I SA/Po 732/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie Sędzia NSA Maria Skwierzyńska As. sąd. WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi D.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za okres od kwietnia do czerwca 1999r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 191,- zł (sto dziewięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych; /-/ K. Nikodem /-/ J. Małecki /-/ M. Skwierzyńska Wnioskiem z dnia [...] 2005 r. D.J. zwróciła się do Naczelnika Urzędu Skarbowego o umorzenie zaległości podatkowych wobec Urzędu Skarbowego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za rok 1999. Wniosek swój uzasadnia trudną sytuacją materialną, wskazuje, że obecnie miesięcznie otrzymuje [...] zł netto wynagrodzenia oraz [...] zł z tytułu nadgodzin. Trudna sytuacja materialna spowodowana jest przewlekłą chorobą męża i ciągle pogarszającym się jego zdrowiem. Na utrzymaniu pozostaje jeszcze 7 letnia córka. Obecnie podatniczka złożyła podanie o zapomogę losową w związku z koniecznością przeprowadzenia zabiegu operacyjnego męża. Nadto D.J. wskazuje, że mieszka w wynajętym mieszkaniu, nie ma nieruchomości, które mogłaby sprzedać i spłacić zaległości podatkowe. Podatniczka w toku postępowania przedkłada dokumentację lekarską odnośnie stanu zdrowia męża, kserokopię wniosku skierowanego do zakładu pracy o zapomogę, zaświadczenie o zarobkach z zakładu pracy, informację o miesięcznym wymiarze opłat za lokal, który wynajmuje D.J. oraz umowę najmu. Decyzją z dnia [...]2006 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości podatkowej za okres od [...]1999 r. (należność główna - [...]zł ) oraz odsetek za zwłokę. Zdaniem organu podatkowego od momentu, w którym powstał dług do dnia dzisiejszego dłużniczka miała możliwość w pełni uregulować swoje zaległości. Aby zapewnić spłatę długu Naczelnik Urzędu Skarbowego na wniosek D.J. wydał decyzję z dnia [...]2003 r. o rozłożeniu zaległości podatkowej na raty. Podatniczka nie skorzystała z przyznanej ulgi. Nadto organ wskazuje, że podatniczka w dniu [...]2004 r. na podstawie umowy kupna sprzedaży nabyła nieruchomość o powierzchni [...]ha położoną w G.. Podatniczka wyjaśniła w toku postępowania, że nieruchomość nabyła dzięki pomocy rodziny. Organ wskazuje, że D.J. od 1998 r. posiada z mężem rozdzielność majątkową. W dniu [...]2006 r. D.J. złożyła odwołanie do Dyrektora Izby Skarbowej . W odwołaniu podnosi, że postępowanie było prowadzone tendencyjnie przez pracownika Urzędu Skarbowego z przyczyn osobistych. Błędnie został ustalony stan faktyczny. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej decyzją nr [...]. z dnia [...] 2006 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy stwierdził, że okolicznością uzasadniającą wniosek o umorzenie zaległości podatkowej nie powinny być niepowodzenia finansowe. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że działania strony związane z rozliczeniem się ze zobowiązań podatkowych wskazują, że D.J. jest osobą niewiarygodną, która w sposób świadomy działa na szkodę Skarbu Państwa. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, jak kształtowały się dochody podatniczki w latach 2003 -2005. Działalność gospodarcza pod nazwą firma "A" Szkoła Języków Obcych prowadzona przez D.J. została zawieszona w [...]2004 r. Za istotny dla sprawy organ uznał fakt, że na rozprawie w Sądzie Rejonowym w sprawie wyjawienia majątku D.J. zataiła fakt zakupu w dniu [...]2004 r. nieruchomości (działki) o powierzchni [...]ha położonej w G. Nieruchomość ta jest obciążona hipoteką. Organ podatkowy drugiej instancji wskazuje, że podatniczka początkowo wskazała, że środki finansowe na zakup nieruchomości pochodzą od rodziny, następnie wskazała, że na ten cel zaciągnęła kredyt bankowy. Organ wskazał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje siedmioletnia córka oraz mąż L.J., z którym zobowiązana od 1998 r. ma spisaną umowę małżeńską o rozdzielności majątkowej. W tym stanie rzeczy w opinii organu podatkowego, organ odwoławczy nie ma podstaw do dokonania analizy finansowej majątku L.J.. Zdaniem organu, podatniczka musi mieć świadomość, że zawarcie takiej umowy wywołuje pewne skutki prawne. Oznacza to, że D.J. posiada swój majątek, którym może dowolnie dysponować. Skoro D.J. posiada środki finansowe na wspomaganie leczenia męża, decyduje się na zakup nieruchomości w oparciu o