I SA/Po 735/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EI o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi EI na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2011 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącej doradcę podatkowego celem sporządzenia zażalenia od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] i reprezentowania w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucił skargę EI na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Skarżąca pismem z dnia [...] wniosła zażalenie na w.w postanowienie, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] oddalił. Następnie pismem z dnia [...] skarżąca EI złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...], sygn. akt [...] odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżąca EI pismem z dnia [...] złożyła wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Skarżąca podała, że wniosek ten składa z uwagi na to, że nie zgadza się z w.w orzeczeniem i mając na uwadze treść doręczonego jej pouczenia o możliwości wniesienia zażalenia, z uwagi na długotrwałą niedyspozycję zdrowotną dotychczasowego pełnomocnika uniemożliwiającą mu obecnie działanie w przedmiotowej sprawie oraz z uwagi na trudną sytuację materialną uniemożliwiającą jej ustanowienie innego pełnomocnika z wyboru wnosi o ustanowienie pełnomocnika procesowego (doradcę podatkowego) z urzędu celem sporządzenia zażalenia od w.w postanowienia i reprezentowania jej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu wniosku podała, że jej dotychczasowy pełnomocnik jest niedysponowany w związku z wypadkiem jakiemu uległ w dniu [...], w wyniku czego przebywał w dniach od [...] w szpitalu, a obecnie pozostaje na zwolnieniu lekarskim, kontynuując leczenie i rehabilitację. W tej sytuacji mając na względzie, że pełnomocnika czeka długotrwałe leczenie i rehabilitacja, nie tylko nie może w wyznaczonym terminie sporządzić zażalenia od postanowienia, ale również prawdopodobnie nie będzie mógł reprezentować skarżącej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżąca przedłożyła kopię zaświadczenia lekarskiego, kopię zaświadczenia od biegłego sądowego, kopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego. Skarżąca w piśmie procesowym wskazała również, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. Z dniem [...] zawiesiła działalność gospodarczą i w chwili obecnej nie ma jakichkolwiek dochodów, a posiadane przez nią oszczędności, z których utrzymywała się w ostatnich miesiącach, wyczerpały się. Skarżąca oświadczyła, że nie stać jej na ustanowienie nowego pełnomocnika z wyboru. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji. Obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej (została zawieszona), nie pracuje i nie ma jakichkolwiek dochodów, ani też żadnego majątku przynoszącego dochód. Wnioskodawczyni wskazała, że nie posiada żadnych nieruchomości ani też żadnych wartościowych ruchomości, natomiast oszczędności jakie posiadała wyczerpały się. Skarżąca oświadczyła, że zmuszona jest korzystać z pomocy osób jej najbliższych, jak i zapożyczać się u osób trzecich. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł i nie uzyskuje dochodów. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych, lokat bankowych oraz kart kredytowych. Wnioskodawczyni podała, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] w sprawie [...] jest osobą rozwiedzioną. Skarżąca wyjaśniła, że w związku z brakiem jakichkolwiek dochodów nie ponosi obecnie kosztów miesięcznego utrzymania, korzysta z pomocy osób najbliższych, w szczególności syna i siostry. Skarżąca oświadczyła, ze nie posiada, jak i nie posiadała w okresie ostatnich [...] lat żadnych nieruchomości, jak też wartościowych przedmiotów. Skarżąca podała, że nie jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, nie uczyniła tego, gdyż nie spełnia warunków do otrzymania zasiłku dla bezrobotnych, a ponadto liczy na to, iż w najbliższym czasie uda jej się znaleźć jakąś pracę. Wnioskodawczyni podała, że obecnie mieszka na zasadzie użyczenia w domu należącym do jej siostry. Skarżąca wskazała, że nie posiada i nie użytkuje żadnych pojazdów mechanicznych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że posiadała oszczędności [...] z tytułu dochodów uzyskanych z prowadzonej działalności gospodarczej w [...], ale oszczędności te wyczerpały się w [...]. Skarżąca podała, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wskazała, że pomoc otrzymuje głównie od siostry, która zapewnia jej "bezpłatny dach nad głową" oraz zapewnia jej wyżywienie. Natomiast od syna otrzymuje od czasu do czasu drobne kwoty pieniężne. Do pisma załączyła kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...] oraz wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z którego wynika, że skarżąca zawiesiła wykonywanie działalności gospodarczej od [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej doradcy podatkowego do sporządzenia zażalenia od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia [...], sygn. akt [...] oraz do reprezentowania jej przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego. Wnioskodawczyni jest osobą rozwiedzioną, nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, nie posiada żadnego majątku i nie uzyskuje żadnych dochodów, działalność gospodarczą zawiesiła w dniu [...]. Wnioskodawczyni mieszka w domu użyczonym przez siostrę, nie ponosi kosztów miesięcznego utrzymania, korzysta z pomocy najbliższej rodziny, t.j. siostry i syna, przy czym siostra zapewnia jej mieszkanie i wyżywienie, od syna otrzymuje od czasu do czasu drobne kwoty pieniężne. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.