I SA/Po 736/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Nikodem (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 lutego 2021 r. sprawy ze skargi H.W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Wojewoda postanowieniem z [...] października 2020r. utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] sierpnia 2020r. odmawiające H. W. wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania za nakłady poczynione na działce położonej w miejscowości S., w gminie T. , oznaczonej ewidencyjnie jako obręb S., arkusz mapy [...] działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej nr [...] Wydając powyższe rozstrzygnięcie organ przyjął następujące ustalenia. Decyzją z [...] kwietnia 2014r. Starosta [...] ustalił na rzecz skarżącej odszkodowanie w łącznej kwocie [...]zł. Od decyzji odwołała się Gmina T. . Decyzją z [...] sierpnia 2017r. Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ uznał, że konieczne stało się ustalenie, czy [...] października 1996 r. obowiązywał miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z 1996 r. Wyrokiem z [...] listopada 2017r., sygn. akt IV SA/Po [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił sprzeciw skarżącej od powyższej decyzji Wojewody z [...] sierpnia 2017r. Sprawa została rozpoznana ponownie przez Starostę [...] i zakończona decyzją z [...] lipca 2019r., od której skarżąca wniosła odwołanie. Wojewoda decyzją z [...] października 2019r. utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z [...] lutego 2020r., sygn. akt IV SA/Po [...] uchylił zaskarżoną decyzję. Od wyroku organ złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarżąca [...] lipca 2020r. wniosła do Starosty [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nakłady w postaci asfaltu posadowionego na nieruchomości oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...]. Podanie tożsamej treści skarżąca złożyła [...] czerwca 2013 r. Postanowieniem z [...] sierpnia 2020r. Starosta [...] odmówił skarżącej wszczęcia postępowania. Wskutek rozpoznania zażalenia skarżącej od powyższego postanowienia, Wojewoda postanowieniem z [...] października 2020r., wskazanym we wstępie, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu przytoczył powyższy stan faktyczny, a także przepisy art. 61 i 61a ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 256, zwanej dalej K.p.a.). Odwołując się do orzecznictwa organ stwierdził, że w sprawie wystąpiły "inne uzasadnione przyczyny", ponieważ sprawa została uprzednio rozstrzygnięta decyzją ostateczną – istnieje tożsamość co do podmiotów, przedmiotu i stanu prawnego przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją ostateczną możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzupełnieniu skargi reprezentujący skarżącą radca prawny podniósł zarzuty: I naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 kpa, art. 86 kpa oraz art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 80 kpa poprzez brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, a w konsekwencji niezasadne utrzymanie w mocy postanowienia Starosty [...] odmawiającego ustalenia odszkodowania należnego skarżącej, uwzględniającego wartość nakładów na nieruchomość w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi, b) art. 78 § 1 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa w zw. z art. 84 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z opinii kolejnego biegłego w celu właściwego ustalenia odszkodowania należnego skarżącej, uwzględniającego wartość nakładów na nieruchomość w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi, c) art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 8, 9 i 11 kpa poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji, a w szczególności uznania, że Starosta [...] zasadnie odmówił ustalenia odszkodowania należnego skarżącej, uwzględniającego wartość nakładów na nieruchomość w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi. II naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości , art. 129 ust. 5 pkt. 3 lub art. 129 ust. 5 pkt. 2 w zw. z art. 98 ust. 3, art. 130 ust. 1 i 2 i art. 134 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami w zw. z § 35 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego w zw. z art. 191 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, ewentualnie ich niewłaściwą wykładnię i przyjęcie, że zaszły przesłanki do odmowy ustalenia na rzecz skarżącej należnego jej odszkodowania, uwzględniającego wartość nakładów na drogę w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi, podczas gdy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do jego ustalenia w odniesieniu do nakładów poniesionych na nieruchomość w postaci wykonania na niej asfaltowej drogi. Powyższych zarzutów nie uzasadniono.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga w ocenie Sądu jest niezasadna. Podstawę prawną rozstrzygnięć stanowił w szczególności art. 61a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020r., poz. 256, zwanej dalej K.p.a.). Zgodnie z treścią ww. przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że zupełnie niezrozumiałe są zarzuty pełnomocnika skarżącej podniesione w uzupełnieniu skargi, ponieważ odnoszą się one do postanowienia odmawiającego ustalenia odszkodowania należnego skarżącej, podczas gdy w sprawie organ odmówił wszczęcia postępowania w spawie ustalenia odszkodowania wobec uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy decyzją ostateczną. W sprawie nie znalazły zastosowania wskazywane przez skarżącą przepisy prawa materialnego, nie było także konieczne powoływanie biegłego, by należycie ustalić stan faktyczny sprawy w zakresie tożsamości z uprzedniego rozstrzygnięcia. Mając jednakże na uwadze treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako p.p.s.a.), zgodnie z którym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (który w niniejszej sprawie nie znajduje zastosowania) – Sąd przeanalizował zasadność zastosowania przez organy art. 61a K.p.a. w niniejszej sprawie i w konsekwencji odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania należnego skarżącej. Jak wskazuje się w orzecznictwie, przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (np. stan zawisłości sprawy w postępowaniu wszczętym uprzednio, istnienie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej sprawę, tj. stan rei iudicatae, bądź wystąpienie z wnioskiem, który nie może być załatwiony w drodze decyzji administracyjnej, żądanie wniesiono po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw). Przesłanka ta jest spełniona, jeżeli przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie. Na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W tej sytuacji należy przyjąć, że w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (zob. wyrok WSA w Lublinie z 30 lipca 2020r., sygn. akt I SA/Lu 789/19). Organ ma obowiązek w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Samo bowiem złożenie żądania wszczęcia postępowania w konkretnej sprawie nie powoduje automatycznie skutku jego wszczęcia, gdyż na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ podatkowy przeprowadza badanie pod kątem istnienia przesłanek formalnoprawnych, warunkujących jego dopuszczalność. Jakkolwiek jednak ocena przez organ dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. może wymagać przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, to może być ono prowadzone tylko w takim zakresie, który służy ustaleniu zaistnienia okoliczności uprawniających do zastosowania tego przepisu. Jak zasadnie podkreśliły organy, Starosta [...] uprzednio rozpatrzył sprawę z wniosku skarżącej i decyzją z [...] lipca 2019r., utrzymaną w mocy decyzją Wojewody z [...] października 2019r., ustalił skarżącej odszkodowanie za prawo do przedmiotowej nieruchomości. W czasie wydawania zaskarżonego postanowienia przez organ II instancji ([...] października 2020r.) wyrok WSA w Poznaniu z [...] lutego 2020r., sygn. akt IV SA/Po [...], uchylający powyższą decyzję nie był prawomocny wobec jego zaskarżenia do NSA przez Wojewodę. Na marginesie Sąd zauważa, że Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z [...] grudnia 2020r. uchylił wskazany wyrok, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Tym samym w sprawie niewątpliwie zaszły "inne uzasadnione przyczyny" i została spełniona przesłanka do zastosowania art. 61a K.p.a. - odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia odszkodowania należnego skarżącej za nakłady poczynione na działce położonej w miejscowości S., w gminie T. , oznaczonej ewidencyjnie jako obręb S., arkusz mapy [...], działka nr [...]. Wobec powyższego na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.