I SA/Po 750/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie NSA Sylwia Zapalska(spr.) as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant sekr.sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J.U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2001 r. do lutego 2002 r., lub jego rozłożenia na raty I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia [...]r. Nr [...]; II. wstrzymuje wykonanie zaskarżonych decyzji do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/K.Pawlicki /-/Wł.Zygmont /-/S.Zapalska Wnioskiem z dnia [...]r. J. U. zwrócił się do Burmistrza z wnioskiem o umorzenie zaległego podatku od nieruchomości lub o rozłożenie na raty. Decyzją z dnia [...]r. Burmistrz uwzględnił wniosek w części rozłożenia na raty zaległego podatku od nieruchomości za 2001 i 2002 rok. Natomiast nie ustosunkował się do pierwszego członu wniosku o umorzenie zaległego podatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołaniu J. U. decyzją z dnia [...]r. uchyliło zaskarżoną decyzję z [...]r. i w uzasadnieniu decyzji wskazało, że w ponownym postępowaniu organ I instancji musi ustosunkować się do kwestii umorzenia zaległego podatku od nieruchomości wraz z odsetkami. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...]r. Burmistrz odmówił umorzenia zaległości podatku od nieruchomości za okres od I raty 2001 r. do II raty 2002 r., oraz orzekł, że zaległość w kwocie [...]zł z tytułu podatku i w kwocie [...]zł. Z tytułu odsetek od zaległości liczonymi do dnia [...]r. rozkłada na 5 rat płatnych w terminach: • [...]r. [...] • [...]r. [...] • [...]r. [...] • [...]r. [...] • [...]r. [...] W uzasadnieniu decyzji organ wyraził pogląd, że brak jest podstaw prawnych do umorzenia zaległości, a to z uwagi na to, że jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, a zasadą jest płacenie należnych podatków. Obecna sytuacja majątkowa skarżącego była podstawą do uwzględnienia wniosku w części rozłożenia na raty zaległego podatku. Fakt, że nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej w zakresie produkcji wyrobów metali kolorowych oraz to, że działalność ta jest niedochodowa, a nieruchomość oddał w posiadanie swojego wnuka przedsiębiorcy nie ma żadnego wpływu na uwzględnienie wniosku. Od powyższej decyzji odwołał się J. U. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym zarzuca nieuwzględnienie przez organ I instancji jego dramatycznej sytuacji materialnej, która bez jego winy znacznie się pogorszyła. Podkreśla, że posiada tytuły wykonawcze wobec Huty Szkła w P., która jest jemu winna ponad [...] złotych, ale egzekucja wobec niej jest nieskuteczna, ponieważ nie posiada majątku ruchomego i nieruchomego, z którego mogłaby zostać zaspokojona jego wierzytelność. Wraz z żoną utrzymują się z renty, nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, a posiadana nieruchomość Odlewni "A" użyczył swojemu wnukowi D.K. i nie pobiera od niego żadnego czynszu. Podniósł, że od i jego żona są osobami w podeszłym wieku schorowanymi i ponoszą znaczne wydatki na leczenie i lekarstwa. Wniesione przez podatnika odwołanie nie zostało uwzględnione i decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium podziela pogląd zawarty przez organ I instancji odnośnie interpretacji art. 67 Ordynacji podatkowej i podkreśla, że podatnik składając wniosek o umorzenie lub rozłożenie na raty należności podatkowych w sposób niewystarczający uzasadnił swój wniosek, albowiem nie podał w jaki sposób umorzenie przedmiotowej należności podatkowej poprawiłoby kondycję finansową jego i prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa. Prowadzenie działalności gospodarczej nawet przez wnuka pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym i na podstawie bezpłatnego przekazania nieruchomości nie zwalnia podatnika z zobowiązań podatkowych wobec budżetu Państwa. Powyższą decyzję zaskarżył J.U. