I SA/Po 733/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ES o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. od dochodu nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić wniosek. Wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddali skargę BS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego MG, pismem z dnia [...] wniosła skargę kasacyjną od w.w wyroku. Złożyła również sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, w uzasadnieniu którego podała, że znajduje się w złej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni mieszka i utrzymuje się sama z własnej pensji. Studiuje na [...] i jest na [...] roku studiów. Opłata za studia wynosi [...] za semestr, natomiast inne koszty związane z nauką, t.j. wydruki projektów, książki, wyposażenie oraz dojazdy na uczelnię kosztują ok. [...] miesięcznie. Oświadczyła, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej i innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazała, że jej zła sytuacja finansowa spowodowana jest również faktem, iż posiada zobowiązania cywilnoprawne o wartości ok. [...] zł wraz z należnościami ubocznymi. Podała, że z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje dochód w wysokości ok. [...] brutto miesięcznie, do [...] pobierała stypendium w wysokości [...] miesięcznie. Posiada [...] konta bankowe, które zajęte zostały przez komornika. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w sprawie wyżej cyt. art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że uiszczenie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] tytułem wpisu od skargi kasacyjnej, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącej, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisu zeznania rocznego podatkowego za [...] złożonego przez skarżącą, 2. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do skarżącej, 3. złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącą za ostatnie trzy miesiące, 4. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącej z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, środki czystości, raty kredytów - z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat itp.) i z jakich środków je ponosi, 5. podanie czy skarżąca posiada samochód osobowy, jeżeli tak proszę podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, 6. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżąca, jeżeli wnioskodawczyni wynajmuje to mieszkanie to należy podać koszty wynajmu, 7. podanie czy skarżąca, poza dochodami z tytułu umowy o pracę i stypendium otrzymuje jakieś inne dodatkowe dochody (np. z tytułu pracy sezonowej, dorywczej, umowy zlecenia, o dzieło itp.). Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca powyższe wezwanie została dwukrotnie awizowana (w dniach [...]), a następnie w dniu [...] odesłano ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z adnotacją "zwrot – nie podjęto w terminie". Przyjąć zatem należy, że termin zakreślony do uzupełnienia wniosku upłynął w tej sprawie bezskutecznie, wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone w sposób zastępczy. Stosownie bowiem do art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma, składa się je na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z adnotacją, o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (por. art. 73 § 2 p.p.s.a.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (por. art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (por. § 4 art. 73 p.p.s.a.). Skoro zatem przesyłkę zawierającą wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy awizowano po raz pierwszy w dniu [...], to trzeba przyjąć, iż wezwanie to doręczono z dniem [...], a co za tym idzie, że siedmiodniowy termin do wykonania tego wezwania upłynął bezskutecznie z dniem [...]. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania należy stwierdzić, że ES nie uprawdopodobniła wniosku o przyznanie prawa pomocy. Intencją skarżącej było uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się zatem do zbadania czy spełniona została przesłanka wynikająca z w.w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z oświadczenia skarżącej złożonego na urzędowym formularzu wynika, że jest osobą pracującą i utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości [...] brutto. Wnioskodawczyni ponadto studiuje i do [...] otrzymywała stypendium w wysokości [...] brutto. Zatem do [...] skarżąca na swoje miesięczne utrzymanie dysponowała kwotą w wysokości [...] brutto. W tym miejscu wskazać należy, że prawo pomocy skierowane jest do osób o bardzo niskich dochodach lub bez źródeł dochodu. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami. Nie posiada nieruchomości, oszczędności i wartościowych przedmiotów powyżej 3.000 Euro. Wobec tego wezwano skarżącą m.in. do wyjaśnienia w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania i do wskazania do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka i czy z tytułu zamieszkania ponosi koszty związane z wynajęciem tego mieszkania. Skoro wnioskodawczyni, pomimo wezwania, nie dostarczyła dokumentów, o których przesłanie została wezwania i nie udzieliła pełnych wyjaśnień, które pozwoliłyby na dokonanie rzetelnej oceny jej stanu majątkowo-finansowego, wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.