziła zeznania rocznego podatkowego za [...]), 3. podanie od kiedy spółka nie prowadzi działalności gospodarczej, 4. złożenie raportów kasowych za okres [...], 5. złożenie pełnych wyciągów z wszystkich rachunków bankowych należących do spółki za ostatnie [...] miesięcy, 6. wskazanie posiadanych przez spółkę udziałów w innych podmiotach, 7. wskazanie posiadanych przez spółkę nieruchomości i tytułu prawnego do nich, 8. złożenie zestawienia aktualnych wierzytelności i zobowiązań spółki wobec osób trzecich, w tym należności i zobowiązań podatkowych, 9. złożenie informacji o toczącym się wobec spółki postępowaniu egzekucyjnym. 10. podanie jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa udziałowca spółki, 11. podanie czy spółka zwróciła się do udziałowca z żądaniem uiszczenia dopłat, które zostałyby przeznaczone na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Pismo doręczono kuratorowi spółki w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem, mimo upływu terminu, wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i odpisów dokumentów nie został uzupełniony. Kurator spółki nie złożył bowiem odpisów zeznań rocznych podatkowych spółki za [...], nie wyjaśnił nawet, czy zeznania roczne podatkowe za [...] zostały sporządzone i złożone w urzędzie skarbowym, nie podał czy spółka uzyskała przychody i poniosła koszty uzyskania przychodów w [...], nie wyjaśnił od kiedy spółka nie prowadzi działalności gospodarczej. Kurator spółki nie złożył raportów kasowych spółki, nie podał nawet czy raporty kasowe są sporządzane, nie złożył wyciągów z rachunków bankowych spółki za ostatnie [...] miesięcy, nie podał również czy spółka rachunki bankowe posiada, czy zostały jej wypowiedziane przez banki. Kurator spółki nie wyjaśnił czy spółka posiada udziały w innych podmiotach, czy posiada nieruchomości, jaki ma tytuł prawny do nieruchomości, nie złożył zestawienia aktualnych wierzytelności i zobowiązań spółki wobec osób trzecich, w tym należności i zobowiązań podatkowych, nie złożył informacji o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym wobec spółki, nie wyjaśnił nawet, czy takie postępowanie wobec spółki jest prowadzone. Kurator spółki nie podał jaka jest sytuacja finansowa i majątkowa udziałowca spółki i czy spółka zwróciła się do udziałowca z żądaniem uiszczenia dopłat, które zostałyby przeznaczone na uiszczenie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie. Wobec powyższego stwierdzić należy, że strona skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05). Skoro strona skarżąca, pomimo wezwania, nie udzieliła pełnych wyjaśnień i nie złożyła dokumentów, o które została wezwana, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i jej udziałowca. To właśnie na stronie skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.