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargą, w której zarzucił naruszenie prawa bez wskazania konkretnych przepisów i domagał się uwzględnienia wniosku w części dotyczącej umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości. W uzasadnieniu skargi zaznacza, że od [...]r. jest rencistą i nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej ani zawodowej. Również jego żona nie pracuje zawodowo i pobiera rentę, a sytuacja majątkowa nie pozwala na uregulowanie zaległego podatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie znajduje podstaw do zmiany swego stanowiska i wnosi o oddalenie skargi oraz podnosi, że trudna sytuacja finansowa małżonków stanowiła podstawę uwzględnienia wniosku w części rozłożenia na raty, a to z uwagi na art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Okoliczność, że skarżący pozostaje w trudnej sytuacji materialnej, a z własnej woli oddaje innej osobie całość bądź też część swojego majątku pod tytułem darnym nie ma wpływu na uwzględnienie wniosku ponieważ uwzględnianie wniosku w takiej sytuacji mogłoby doprowadzić do kryzysu finansów gminy i zaprzeczałoby zasadzie równości i sprawiedliwości podatkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Organy podatkowe I i II instancji w decyzjach powołały się na nadzwyczajny charakter ulg podatkowych wprowadzonych art. 67 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) i podkreśliły uznaniową zasadę ich stosowania oraz obowiązek ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych. Również uzasadniły, że umarzając skarżącemu zaległy podatek, naruszyłyby zasadę równości opodatkowania ogółu podatników a skutkami postępowania skarżącego (użyczenie nieruchomości wnukowi) obciążyły budżet Państwa. Tymczasem z treści art. 67 Ordynacji podatkowej wynika, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy rozpoznaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej organ ma obowiązek brać pod uwagę sytuację w jakiej podatnik i jego rodzina znajduje się w chwili podejmowania decyzji dotyczącej umorzenia zaległości podatkowych. Ze zgromadzonego materiału dowodowego i z treści skargi wynika, że skarżący i jego żona są rencistami. Nie wynika natomiast jaka jest obecnie w dacie wydania decyzji sytuacja majątkowa małżonków, konkretnie jakie mają dochody poza rentą, na co przeznaczają i w jakiej wysokości to świadczenie, czy faktycznie skarżący prowadzi działalność gospodarczą o której pisze w odpowiedzi na odwołanie organ I instancji i w odpowiedzi na skargę organ II instancji. Te okoliczności nie zostały przez organy wyjaśnione i powodują, że zaskarżone decyzje Sąd uchylił. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy w sposób dokładny i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie dowodowe i to zgodnie z przepisami zawartymi w Ordynacji podatkowej art. 121, 122, 180, 187, 191 oraz ewentualne przesłuchanie skarżącego w charakterze strony. Również w ponownym postępowaniu Sąd wskazuje, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy rozpoznaniu wniosku o umorzenie zaległości podatkowej organ ma obowiązek brać pod uwagę interes podatnika i interes publiczny oraz oba interesy muszą posiadać tą samą ocenę. Ocena tych interesów należy do organu wydającego decyzję i od jego woli wyrażonej w uzasadnieniu decyzji zależeć będzie skorzystanie z nadzwyczajnej instytucji jaką jest umorzenie. Zdaniem Sądu nie budzi żadnych wątpliwości pogląd organów podatkowych obu instancji, że decyzja należy do kategorii decyzji uznaniowych. Jednakże uznanie to jest modyfikowane przez interes podatnika i interes publiczny. Sąd również podkreśla, że kontroli Sądu administracyjnego nie podlega uznanie samo w sobie lecz uzasadnienie stanowiska organu podatkowego, które w ocenie Sądu w sprawie nie było dostateczne i przekonywujące. Sąd w rozpoznawanej sprawie przytacza tezę zawartą w wyroku z dnia 26 września 2002 r. III SA 659/01, którą całkowicie podziela, a mianowicie: "1. Instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne jest natomiast konstrukcją prawną pozwalającą organowi administracji publicznej na wybór konsekwencji prawnych zaistnienia sytuacji, do której odnosi się hipoteza normy prawnej, w konsekwencji organ podatkowy może, ale nie musi umorzyć zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakim i są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. 2. W zakresie umorzenia dokonywanego przez organ podatkowy istnienie ustawowego kryterium ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego musi być w każdym przypadku indywidualnie ustalane przez ten organ w ramach postępowania podatkowego. Pojęcie interesu publicznego nie ma bowiem stałego zakresu treści, co wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, jakie kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego." W ponownym postępowaniu organ winien rozważyć wszelkie okoliczności w sprawie przedstawione powyżej oraz to, czy ewentualnie zachodzi możliwość całkowitego lub częściowego umorzenia zaległego podatku od nieruchomości i odsetek od tej zaległości. Z tych przyczyn i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, mając również na uwadze treść art. 152 cytowanej ustawy. /-/K.Pawlicki /-/Wł.Zygmont /-/S. Zapalska