I SA/Po 754/15
WyrokWSA w Poznaniu2015-11-13
Skład orzekający: Włodzimierz Zygmont, Małgorzata Bejgerowska, Ireneusz Fornalik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego, gdy skarżąca podnosiła wadliwe doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz zawieszenie biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania prawidłowości doręczenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej w ramach zarzutu o nieistnieniu obowiązku z uwagi na jego przedawnienie. Badanie takie stanowiłoby kontrolę wymagalności obowiązku, co wykracza poza kompetencje organu egzekucyjnego. Ponadto, prawidłowo ustalono, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony w związku z wszczęciem postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, co uzasadnia odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, podnosząc zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za październik i listopad 2004 r. Argumentowała, że wadliwe doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej przez nieuprawnionego pełnomocnika skutkowało brakiem przerwania biegu terminu przedawnienia. Organy egzekucyjne odmówiły umorzenia, wskazując na przerwanie biegu terminu przedawnienia wskutek zastosowania środków egzekucyjnych oraz zawieszenie biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym. WSA w Poznaniu oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Zygmont Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska (spr.) Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant: ref. staż. Krzysztof Dzierzgowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2015 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec B. B., na podstawie tytułów wykonawczych Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...] oraz nr [...], obejmujących zaległość w podatku akcyzowym za październik w kwocie [..] zł oraz za listopad 2004 r. w kwocie [...] zł.
W celu wyegzekwowania powyższych zaległości Dyrektor Izby Celnej w P. w dniu 21 grudnia 2009 r. dokonał zajęcia ruchomości należących do zobowiązanej, tj.: samochodu ciężarowego [...], rok prod. [...], nr rej. [...] oraz cysterny [...], rok prod. [...], nr rej. [...]. Ponadto zawiadomieniem z dnia 21 grudnia 2009 r., nr [...], dokonano zajęcia rachunku bankowego zobowiązanej prowadzonego przez [...], [...] i [...].
Pismami z dnia 17 czerwca 2014 r. skierowanymi do Dyrektora Izby Celnej w P. zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych. W argumentacji wniosków zobowiązana podniosła, że postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], mocą którego nadano rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], określającej B. B. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za maj, październik oraz listopad 2004 r. zostało dostarczone ówczesnemu pełnomocnikowi strony – C. C. Zdaniem zobowiązanej C. C. nie mógł jej reprezentować w tym postępowaniu z uwagi na fakt, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2004 r., Nr 29, poz. 257 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.a.") pełnomocnikiem podatnika w postępowaniach w zakresie akcyzy prowadzonych przed organami podatkowymi może być wyłącznie: pracownik podatnika, agent celny, adwokat, radca prawny lub doradca podatkowy. Zobowiązana podkreśliła, że C. C. nie posiadał żadnego z powyższych tytułów zawodowych umożliwiających podejmowanie czynności w postępowaniu podatkowym jako profesjonalny pełnomocnik, w związku z czym nie mógł on z mocy prawa być jej pełnomocnikiem procesowym. Z powyższego zobowiązana wywiodła, że jej wadliwa reprezentacja przez C. C. skutkuje tym, że postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r. nie zostało prawidłowo doręczone, a w konsekwencji nie mogło ono spowodować prawomocnego przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące maj, październik oraz listopad 2004 r. W świetle poczynionych uwag strona stwierdziła, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. – dalej w skrócie: "u.p.e.a."), tj. zobowiązanie wygasło z uwagi na przedawnienie zaległości w 2009 r. W związku z tym uznała, że dokonane przez Dyrektora Izby Celnej w P. w dniu 21 grudnia 2009 r. zajęcie ruchomości należących do zobowiązanej zostało dokonane niewłaściwie.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], odmówił B. B. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie powyższych tytułów wykonawczych Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2009 r., obejmujących zaległość w podatku akcyzowym za październik i listopad 2004 r.
W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji podniósł, że w sprawie nie ziściła się żadna z przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. Organ potwierdził, że na podstawie powyższych tytułów wykonawczych Dyrektor Izby Celnej w P. w dniu 21 grudnia 2009 r. dokonał zajęcia ruchomości stanowiących własność zobowiązanej, a zawiadomieniem z dnia 21 grudnia 2009 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego prowadzonego przez [...]. Ponadto wskazano, że w dniu 22 grudnia 2009 r. nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia z uwagi na przedstawienie zobowiązanej zarzutów w postępowaniu karnym o sygn. akt. [...], prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...], przy czym postępowanie karne nie zostało jeszcze zakończone. Trwa również postępowanie prowadzone ze skargi kasacyjnej strony przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Z uwagi na powyższe uznano, że termin przedawnienia zaległości w podatku akcyzowym za październik i listopad 2004 r. nie upłynął.
