I SA/Po 725/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu - Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 9 września 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J L o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2004r. postanawia: udzielić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]. /-/V.Mielcarek Wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wobec tego skarżący J L, reprezentowany przez doradcę podatkowego K Ł złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy J L podał, że w okresie od [...] do [...] w związku z prowadzonym postępowaniem dochodzeniowym był aresztowany. Spowodowało to faktyczne zaprzestanie funkcjonowania zarówno firmy skarżącego jak też i spółki jawnej, w której drugim wspólnikiem jest jego żona. Już przed aresztowaniem praktycznie cały majątek należący do skarżącego, jego żony i firm był zastawiony w związku z licznymi kredytami bankowymi. Po aresztowaniu i zaprzestaniu prowadzenia działalności banki wypowiedziały umowy kredytowe. W czasie gdy skarżący był aresztowany Urząd Kontroli Skarbowej prowadził jednocześnie kontrole w firmie A i B i w związku z tymi kontrolami, przed wydaniem decyzji, Urząd Skarbowy oraz Urząd Celny dokonały zabezpieczenia na całym majątku ruchomym i nieruchomym J L oraz jego firm. Formalnie skarżący wraz z żoną są właścicielami kilku nieruchomości, lecz praktycznie nie mogą tym majątkiem dysponować, a w szczególności nie mogą go sprzedać. Skarżący dodał, iż w postępowaniu przed WSA zwrócił się o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i częściowe zwolnienie uzyskał. Jego sytuacja majątkowa nie zmieniła się na lepszą od tego czasu. Wnioskodawca oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z córką. Posiada razem z żoną dom o powierzchni [...] m2 na działce gruntu o powierzchni [...] ha oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha. Nieruchomości te zastawione są w banku oraz zajęte na poczet zobowiązań podatkowych. Skarżący nie posiada natomiast żadnych oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazał, że ma zasądzone alimenty na rzecz syna w wysokości [...] miesięcznie. Podał, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód brutto w wysokości [...] oraz z tytułu dzierżawy w wysokości [...], zaś jego żona z tytułu dzierżawy w wysokości [...]. Skarżący wskazał, że wszelkie dochody oraz cały majątek zajęty jest na poczet zobowiązań podatkowych, których łączna suma nie jest jeszcze dokładnie określona, jednakże można się spodziewać [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie z dnia [....] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik J L doradca podatkowy K Ł pismem z dnia [...] przedłożył kopie zeznań podatkowych skarżącego oraz jego żony za rok [...] i [...]. Wskazał, że skarżący oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają lokat bankowych złotowych ani dewizowych. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w kwocie około [...], przy czym wyżywienie [...], art. higieniczne [...], abonament RTV [...], cyfra [...], telefony komórkowe [...], leki [...]. Skarżący nie ponosi obecnie większości kosztów utrzymania ponieważ zamieszkuje z matką. Podał, że zarówno on jak i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie otrzymują żadnych dodatkowych dochodów, jednakże żona wnioskodawcy otrzymuje zasiłek rodzinny na dziecko w wysokości [...] miesięcznie. Wnioskodawca jest zatrudniony w firmie C D L jako specjalista ds. technicznych. Również żona skarżącego zatrudniona jest w w.w firmie, jednakże w ostatnim czasie chorowała i została uznana za niezdolną do pracy. W związku tym lekarz orzecznik uznał ją za osobę niezdolną do pracy i przyznał jej zasiłek rehabilitacyjny. Do pisma załączył odpisy z wyciągów z rachunków bankowych, pism z banków, decyzję Prezydenta Miasta o przyznaniu zasiłku rodzinnego, kserokopie przekazu pocztowego, kserokopie umowy dzierżawy nieruchomości, kserokopię umowy najmu, zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, protokół zajęcia ruchomości, wniosek o dokonanie wpisu do księgi wieczystej, protokół z rozprawy o podwyższenie alimentów, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...], decyzję o przyznaniu świadczenia rehabilitacyjnego z dnia [...]. Na wezwanie z dnia [...] skarżący w piśmie z dnia [...] wskazał, że obecnie mieszka z żoną i z córką i wobec tego nie mieszka już ze swoją matką. W tej sytuacji matka nie przeznacza żadnej kwoty na utrzymanie skarżącego. Matka wnioskodawcy utrzymuje się z renty w wysokości [...] miesięcznie. Wniosek o udzielenie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie tylko w części przez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej ponad kwotę [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania, w tym również uiszczają wpis od skargi. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek - możliwość przydzielenia skarżącemu prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie wpisu należnego od skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Skarżący osiąga bowiem stały miesięczny dochód z tytułu umowy dzierżawy nieruchomości zawartej z synem D L. Ponadto jest zatrudniony w firmie syna na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Również żona skarżącego uzyskuje dochody z tytułu dzierżawy nieruchomości i jest zatrudniona w firmie D L, jednakże obecnie jest niezdolna do pracy i otrzymuje zasiłek rehabilitacyjny. Skarżący razem z żoną posiada majątek nieruchomy (dom, działka gruntu, nieruchomość rolna). Wprawdzie na nieruchomościach skarżącego ustanowiono hipotekę przymusową to jednak skarżący wydzierżawił w.w nieruchomości synowi i uzyskuje z tego tytułu dochód, przy czym mógł poczynić starania o to, aby wydzierżawić posiadane nieruchomości za wyższą kwotę. Koszt związane z utrzymaniem tych nieruchomości ponosi syn skarżącego. Ponadto zauważyć należy, że skarżący w swoim wniosku całkowicie pominął okoliczność swojej wiarygodności pożyczkowej, czy kredytowej, która to pozwoliła jemu na zabezpieczenie środków na wynagrodzenie dla swojego pełnomocnika - doradcy podatkowego K Ł, domagając się finansowania w znacznej części ze środków Skarbu Państwa należności publicznoprawnych, do jakich należy wpis od skargi kasacyjnej. Godzi się bowiem zauważyć, że do kosztów postępowania sądowego należą zarówno koszty sądowe, o zwolnienie od których ubiega się, jak również inne wydatki, w tym wynagrodzenie doradcy podatkowego, któremu pismem z dnia [...] J L udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Zabezpieczając wydatki na koszty postępowania skarżący powinien w równym stopniu zadbać o możliwość pokrycia wszystkich ich składników, w tym przede wszystkim o charakterze publicznoprawnym. Jak już wyżej wskazano prawa pomocy nie można traktować jako formy kredytu Państwa dla skarżącego, a do czego sprowadzałoby się uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej. Redukcja wysokości wpisu od skargi kasacyjnej od kwoty [...] do kwoty [...] stanowi przyznanie prawa pomocy adekwatne do sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej skarżącego. Wobec powyższego na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji. /-/V.Mielcarek