I SA/Po 749/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Małek po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia ...Nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od czerwca do września oraz za listopad i grudzień 2002r. postanawia: oddalić wniosek /-/ St. Małek Wpis od skargi kasacyjnej wynosi ...,- zł. Skarżący R. L., reprezentowany przez pełnomocnika doradcę podatkowego P. S. złożył sporządzony w dniu... na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał m.in., że od listopada 2005r. Urząd Kontroli Skarbowej zablokował jego konta bankowe oraz wszelkie ruchomości i majątek jaki posiadał. Od marca 2006r. jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w P. jako bezrobotny. Obecnie nie otrzymuje żadnych świadczeń finansowych i jest bez pracy. Znajduje się na utrzymaniu syna. Oświadczył, że nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów, nie uzyskuje również żadnych dochodów. Na wezwanie z dnia ...do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy R. L. w piśmie z dnia ... (wpływ do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w dniu...r. /karta nr ... akt sądowych/) podał, że w 2007r. nie składał zeznania podatkowego, gdyż nie osiągnął żadnego dochodu. Wskazał, że nie posiada lokat i rachunków bankowych. Wszystkie rachunki bankowe zajął w listopadzie 2005r. Urząd Skarbowy. Oświadczył, że nie posiada samochodu osobowego, wszystkie ruchomości i nieruchomości również zajął Urząd Skarbowy. Podał, że nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów, nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny od marca 2006r. Koszty utrzymania skarżącego w wysokości od ...do ...,- zł ponosi jego syn w ramach obowiązku alimentacyjnego. Mieszkanie, w którym mieszka, należy do jego synów J. L.i M. L., powierzchnia użytkowa mieszkania wynosi ... Skarżący oświadczył, że działalność gospodarczą wyrejestrował w dniu 17 stycznia 2006r. Do pisma załączył kserokopię decyzji o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, zeznania rocznego podatkowego za 2006r., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy. Na kolejne wezwanie z dnia .... wzywające R. L. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, skarżący w ogóle nie odpowiedział. Pismo doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu .... (wtorek), a zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął w dniu ... /wtorek/. W tych okolicznościach referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia ...., sygn. akt .... pozostawił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Na to zarządzenie skarżący pismem z dnia.... wniósł sprzeciw. Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane zarządzenie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprzeciwie R. L. podniósł, że wbrew twierdzeniu zawartemu w uzasadnieniu zarządzenia wydanego przez referendarza sądowego dostarczył podatkowe oświadczenie uzupełniające wniosek. Do pisma załączył kserokopię odpowiedzi z dnia 15 listopada 2008r. Zarzut podniesiony przez skarżącego w sprzeciwie jest bezzasadny. Z akt sądowych wynika bowiem, że skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 22 grudnia 2008r., w którym wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. podanie w jakiej wysokości syn skarżącego uzyskuje miesięczne dochody, 2. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za 2006 i 2007r. złożonych przez syna skarżącego, 3. złożenie odpisów z kont bankowych, lokat bankowych, rachunków bankowych za ostatnie trzy miesiące należących do syna skarżącego, 4. podanie czy syn skarżącego posiada samochody osobowe, jeżeli tak to należy podać markę, typ, rok produkcji i wartość rynkową, 5. podanie czy syn skarżącego uzyskuje jakieś dodatkowe dochody (np. z pracy dorywczej, sezonowej, zasiłków itp.), 6. podanie kosztów miesięcznego utrzymania jakie ponosi syn skarżącego na swoje, osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i skarżącego utrzymanie z rozbiciem na poszczególne wydatki (np. czynsz, najem, energia elektryczna, ogrzewanie, gaz, woda, wyżywienie, środki czystości, odzież, koszty leczenia i zakupu lekarstw, abonament RTV, telefon stacjonarny, telefony komórkowe, raty – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, w jakiej wysokości, jaki jest harmonogram spłat rat itp.). Informacje, o które wystąpił referendarz sądowych, a których nie udzielił skarżący miałyby istotny wpływ na rozstrzygnięcie w kwestii przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy. Zauważyć należy, że mający zastosowanie w sprawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nakłada na ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie fizycznej, "gdy osoba ta wykaże", iż w jej przypadku partycypowanie w kosztach procesu wiązałoby się z ryzykiem wystąpienia negatywnych konsekwencji, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 21 kwietnia 2006r., sygn. akt II FZ 240/06). Z uwagi na to, że w.w przepis formułuje nieostre kryteria ocenne, szczególnie istotne jest możliwie najbardziej dokładne ustalenie rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy (por. post. NSA z dnia 14 września 2006r., sygn. akt II FZ 574/06). Przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 w.w ustawy, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że poniesienie kosztów postępowania, nie byłoby możliwe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających Sądowi na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej strony. Zgodnie z art. 252 § 1 cyt. ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Zatem przepisu art. 252 cyt. ustawy nie można interpretować wąsko, gdyż pojęcie "stanu majątkowego strony" nie jest tożsame z pojęciem "jej majątku". Jest ono zakresem zbliżone do pojęcia "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe (por. orz. NSA z dnia 17 maja 2006r., sygn. akt I OZ 657/06). Zauważyć należy, że Sąd nie ma możliwości poszukiwania z urzędu faktów mających przemawiać na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, może jedynie oceniać te fakty, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym Sądowi prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie art. 255 w.w ustawy. Zgodnie z art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jak wynika jednak z tego przepisu, i w tym wypadku odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Rola Sądu ogranicza się tu jedynie do poinstruowania wnioskodawcy, jakimi środkami dowodowymi może on uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 cyt. ustawy (por. post. NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II FZ 797/06). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. post. NSA z dnia 14 września 2005r., sygn. akt II FZ 575/05). Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 160 oraz art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowiono jak w sentencji. /-/ St. Małek V.M.