kredyt bankowy, to musi jednocześnie tak dysponować swoimi środkami finansowymi, aby zaspokoić roszczenia Skarbu Państwa. Ponadto organ odwoławczy podkreśla, że D.J. jest osobą młodą, wykształconą, posiada stałe źródło dochodu o tendencji rosnącej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona podnosi, że zarówno organ pierwszej jak i drugiej instancji nie dokonał właściwej analizy jej sytuacji materialno-bytowej. Wskazuje, że mąż cierpi na poważną chorobę i cały czas wymaga opieki lekarskiej jak też środków finansowych na leczenie. Posiada stałą pracę, jednakże ciężka sytuacja materialna jej rodziny uzasadnia wniosek o umorzenie zaległości podatkowej. Do kłopotów finansowych przyczynił się pożar sklepu, w którym prowadzona była działalność gospodarcza, spaleniu uległo 35 faktur oraz oświadczenie o zrzeczeniu się opodatkowania w formie ryczałtu, co z kolei spowodowało określenie zobowiązania podatkowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. Zgodnie z art. 67 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznych organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Użyte w cytowanym przepisie pojęcia ważny interes podatnika jest pojęciem nieostrym. W sprawie strona skarżąca wnioskuje o umorzenie zaległości podatkowej powołując się na ważny interes podatnika. Jest to jedna z dwóch klauzul generalnych, którą organ musi wziąć pod uwagę rozpatrując wniosek o umorzenie zaległości podatkowych. Uznanie administracyjne, jak wynika z treści cytowanego przepisu, nie oznacza swobody decyzji dla organu administracji i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r. w sprawie III SA 3118/01 (POP 2004, nr 4, poz. 77) - ograniczone jest dyrektywami wyboru sformułowanymi jako ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Obydwa te pojęcia są nieostre, co wymaga ich szczególnie wnikliwej oceny w świetle okoliczności konkretnej sprawy. Ocena ta, a zwłaszcza istnienie ważnego interesu podatnika musi być dokonana w oparciu o obiektywne kryteria, zgodnie z powszechnie akceptowaną hierarchią wartości. Konieczne jest, aby znalazła ona należyte odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Organ podatkowy orzekając w ramach uznania administracyjnego musi swe rozstrzygnięcie i ocenę istnienia "ważnego interesu podatnika" bądź "interesu publicznego" oprzeć na wnikliwie zebranym materiale dowodowym. Nie wystarczy bazować na ustaleniach dotyczących sytuacji materialnej skarżącej. Sytuacja materialna jest jednym z ważnych ustaleń organów podatkowych w postępowaniach w sprawie umorzenia zaległości podatkowych. Jednakże, zdaniem Sądu, należy ustalić przede wszystkim, jakie są możliwości płatnicze strony skarżącej, przy ustaleniu dochodów i wydatków skarżącej oraz jej rodziny. W ocenie Sądu organy podatkowe naruszyły w postępowaniu zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie zbadały wszystkich okoliczności sprawy potrzebnych do jej rozstrzygnięcia. Rozpoznając ponownie sprawę organy podatkowe, biorąc pod uwagę art. 122 Ordynacji podatkowej, winny uzupełnić materiał dowodowy przez zbadanie sytuacji materialnej męża strony skarżącej. Organ uznał, że sytuacja materialna męża pozostaje bez znaczenia dla sprawy, z uwagi na rozdzielność majątkową małżeńską. Sąd nie podziela takiego stanowiska. Bez względu na małżeński ustrój majątkowy., zgodnie z art. 27 k.r.i o. oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Czynienie zadość obowiązkowi przyczyniania się do zaspakajania potrzeb rodziny wymaga zaangażowania wartości należących do majątku męża. Dlatego też sytuacja materialna męża wpływa na obraz możliwości płatniczych żony. Nie bez znaczenia pozostaje również stan zdrowia męża skarżącej i wydatki związane z jego leczeniem, który wpływa również na sytuację materialną rodziny. Organ podatkowy winien również wyjaśnić czy zakup w 2004 r. przez skarżącą nieruchomości gruntowej został sfinansowany w całości z kredytu bankowego, czy też częściowo ze środków własnych. Wyjaśnienia wymagają również okoliczności związane ze spłatą kredytu, m. in. jakie jest miesięczne obciążenie skarżącej z tytułu spłaty kredytu, na jaki okres został kredyt zaciągnięty i z jakich środków jest on spłacany. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu - w oparciu o przepisy art. 145 § 1 lit. c i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ J. Małecki /-/ M. Skwierzyńska AR