I SA/Po 714/23

Dnia 7 grudnia 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 grudnia 2023 roku sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Naczelnik Gminy [...] decyzją z 19 lutego 1987 r., [...] orzekł m. in. o oddaniu w użytkowanie P. P. (dalej zwanemu również skarżącym) działki gruntu położonej we wsi [...] nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z 4 września 2000 r., nr [...] stwierdziło nieważność wymienionej na wstępie decyzji. Pismem z 28 lutego 2023 r. sprecyzowanym następnie na wezwanie organu pismem z 18 marca 2023 r. skarżący wniósł m. in. o wznowienie postępowania zakończonego wskazaną ostatnio decyzją Kolegium. Powołano się przy tym na postanowienia art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm. – dalej w skrócie: "k.p.a."). Skarżący powołał się na fragment swojego pisma procesowego z 06 lutego 2023 r. złożonego w sprawie o sygn. akt [...] toczącej się przed SR w [...] W zacytowanym fragmencie omawianego pisma odwołano się również do pisma Rady Gminy [...] z 24 sierpnia 1994 r., znak: [...]. W piśmie z 18 marca 2023 r. wyjaśniono, że uzasadnienie wniosku o wznowienie postępowania znajduje się w pismach z 18 grudnia 2022 r., 5 lutego 2023 r. oraz 28 lutego 2023 r. SKO w [...] postanowieniem z 17 kwietnia 2023 r., nr [...] odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z 4 września 2000 r. W ocenie Kolegium okoliczności wskazane w pismach z 28 lutego 2023 r. oraz 18 marca 2023 r. nie nawiązują jednoznacznie do przesłanek wznowienia, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Powołane przez skarżącego pismo procesowe z 06 lutego 2023 r. nie istniało w dacie wydawania przez Kolegium decyzji z 04 września 2000 r. Uznano, że pismo z 24 sierpnia 1994 r. znajdowało się w aktach spraw zainicjowanych wnioskami skarżącego z 14 września 2021 r. i 15 października 2022 r. o stwierdzenie nieważności wskazanej ostatnio decyzji. Zaznaczono, że skarżący 16 stycznia 2023 r. zapoznał się z aktami sprawy [...] Skarżący nie podjął próby wiarygodnego wykazania, że o podnoszonych przez niego okolicznościach dowiedziano się w okresie na miesiąc przed wystosowaniem wniosku o wznowienie postępowania. Uznano, że skarżący wnosząc o wznowienie postępowania nie dochował terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Wyjaśniono również, że w archiwum Kolegium brak jest akt zawierających dowód doręczenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie. Wyjaśniono, że akta te zostały zniszczone po uzyskaniu uprzedniej zgody na ich brakowanie. Zaznaczono również, że skarżący we wcześniejszych postępowaniach nie wskazywał na niedoręczenie mu decyzji z 4 września 2000 r. Pismem z 02 maja 2023 r. skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniesiono, że Kolegium nie rozpatrzyło wszystkich zarzutów zawartych w pismach z 18 grudnia 2022 r., 05 lutego 2023 r. oraz 28 lutego 2023 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z 31 maja 2023 r., nr [...] wyznaczył SKO w [...] do rozpoznania wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pismem z 05 maja 2023 r. oznaczonym jako uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący przedłożył postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 kwietnia 2023 r., nr [...] w sprawie zwrotu podania skarżącego. W postanowieniu tym wyjaśniono, że użytkowanie jako ograniczone prawo rzeczowe uregulowane jest przepisami k.c. W piśmie tym stwierdzono również, że kwestie regulacji stosunków cywilnoprawnych nie należą do zakresu działania organów administracji publicznej, w tym w szczególności do zakresu działania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. SKO [...] postanowieniem z 14 lipca 2023 r., nr [...] utrzymało w mocy omówione wcześniej postanowienie SKO [...] z 17 kwietnia 2023 r. Podzielono pogląd głoszący, że wniosek o wznowienie został złożony po terminie. Zaznaczono również, że uchylenie decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania nie mogłoby nastąpić z uwagi na postanowienia art. 146 § 1 k.p.a. Skarżący wniósł skargę na omówione powyżej postanowienie SKO [...] z 14 lipca 2023 r. Wniesiono o unieważnienie zaskarżonego postanowienia, poprzedzającego go postanowienia wydanego w pierwszej instancji jak i o unieważnienie decyzji SKO [...] z 04 września 2000 r. Wniesiono również o przeprowadzenie rozprawy. Skarżący zarzucił organowi zaniedbanie obowiązków wynikających z zasad ogólnych k.p.a., w tym naruszenie art. 7 tego aktu. Podniesiono, że SKO [...] oparło się jedynie na ocenie dokonanej przez SKO [...] Zarzucono również naruszenie art. 77 k.p.a. poprzez niepoinformowanie skarżącego, że rozstrzyganie o prawie użytkowania nie należy do zakresu organów administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Rozstrzygnięcie sporu wymaga dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów należało orzec o odmowie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją SKO [...] z 4 września 2000 r., nr [...] z uwagi na niedochowanie przez skarżącego terminu wskazanego w art. 148 § 1 k.p.a. Skarżący kwestionuje powyższe rozstrzygnięcie podnosząc m. in., że nie rozpatrzono okoliczności wskazywanych w piśmie z 05 maja 2023 r. będącym uzupełnieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Jak stanowi zaś art. 148 § 1 powołanego aktu, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Stosownie z kolei do postanowień art. 149 wskazanego aktu, wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 1). Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2). Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze postanowienia (§ 3). Na postanowienie, o którym mowa w § 3, służy zażalenie (§ 4). Na tle postanowień art. 148 § 1 k.p.a. stwierdza się, że to na stronie spoczywa ciężar dowodu dochowania terminu, o którym mowa w tym przepisie. Strona musi więc udowodnić, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania, ze ścisłością dostateczną do ustalenia, że jej podanie o wznowienie wpłynęło przed upływem terminu wskazanego w tym przepisie. Nie zwalnia to jednak organu od obowiązku dokonania weryfikacji twierdzeń strony i przedstawianych przez nią dowodów oraz przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie ustalenia tej okoliczności, a następnie dokonania oceny zebranego materiału dowodowego zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów [tak: M. Jaśkowska (w:) M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2023, art. 148]. Stwierdzenie przez organ, że żądanie wznowienia postępowania zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., stanowi przeszkodę dla wznowienia postępowania i zmusza organ do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., to jest do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania [tak: wyrok NSA z 19 grudnia 2022 r., I OSK 2534/20]. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy trafnie orzeczono o odmowie wznowienia postępowania. W pierwszej kolejności należy dostrzec, że skarżący nie przedstawił jakiegokolwiek uzasadnienia przemawiającego za przyjęciem, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. W skardze nie przedstawiono również jakichkolwiek argumentów pozwalających na zanegowanie stanowiska SKO [...] wskazującego na niedochowanie przez skarżącego terminu, o którym mowa we wskazanym ostatnio przepisie. Nie sposób uznać aby powołanie się przez skarżącego na jego pismo z 18 grudnia 2022 r. nastąpiło w terminie, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Pismo to zostało bowiem sporządzone 18 grudnia 2022 r. gdy tymczasem wniosek o wznowienie postępowania został zawarty w piśmie z 28 lutego 2023 r. nadanym 02 marca 2023 r. Podzielić należało stanowisko SKO [...] odnoszące się do okoliczności wskazywanych w piśmie skarżącego z 05 lutego 2023 r. W piśmie tym, złożonym w toku postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji SKO [...] z 4 września 2000 r. wskazywano na brak dowodu doręczenia tej decyzji. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek dowodów poddających w wątpliwość to, że zapoznanie się przez niego z aktami sprawy wywołanej wnioskiem o stwierdzenie nieważności nastąpiło 16 stycznia 2023 r. W konsekwencji brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia aby powołując się na brak dowodu doręczenia decyzji SKO [...] z 4 września 2000 r. zachowano termin, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. Zaaprobować należało również stanowisko SKO [...] w zakresie dotyczącym pisma skarżącego z 28 lutego 2023 r. Skarżący we wskazanym piśmie powołał się na fakt istnienia pisma Rady Gminy [...] z 24 sierpnia 1994 r., nr [...]. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek argumentów pozwalających na zanegowanie twierdzenia SKO [...] wskazującego, że skarżący dowiedział się o istnieniu tego pisma najpóźniej 16 stycznia 2023 r. w trakcie przeglądania w siedzibie SKO [...] akt sprawy nr [...] W ocenie Sądu zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć twierdzenia skarżącego zarzucające nie odniesienie się do jego pisma z 05 maja 2023 r. stanowiącego uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powołano się na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 kwietnia 2023 r., nr [...] w sprawie zwrotu podania skarżącego. Postanowienie to jak i pismo skarżącego z 05 maja 2023 r. nie zostały powołane we wniosku o wznowienie postępowania. Z uwagi na wszczęcie postępowania wznowieniowego na wniosek skarżącego organy były związane zakresem okoliczności powołanych we wniosku. Za niedopuszczalne należy przy tym uznać powoływanie się na nowe okoliczności przemawiające za wznowieniem postępowania dopiero na etapie postępowania drugoinstancyjnego. Aprobata tego rodzaju postępowania kolidowałaby z zasadą dwuinstancyjności postępowania. Okoliczności podniesione dopiero na etapie postępowania przed organem drugiej instancji mogłyby bowiem zostać rozpoznane wyłącznie przez ten organ. Konkludując należało uznać, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Rozstrzygnięcia te stanowią wynik prawidłowego zastosowania postanowień art. 149 § 3 k.p.a. Końcowo należy wyjaśnić, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Co przy tym istotne możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym nie była w żadnej mierze uzależniona od zgody skarżącego, a jedynie od uznania Sądu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 powołanego ostatnio aktu należało orzec, jak w sentencji.