I SA/Po 720/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek Sędziowie Sędzia NSA Sylwia Zapalska (spr.) asesor sąd. WSA Szymon Widłak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 24 września 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zaliczenia z urzędu nadpłaty z tytułu podatku od środków transportowych za I ratę 2007r. na poczet zaległości podatkowej z tytułu II raty 2007 r. oddala skargę /-/ Sz. Widłak /-/ St. Małek /-/ S. Zapalska Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie tytułu wykonawczego z dnia (...) nr (...) wystawionego przez Burmistrza, wszczął wobec P. B. postępowanie egzekucyjne z tytułu zaległości w podatku od środków transportowych za 2007r. (I rata). Zaległość obejmowała kwotę (...) zł oraz odsetki za zwłokę. Decyzją z dnia (...) nr (...) Burmistrz, na podstawie art. 72 § 1 pkt 1, art. 74a, art. 76a § 2 pkt 1, art. 207 oraz art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005, Nr 8, poz. 60, z późn. zm.), określił P. B. nadpłatę w podatku od nieruchomości i rolnym za 2004r. w wysokości (...) zł oraz w podatku od środków transportowych z tytułu I raty 2007r. w wysokości (...) zł. W uzasadnieniu wskazał, iż podatek od środków transportowych za rok 2007 określony został w decyzji z (...), która następnie zmieniona została decyzją z (...) określającą nową wysokość podatku w kwocie (...) zł. Podał, iż P. B. na poczet podatku od środków transportowych za 2007r. wpłacił następujące kwoty: a) w dniu 13 września 2007r. kwotę (...) zł, która została zarachowana w ten sposób, iż (...) zł przypadło na należność główną a (...) zł na odsetki, b) w dniu 16 października 2007r. kwotę (...) zł oraz odsetki w kwocie (...) zł (całość została zaliczona na należność główną), c) w dniu 24 października 2007r. kwotę (...) zł oraz odsetki w kwocie (...) zł. Ponadto w dniu 19 października 2007r. Urząd Skarbowy przekazał pobrane z rachunku bankowego podatnika kwotę (...) zł oraz odsetki (...) zł (całość zaliczono na należność główną) oraz koszty upomnienia – (...) zł. W związku z tym, iż podatek należny za I ratę 2007r. wynosił (...) zł a podatek wpłacony – (...) zł wystąpiła nadpłata za I ratę 2007r. w wysokości (...) zł oraz zaległość podatkowa za II ratę 2007r. w wysokości (...) zł. Od powyższej decyzji podatnik nie wniósł odwołania. Postanowieniem z dnia (...) nr (...) Burmistrz, na podstawie art. 76 § 1, art. 76a § 1, § 2 pkt 1 w zw. z art. 216 Ordynacji podatkowej, zaliczył z urzędu nadpłatę z tytułu podatku od środków transportowych za I ratę 2007r. w wysokości (...) zł na poczet zaległości podatkowej z tytułu II raty podatku od środków transportowych za 2007r. w wysokości (...) zł oraz odsetek za zwłokę wysokości (...) zł, orzekając, iż pozostała kwota nadpłaty w wysokości (...) zł podlega zwrotowi. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 76 § 1 o.p. nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z ich odsetkami za zwłokę, odsetek za zwłokę określonych w decyzji, o której mowa w art. 53a oraz bieżących zobowiązań podatkowych, a w razie ich braku podlegają zwrotowi z urzędu, chyba że podatnik złoży wniosek o zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Decyzją z dnia (...) organ podatkowy określił nadpłatę w podatku od środków transportowych z tytułu I raty 2007r. w wysokości (...) zł. Ponadto, z uwagi na wygaśnięcie obowiązku podatkowego za pojazd o nr rej. (...), należność za II ratę podatku uległa zmniejszeniu do wysokości (...) zł. W związku z powyższym organ podatkowy obowiązany był z urzędu zaliczyć nadpłatę podatku na poczet jego II raty. Na powyższe postanowienie P. B. złożył zażalenie, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu podkreślił, iż Burmistrz trzy razy wyegzekwował I ratę podatku od środków transportowych a kwota (...) zł nie stanowi nadpłaty. Ponadto stwierdził, iż w przypadku, gdy organy w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną, wydają po raz drugi i kolejny decyzje rozstrzygające w tej samej sprawie podatkowej, tego samego podmiotu i tego samego stanu prawnego, bez uchylenia swojej poprzedniej decyzji wydanej w sprawie, dopuszczają się naruszenia powagi rzeczy osądzonej, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzją z dnia (...) nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 248 § 2 i § 3 w zw. z art. 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza z dnia (...) w części dotyczącej określenia wysokości nadpłaty w podatku od środków transportowych z tytułu I raty 2007r. a następnie, na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia (...) nr (...) na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 221 Ordynacji podatkowej, utrzymało w mocy swoją decyzję. Kolegium wskazało, iż z uzasadnienia decyzji Burmistrza wynika, że wszystkie wpłaty dokonywane przez podatnika w 2007r. zaliczone zostały przez organ podatkowy na poczet I raty podatku od środków transportowych, co skutkowała powstaniem nadpłaty za I ratę w wysokości (...) zł. Zgodnie z przepisem art. 72 § 1 o.p nadpłata podatku występuje m.in., gdy świadczenie podatkowe w świetle obowiązującego prawa nie powinno mieć w ogóle miejsca albo też świadczenie dłużnika podatkowego jest wyższe niż powinno to wynikać z treści obowiązującego prawa. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Stosownie do przepisu art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych podatek od środków transportowych płatny jest w dwóch ratach proporcjonalnie do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do 15 lutego i do 15 września każdego roku. Brak było zatem podstaw prawnych, aby wpłatę dokonaną przez podatnika 16 października 2007r., a więc w momencie, gdy II rata była już wymagalna, zaliczyć na poczet I raty podatku. Organ podatkowy winien zaliczyć ją na poczet zaległości podatkowej I raty i odsetek (w tej dacie istniała niewielka zaległość z tytułu I raty), pozostałą zaś kwotę zarachować na poczet II raty podatku. W związku z tym należało uznać, iż decyzja Burmistrza wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt Ordynacji). Wobec stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza w przedmiocie określenia wysokości nadpłaty z tytułu I raty podatku od środków transportowych, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia (...) nr (...) na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 239 Ordynacji podatkowej, uchyliło postanowienie Burmistrza w sprawie zaliczenia z urzędu nadpłaty z tytułu podatku od środków transportowych za I ratę 2007r. w kwocie (...) zł na poczet zaległości podatkowej z tytułu II raty 2007r., odsetek za zwłokę oraz zwrotu pozostałej kwoty nadpłaty i umorzyło postępowanie. Na powyższe postanowienie podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu podniósł, iż postanowienie organu I instancji z dnia (...) jest obciążone licznymi wadami prawnymi. Kwota (...) zł nie stanowi bowiem nadpłaty a Burmistrz trzy razy wyegzekwował I ratę podatku od środków transportowych. Ponadto skarżący stwierdził, iż w przypadku, gdy organy w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną, wydają po raz drugi i kolejny decyzje rozstrzygające w tej samej sprawie podatkowej, tego samego podmiotu i tego samego stanu prawnego, bez uchylenia swojej poprzedniej decyzji wydanej w sprawie, dopuszczają się naruszenia powagi rzeczy osądzonej, co stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz podkreśliło, że organ I instancji przyjął, z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, iż po stronie podatnika powstała nadpłata z tytułu I raty podatku od środków transportowych. Brak było więc podstaw do wydania postanowienia o zaliczeniu z urzędu nadpłaty. Wobec tego organ odwoławczy uchylił je, umarzając postępowanie podatkowe I instancji. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ II instancji wskazał, iż nie dotyczą one postanowienia Kolegium z dnia (...), lecz postanowienia Burmistrza z dnia (...), które zostało uchylone zaskarżonym postanowieniem oraz innych aktów administracyjnych wydawanych przez Burmistrza w przedmiotowej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) w postępowaniu przed sądem obowiązuje zasada oficjalności, w myśl której nie jest on związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa w tym także niepodnoszonych w skardze. Ponadto związany jest zakazem orzekania na niekorzyść skarżącego (zakaz reformationis in peius), chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie organ podatkowy określił P. B. podatek od środków transportowych za 2007r. w wysokości (...) zł. Podatnik na poczet podatku dokonał, m.in. w dniu 13 września i 16 października 2007r., wpłat w wysokości odpowiednio (...) zł i (...) zł. Burmistrz zaliczył powyższe wpłaty na poczet I raty podatku od środków transportowych za wskazany rok. W konsekwencji przyjął, iż powstała nadpłata z tytułu I raty, która powinna zostać zaliczona z urzędu na poczet zaległości podatkowej z tytułu II raty. W zażaleniu podatnik wyjaśnił, iż kwota (...) zł nie stanowi nadpłaty. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż decyzja w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty wydana została z rażącym naruszeniem prawa, wobec bowiem jednoznacznego brzmienia przepisu art. 11 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wpłata dokonana w dniu 16 października 2007r. powinna była zostać zaliczona na poczet wymagalnej w tym dniu II raty podatku od środków transportowych. Skoro nadpłata nie powstała, należało uchylić postanowienie w przedmiocie zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości z tytułu II raty podatku oraz umorzyć postępowanie. Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, iż żadna nadpłata w podatku od środków transportowych z tytułu I raty nie powstała. Podkreślić przede wszystkim należy, iż, stwierdzając nieważność decyzji Burmistrza w przedmiocie określenia nadpłaty z tytułu I raty podatku a następnie uchylając postanowienie o zaliczeniu nadpłaty na poczet zaległości z tytułu II raty podatku, organ odwoławczy rozstrzygnął w istocie sprawę na korzyść strony. Skutkiem tego było usunięcie wadliwych aktów administracyjnych z obrotu prawnego. Zasadnie uznał, iż skoro nadpłata z tytułu I raty podatku od środków transportowych nie powstała, bezprzedmiotowe było postępowanie w sprawie jej zaliczenia na poczet zaległości podatkowej. W ocenie Sądu nie było zatem podstaw, do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Ponadto Sąd zauważa, iż stosownie do art. 134 § 2 p.p.s.a. związany jest zakazem orzekania na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zdaniem Sądu uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowiłoby orzeczenie na niekorzyść skarżącego. Jak już bowiem zostało wskazane powyżej, treść zaskarżonego postanowienia odpowiada żądaniu skarżącego. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się przesłanek skutkujących stwierdzeniem nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawartych w art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności podnoszonej w skardze powagi rzeczy osądzonej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić. /-/ Szymon Widłak /-/ Stanisław Małek /-/ Sylwia Zapalska