I SA/Po 729/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rennert Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. otrzymał do realizacji tytuł wykonawczy wystawiony w dniu [...] marca 2017 r. przez P. S. o nr [...] wobec [...] S.A. (dalej również jako: "spółka" albo "skarżący" z siedzibą w P., ul. [...] (aktualny adres: ul. [...]/2, [...]). W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] marca 2018 r. nr [...], dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w [...] Sp. z o.o. Powyższe zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone zobowiązanej spółce w dniu 27 marca 2018 r., natomiast dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] marca 2018 r. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, iż nie posiada żadnych zobowiązań wobec spółki [...] S.A. Pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. pełnomocnik spółki [...] S.A. P. K. złożył skargę zawierającą wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego zarzucając naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm., dalej jako: "u.p.e.a.") w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1785 ze zm., dalej jako "u.p.o.l."), polegającym na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w momencie, gdy postępowanie egzekucyjne (w przypadku gdyby zostało prawidłowo wszczęte) powinno być umorzone. Pełnomocnik Spółki zarzucił organowi egzekucyjnemu naruszenie przepisów prawa, bowiem skarżąca została błędnie oznaczona jako zobowiązany. Spółka jest co prawda właścicielem nieruchomości, jednak nie jest ich posiadaczem samoistnym. Pełnomocnik spółki wskazał, że zobowiązana Spółka nie miała dostępu do nieruchomości, które były w posiadaniu samoistnym innego podmiotu, nie można zatem "zastępczo" obciążyć ją należnością publicznoprawną. Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. po przeanalizowaniu stanu faktycznego i prawnego przedmiotowej sprawy, postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. [...] S.A, reprezentowana przez doradcę podatkowego P. K., pismem z dnia [...] maja 2018 r. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zarzucając: bezpodstawne oddalenie przedmiotowej skargi pomimo, iż powinna zostać ona uwzględniona, jako że czynność została dokonana z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 2 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegającym na ich niezastosowaniu i dokonaniu czynności egzekucyjnej w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ wskazał, odwołując się do treści art. 59 § 1 u.p.e.a., przesłanki umorzenia postępowania, wskazując, ze wystąpienie chociaż jednej z powyższych przesłanek obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jak podkreślono, strona we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz w zażaleniu odwołuje się do treści art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo, że obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Naczelnik Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P., dokonując wstępnej weryfikacji przesłanego do realizacji przez wierzyciela tytułu wykonawczego ustalił, że przedmiotowy tytuł wykonawczy spełnia przesłanki dopuszczalności w tym także w zakresie doręczenia upomnień. Jak wynika z akt sprawy, wierzyciel przed wystawieniem tytułu wykonawczego skierował do zobowiązanego zgodnie z wymogami art. 15 § 1 u.p.e.a. po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, pisemne upomnienia, zawierające wezwania do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie wzywające do zapłaty należności zostały doręczone zobowiązanej spółce w dniu [...] marca 2017 r., jak wynika w pozycji E nr [...] przedmiotowego tytułu wykonawczego. W związku z tym, iż zobowiązany nie uiścił dobrowolnie należności z tytułu nieopłaconego podatku od nieruchomości, pomimo odebrania upomnienia obejmującego te zaległości oraz zawierającego pouczenie, że w przypadku nieuregulowania należności zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne w celu przymusowego ściągnięcia należności w trybie egzekucji administracyjnej - wierzyciel miał prawny obowiązek podejmowania kolejnych czynności zmierzających do wymuszenia wykonania istniejących zaległości obciążających [...] S.A. Dlatego, w myśl przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wystawił on w dniu [...] marca 2017 r. tytuł wykonawcy nr [...], obejmujący zaległości w podatku od nieruchomości, po czym skierował je celem realizacji do organu egzekucyjnego. Następnie Dyrektor zwrócił uwagę, że wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą 1) doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub 2) doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Dla skutecznego wszczęcia egzekucji, które w tym przypadku nastąpiło w świetle art. 26 § 5 pkt 2 u.p.e.a. z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu - nie ma znaczenia wcześniejsze doręczenie zobowiązanemu tytułu wykonawczego. Brak doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego, jak również nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ zaznaczył wreszcie, że jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny prowadzi postępowanie w sprawie wniesionych przez pełnomocnika spółki zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oraz wskazał, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. został podniesiony na etapie zażalenia, w związku z czym nie mógł być rozpoznany przez organ nadzoru. Skargę na powyższe postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu [...] S.A. reprezentowana przez pełnomocnika, doradcę podatkowego – P. wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] i poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła naruszenie: a) art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie i utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. z [...] maja 2018 r. nr [...], b) art. 59 § 1 pkt 2, 4 i 7 u.p.e.a. w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.o.l., polegające na ich niezastosowaniu, nieumorzeniu postępowania i dokonaniu czynności egzekucyjnej, w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone z uwagi na fakt, że zobowiązanie w podatku od nieruchomości w stosunku do spółki nie istniało, zaś postępowanie egzekucyjne jest prowadzone w stosunku do niewłaściwego podmiotu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga okazała się bezzasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) oraz w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Przedmiotem niniejszego postępowania jest postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, który utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego W. Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...] maja 2018 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest jego przerwanie i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. Instytucja ta kończy postępowanie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały wymienione enumeratywnie w art. 59 § 1 u.p.e.a., przy czym wystąpienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, obliguje organ egzekucyjny do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania, na podstawie art. 59 § 3 u.p.e.a. Stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Przesłanki umorzenia postępowania uregulowane w art. 59 § 1 u.p.e.a. można podzielić na merytoryczne, dotyczące bezpodstawności istnienia obowiązku, lub na formalnoprawne (proceduralne). Do pierwszych można zaliczyć również przesłankę określoną w art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a., którą jest błąd co do osoby zobowiązanego. Podkreślenia przy tym wymaga, że powyższa przesłanka stanowi też podstawę zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym (art. 33 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). W realiach przedmiotowej sprawy zarzuty odwołania od postanowienia organu I instancji oraz wniesionej skargi koncentrują się wokół błędnego wskazania podmiotu zobowiązanego. Skarżąca podnosi bowiem, że jest co prawda właścicielem nieruchomości, jednak nie jest jej posiadaczem samoistnym, a co za tym idzie nie mogła być zobowiązana w podatku od nieruchomości. Równocześnie, jak wynika z akt sprawy organ egzekucyjny prowadzi postępowanie w sprawie wniesionych przez pełnomocnika spółki zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Okoliczność powyższa ma kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie – w ocenie Sądu podnoszone zarzuty powinny bowiem zostać rozpoznane w ramach postępowania zainicjowanego zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym. Mieć bowiem należy na względzie, że uznanie zarzutów będzie skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego. Równocześnie Sąd podziela stanowisko Dyrektora, że brak doręczenia tytułu wykonawczego zobowiązanemu nie stanowi wady podważającej legalność postępowania egzekucyjnego, jak również nie może stanowić podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.