Odnosząc się do argumentu wadliwego doręczenia stronie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2009 r., organ egzekucyjny wyjaśnił, że powołany przez stronę we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego art. 17 ust. 1 u.p.a. nie miał zastosowania w postępowaniu kontrolnym prowadzonym przez organ kontroli skarbowej (Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P.) i zakończonym wydaniem decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], gdyż ograniczenia w zakresie reprezentowania strony (pełnomocnictwa) uwzględnione w tym przepisie stosuje się tylko w postępowaniu przed organami podatkowymi. Tymczasem Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. nie jest organem podatkowym, a zatem pełnomocnictwo udzielone przez zobowiązaną C. C. było prawidłowe, a w konsekwencji decyzja organu I instancji została doręczona stronie zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. W związku z powyższym, zdaniem organu I instancji, bieg terminu przedawnienia został przerwany.
W zażaleniu zobowiązana, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia, zarzucając naruszenie: art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., art. 70 § 1, art. 70 § 4 i art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. – dalej w skrócie: "O.p."), art. 17 ust. 1 u.p.a., art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej w skrócie: "K.p.a.") w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a., a także art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a.
W uzasadnieniu zażalenia zobowiązana powieliła argumentację podniesioną uprzednio we wniosku o umorzenie postępowania. W szczególności podniosła, że w związku z jej wadliwą reprezentacją przez C. C., postanowienie z dnia [...] listopada 2009 r. nie zostało jej w ogóle doręczone i nie weszło do obrotu prawnego, a zatem rygor natychmiastowej wykonalności nie został nadany. W ocenie strony, wadliwe doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nie mogło spowodować prawomocnego przerwania biegu terminu przedawnienia, a wobec tego przedmiotowe zobowiązania przedawniły się w 2009 r. Ponadto zobowiązana stwierdziła, że nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia z uwagi na przedstawienie jej w dniu 22 grudnia 2009 r. zarzutów w postępowaniu karnym prowadzonym przez Prokuraturę Rejonową w [...] o sygn. akt. [...], albowiem nie została ona poinformowana o domniemanym zawieszeniu biegu terminu przedawniania. Jednocześnie zaznaczyła, że owe postępowanie karne dotyczyło czynów popełnionych w 2005 r., a konkretnie rzekomych łapówek dla celników D. D. i E. E. i przestępstwa te nie dotyczyły zobowiązań z 2004 r., a wobec tego postawienie zarzutów w związku z nimi nie może prowadzić do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych dotyczących okresu wcześniejszego.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy podniósł, że w sprawie nie wystąpiła żadna z enumeratywnie wymienionych w art. 59 u.p.e.a. przesłanek do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W tym kontekście wskazano, że badanie prawidłowości doręczenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w ramach zarzutu o nieistnieniu obowiązku z uwagi na jego przedawnienie (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), stanowiłoby w istocie kontrolę wymagalności tego obowiązku. Organ egzekucyjny natomiast, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a., nie jest uprawniony do dokonania takich czynności. Jednocześnie zaznaczono, że postępowanie odwoławcze w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (w którym strona podnosiła nieprawidłowość doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie nadania rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], zostało zakończone postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], w sprawie umorzenia postępowania wszczętego zażaleniem na to postanowienie. Na powyższe rozstrzygnięcie strona nie wniosła środka zaskarżenia.
