I SA/Po 736/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Świerczak po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w P. obecnie syndyka masy upadłości VOL [...] Sp. z o. o. w P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018r., nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika za kwiecień 2014 r. postanawia zawiesić postępowanie z urzędu [...] Sp z o.o. wniosła do tutejszego Sądu skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] czerwca 2018r. nr. [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy podatnika za kwiecień 2014r. Postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt XI GU [...] Sąd Rejonowy P. Stare M. w P., Wydział Gospodarczy do Spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych ogłosił upadłość skarżącego . Do pełnienia funkcji syndyka masy upadłości Sąd wyznaczył M. D. . O tym fakcie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu został poinformowany w piśmie syndyka z dnia 12 października 2018r. do którego załączony został odpis postanowienia z dnia 12 października 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Postępowanie sądowoadministracyjne w rozpoznawanej sprawie należy zawiesić – zgodnie z art. 124 § pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( jedn. tekst Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm ; dalej p.p.ps.a. ) – do czasu złożenia przez syndyka masy upadłości wyraźnego oświadczenia, że wstępuje on do prowadzonego postępowania oraz zajmuje konkretne stanowisko procesowe w sprawie. W myśl art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu: (...) 4) jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości (...). Zgodnie z § 2 tego przepisu prawa w przypadkach wymienionych w § 1 pkt 1 i 4, zawieszenie ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały; zdarzenia te nie wstrzymują jednak wydania orzeczenia, jeżeli nastąpiły po zamknięciu rozprawy. Użyte w § 1 powyższego przepisu prawnego wyrażenie "sąd zawiesza postępowanie z urzędu" na gruncie wykładni językowej prowadzi do wniosku, że art. 124 § 1 p.p.s.a. wyraża normę kompetencyjną o charakterze obligatoryjnym. W konsekwencji sąd administracyjny w momencie powzięcia wiadomości o zaistnieniu okoliczności wskazanej w art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a., tj. wszczęciu postępowania upadłościowego wobec strony postępowania sądowoadministracyjnego, które dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości – jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Celem art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego. Nie może ono być dłużej zawieszone niż do czasu zgłoszenia udziału przez syndyka (por. R. Hauser, M. Wierzbowski [red.], Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2013, s. 521). Zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. ma skutek od dnia zdarzeń, które je spowodowały, a zatem jest skuteczne ex tunc (art. 124 § 2 p.p.s.a.). W razie podejmowania czynności procesowych w czasie od nastąpienia przedmiotowych zdarzeń do ogłoszenia lub podpisania postanowienia o zawieszeniu postępowania uważa się je za niebyłe (por. M. Niezgódka-Medek, w: A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, B. Gruszczyński, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011 r., s. 373). W myśl art. 144 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze ( t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2344 ze zm. ; dalej p.u.n.), jeżeli ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Zgodnie z art.144 p.u.n. syndykowi masy upadłości przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości. Oznacza to, że upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym, pozbawiony jest legitymacji formalnej do występowania w tych postępowaniach. Z przepisu tego wynika, że to wyłącznie syndykowi, po ogłoszeniu upadłości przysługuje legitymacja w sprawach dotyczących masy upadłości, zaś strona upadła jest jej pozbawiona. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § pkt 4 p.p.s.a. służy przede wszystkim umożliwieniu syndykowi wstąpienie do postępowania ze względu na fakt, co już wyżej wykazano, że to jemu zgodnie z art. 144 p.u.n. przysługuje legitymacja w sprawach masy upadłości. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie ma na celu oczekiwania do czasu zakończenia procesowania w przedmiocie listy wierzytelności na podstawie p.u.n. ( por. J. Jaśkiewicz o kolizji postępowania sądowoadministracyjnego z postępowaniem upadłościowym "Zeszyty Naukowe Sadownictwa Administracyjnego" 2010, nrc2 s 36 i n.) . Kontrola działalności administracji publicznej w tym kontrola legalności decyzji organów podatkowych należy bowiem do wyłącznej właściwości sadów administracyjnych. Zawieszenie postępowania sądowadministracyjnego – jeżeli do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości – ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcie stanowiska procesowego. Tego typu czynność może być dokonana jedynie przez oświadczenie złożone expressis verbis. Złożenie jedynie pisma informującego o postanowieniu sądu upadłościowego nie może być odczytywane jako czynność wstąpienia syndyka masy upadłości do toczącego się postępowania. Nie stanowi ono merytorycznego stanowiska procesowego w sprawie. Pomimo, że art. 128 § 1 p.p.s.a. nie wskazuje wprost na przesłanki podjęcia zawieszonego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a, to uznać należy możliwość kontynuowania postępowania z udziałem syndyka świadczy o ustaniu przyczyny zawieszenia ( por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 2008r. I FSK 135/07). Przyczyna zawieszenia trwa do momentu wyraźnego wstąpienia syndyka masy upadłości do postępowania i zajęcia przez niego stanowiska procesowego w sprawie – dopiero wówczas możliwe jest podjęcie postępowania na podstawie art. 128 § 1 p.p.s.a. Podsumowując, zatem z chwilą wstąpienia syndyka do postępowania sadowoadministracyjnego ustanie przyczyna dla której zawieszono postępowanie. Wobec powyższego mając na uwadze całokształt sytuacji procesowej, która zaistniała w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. Z chwilą wstąpienia syndyka do postępowania sądowoadministracyjnego ustanie przyczyna, dla której zawieszono postępowanie, zatem będzie możliwe podjęcie tego postępowania na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z uwzględnieniem art. 144 ust. 1 p.u.n. (por. M. Mrówczyński, Zawieszenie sądowego... op. cit., s. 69). Reasumując, w świetle art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i art. 144 p.u.n. sąd administracyjny jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu w momencie powzięcia wiadomości o powołaniu syndyka masy upadłości w postępowaniu upadłościowym obejmującym likwidację majątku upadłego, będącego stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Przyczyna zawieszenia trwa do momentu wyraźnego wstąpienia syndyka masy upadłości do postępowania i zajęcia przez niego stanowiska procesowego w sprawie – dopiero wówczas możliwe jest podjęcie postępowania na podstawie art. 128 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Uwzględniając całokształt sytuacji procesowej, która zaistniała w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie w sprawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a.