I SA/Po 750/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Nikodem po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w[...] z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: oddalić wniosek Wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r. o sygn. akt I SA/Po 750/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę A na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [..] Skarżąca, reprezentowana przez adwokata, pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. wniosła od w.w wyroku skargę kasacyjną. Następnie skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] lutego 2016 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że znajduje się w trudnej sytuacji. Skarżąca wyjaśniła, że z roku na rok liczba studentów uczelni spada, co jednocześnie powoduje, że sytuacja uczelni jest coraz trudniejsza. Skarżąca dodała, że uczelnia musi regulować bieżące opłaty oraz wynagrodzenia pracownikom, w konsekwencji nie ma już środków na regulowanie wpisów sądowych. Skarżąca oświadczyła, że wysokość majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [....] zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi: na rachunku bankowym prowadzonym przez [...][...] zł, na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] S.A. [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016r. referendarz sądowy odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Strona skarżąca pismem z dnia[...] marca 2016r. wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym wskazała, że w jej ocenie referendarz w sposób wybiórczy ocenił sytuację majątkową skarżącego. Referendarz sądowy nie wziął pod rozwagę, iż środki zgromadzone przez skarżącego na rachunkach bankowych są przeznaczane na pokrycie bieżącej działalności Uczelni. Tym samym nie ocenił prawidłowo sytuacji materialnej skarżącego, szczególności, że liczba studentów uczelni w ostatnim czasie gwałtownie spadła, co nie pozostaje bez wpływu na sytuację ekonomiczną skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a.") - w brzmieniu znajdującym zastosowanie w sprawie - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z powołanego przepisu wynika, że zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy skutkuje tym, że Sąd rozpoznaje ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy. W analizowanej sprawie rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy dokonać w oparciu o przepisy art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. W świetle powołanych przepisów, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie prawnej, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższe regulacje stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Oceniając zasadność wniosku Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Zaznaczyć jednak należy, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów sądowych spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Należy ponadto wskazać, że skarżący wszczynając spór na drodze sądowej powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia na ten cel środków finansowych, a wydatki z tym związane traktować na równi z innymi zobowiązaniami. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie uzasadniła wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych albowiem nie wykazała, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Skarżąca w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że wysokość majątku lub środków finansowych wynosi [...] zł, wartość środków trwałych według bilansu na ostatni rok w wynosi [...] zł, wartość zysku za ostatni rok obrotowy według bilansu to kwota [...] zł. Stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, t.j. kwota [...] zł na rachunku prowadzonym przez [...] i kwota [...] zł na rachunku prowadzonym przez [...]S.A. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że sytuacja strony skarżącej nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Przede wszystkim skarżąca Spółka nie wykazała, że konieczność uiszczenia kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł (wpis od skargi kasacyjnej), byłaby dla niej nadmiernym obciążeniem. Analiza sytuacji finansowej skarżącej prowadzi do wniosków, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, bez większego uszczerbku na jej majątku. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w sprzeciwie należy wskazać, że Sąd rozumie troskę skarżącej o kontynuację działalności Uczelni, jak również argumenty związane z ponoszeniem wydatków na jej bieżącą działalności oraz spadającą liczbę studentów, jednakże przesłanki pomocy finansowej Skarbu Państwa dla stron postępowania sądowoadministracyjnego należy interpretować ściśle; szczególnie w odniesieniu do podmiotów będących osobami prawnymi. Oznacza to, że pomoc, o której mowa w przepisach art. 243 § 1 i następne P.p.s.a. może zostać przyznana tylko w uzasadnionych przypadkach, a nie w każdej sytuacji trudności finansowych strony skarżącej. Instytucja prawa pomocy, zabezpieczająca realizację prawa do sądu, pozwala na uzyskanie dostępu do sądu osobom obiektywnie (a nie tylko wedle własnego przekonania) nie dysponującym środkami na prowadzenie procesu. Ponadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż nie można uznać, że skarżąca, dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I GZ 51/13; publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, obowiązek poniesienia przez skarżącą kosztów sądowych w wysokości [...] zł nie jest dla niej obowiązkiem, któremu biorąc pod uwagę jej stan majątkowy nie mogła by sprostać. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 245 § 1 i § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.