Dyrektor Izby Skarbowej w P. wskazał, że B. B. w dniu 22 grudnia 2009 r. została poinformowana o postawionych jej zarzutach zawartych w postanowieniu Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem, nie wnosząc zarazem o podanie ustnych podstaw zarzutów, ani sporządzenie uzasadnienia postanowienia na piśmie. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy za nietrafiony uznał zarzut strony, co do niezastosowania się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., o sygn. P 30/11.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 O.p. organ II instancji stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż postawione zobowiązanej zarzuty obejmowały swym zakresem okres, za który Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. wydał decyzję z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], będącą podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, na mocy których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, o umorzenie którego wystąpiła strona. Wskazano, że z postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., ogłoszonego B. B. w dniu 22 grudnia 2009 r., wynika jednoznacznie, że zobowiązanej postawiono m.in. zarzut, iż w okresie od maja 2004 r. do września 2006 r. nie ujawniając podstawy opodatkowania obejmującej sprzedaż gazu płynnego do samochodów naraziła na uszczuplenie podatek VAT i podatek akcyzowy w wysokości około [...] zł. (to jest o czyn z art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s.). Z uwagi na powyższe stwierdzono, że fakt powiadomienia zobowiązanej o postawieniu zarzutów w dniu 22 grudnia 2009 r. skutkował zawieszeniem biegu terminu przedawnienia. Jednocześnie podkreślono, że z pisma Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 20 stycznia 2015 r. wynika, iż postępowanie to jest zawieszone.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu B. B., reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w P. i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie:
- art. 70 § 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
- art. 70 § 4 i art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez ich błędne zastosowanie i uznanie, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego;
- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez nieumorzenie postępowania egzekucyjnego;
- art. 17 ust. 1 u.p.a. poprzez uznanie osoby, której dostarczono rygor natychmiastowej wykonalności, za pełnomocnika strony;
- art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a. poprzez prowadzenie działań podważających zaufanie strony do organu;
- art. 11 K.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a. poprzez powierzchowne uzasadnienie rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi skarżąca powieliła i znacząco rozbudowała argumentację uprzednio podniesioną we wniosku inicjującym postępowanie o umorzenie postępowania egzekucyjnego i w zażaleniu od postanowienia organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w P. podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym akcie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Badając zaskarżone postanowienie według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej w skrócie: "P.p.s.a.") Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem postanowienia wydane w niniejszej sprawie nie naruszają prawa materialnego i wbrew zarzutom skargi ich wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego.
Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organy egzekucyjne zasadnie odmówiły umorzenia prowadzonego względem skarżącej postępowania egzekucyjnego. W świetle zarzutów skargi, zbadania przede wszystkim wymaga, czy zobowiązanie skarżącej w podatku akcyzowym za październik i listopad 2004 r. wygasło z dniem 31 grudnia 2009 r. na skutek przedawnienia, czy też zobowiązanie to jest nadal wymagalne, jak twierdzi organ egzekucyjny.
Tytułem wstępu wskazać należy, że procedura ustanowiona w u.p.e.a., co do zasady, nie służy ustaleniu bądź określeniu obowiązków zobowiązanego, a przymusowemu wykonaniu tych obowiązków w drodze egzekucji. Postępowanie egzekucyjne jest szczególnym typem postępowania administracyjnego, mającego własne instytucje procesowe i środki zaskarżenia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym przepisy K.p.a. mają odpowiednie zastosowanie, co oznacza, że zakres ich stosowania uzależniony jest od konkretnej kwestii powstałej w toku postępowania egzekucyjnego i w sytuacji, która nie jest wprost, bądź odmiennie uregulowana w ustawie egzekucyjnej (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 9 maja 2013 r., o sygn. akt I SA/Ol 152/13, LEX nr 1323412). Podkreślić też należy, że w postępowaniu tym, przy pewnej ochronie praw zobowiązanego, dominuje jednak interes wierzyciela.
Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Celem tej instytucji jest zakończenie postępowania egzekucyjnego, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku, wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza więc, że nie jest realizowany jego cel. Umorzenie wiąże się z trwałymi przeszkodami uniemożliwiającymi jego dalsze prowadzenie i może nastąpić w każdym jego stadium.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może być obligatoryjne lub fakultatywne. W pierwszym przypadku musi się ziścić którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem postępowanie egzekucyjne umarza się:
1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;
2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;
3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;
4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;
5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;
6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;
7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;
8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
9) na żądanie wierzyciela;
10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Przesłanki do fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały natomiast określone w art. 59 § 2 u.p.e.a. W myśl tego przepisu postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. W przypadkach, o których mowa w art. 59 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 3 u.p.e.a.). Wystąpienie przesłanek stanowiących podstawę umorzenia postępowania obliguje zawsze do takiego zakończenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1999 r., o sygn. akt III SA 7105/98, LEX nr 46237).
Zdaniem skarżącej w sprawie ziściła się przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. zobowiązanie wygasło z uwagi na przedawnienie zaległości w podatku akcyzowym za październik i listopad 2004 r. z dniem 31 grudnia 2009 r. i z tego powodu postępowanie egzekucyjne winno być umorzone. Nie ulega wątpliwości, że słusznie skarżąca wiąże możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego z przedawnieniem egzekwowanego zobowiązania podatkowego. Stosownie bowiem do art. 59 § 1 pkt 9 O.p., zobowiązanie podatkowe wygasa wskutek przedawnienia. Instytucja przedawnienie zobowiązań podatkowych została uregulowana w art. 70 O.p.
Zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przepis § 4 powołanej wyżej jednostki redakcyjnej stanowi, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony, a po przerwaniu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Z kolei § 6 pkt 1 i 2 art. 70 O.p. określają, że bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem: 1) wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania; 2) wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania.
W rozpoznawanej sprawie, stosownie do art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie skarżącej w podatku akcyzowym za październik i listopad 2004 r. przedawniłoby się z dniem 31 grudnia 2009 r. Termin ten, w świetle art. 70 § 4 O.p., mógł zostać przerwany (wskutek zastosowania środka egzekucyjnego), lub stosownie do art. 70 § 6 pkt 1 i 2 O.p., mógł ulec zawieszeniu (w wyniku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe lub wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję dotyczącą tego zobowiązania). Jak wynika z akt sprawy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], nadające rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], określającej B. B. zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za maj, październik oraz listopad 2004 r. zostało dostarczone ówczesnemu pełnomocnikowi strony – C. C. Tym samym wskazany podatek stał się wymagalny. Zachodziła zatem podstawa do wszczęcia egzekucji administracyjnej, poprzez zastosowanie określonego środka egzekucyjnego. Dokonane przez Dyrektora Izby Celnej w P. w dniu 21 grudnia 2009 r. zajęcie ruchomości należących do zobowiązanej, tj.: samochodu ciężarowego [...] oraz cysterny [...], a także zajęcie zawiadomieniem z dnia 21 grudnia 2009 r. rachunku bankowego zobowiązanej prowadzonego przez [...], [...] i [...], skutkowało w konsekwencji przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na mocy art. 70 § 4 O.p.
Podnoszony przez skarżącą zarzut wadliwego doręczenia jej za pośrednictwem ówczesnego pełnomocnika (C. C.) postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], w rezultacie czego postanowienie to nie weszło do obrotu prawnego i nie wywołało żadnych skutków prawnych, jest w ocenie Sądu, całkowicie bezpodstawny. Odnosząc się do tego zarzutu, Sąd w pełni podziela stanowisko organu zawarte w zaskarżonym akcie, że badanie prawidłowości doręczenia postanowienia nadającego rygor natychmiastowej wykonalności decyzji podatkowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego w ramach zarzutu o nieistnieniu obowiązku z uwagi na jego przedawnienie, stanowiłoby w istocie kontrolę wymagalności tego obowiązku. Tymczasem organ egzekucyjny, w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a., nie jest uprawniony do dokonania takich czynności. Tego rodzaju okoliczność może być weryfikowana w postępowaniach nadzwyczajnych, lecz nie może ona być podstawą skutecznego zarzutu prowadzącego do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd stwierdza, że zasadnie organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie odwoławcze w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności (w którym skarżąca podnosiła nieprawidłowość doręczenia postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] listopada 2009 r. w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] listopada 2009 r., zostało ostatecznie rozstrzygnięte postanowieniem Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], w sprawie umorzenia postępowania wszczętego zażaleniem na to postanowienie, na które to postanowienie skarżąca nie wniosła środka zaskarżenia.
Zdaniem Sądu, słusznie także Dyrektor Izby Skarbowej w P. wywiódł, że pomimo, iż w stanie prawnym obowiązującym w 2009 r., dla wywołania skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie było obowiązku poinformowania podatnika o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe związane z tym zobowiązaniem, najpóźniej z upływem pięcioletniego terminu wskazanego w art. 70 § 1 O.p., to w realiach badanej sprawy skarżąca w dniu 22 grudnia 2009 r. została poinformowana o postawionych jej zarzutach zawartych w postanowieniu Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem, nie wnosząc zarazem o podanie ustnych podstaw zarzutów, ani sporządzenie uzasadnienia postanowienia na piśmie. Uwzględniając powyższą okoliczność za chybiony należy uznać zarzut skarżącej, co do niezastosowania się przez organ odwoławczy do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., o sygn. P 30/11. Ponadto należy podnieść, że z akt sprawy bezsprzecznie wynika, iż postawione skarżącej powyższym postanowieniem zarzuty obejmowały swym zakresem okres, za który Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. wydał decyzję z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], będącą podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, na mocy których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Skarżącej postawiono bowiem m.in. zarzut, że w okresie od maja 2004 r. do września 2006 r. nie ujawniając podstawy opodatkowania obejmującej sprzedaż gazu płynnego do samochodów naraziła na uszczuplenie podatek VAT i podatek akcyzowy w wysokości około [...] zł. (to jest o czyn z art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1 k.k.s.). Mając na względzie treść tego zarzutu i ogłoszenie go skarżącej, w ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że bieg terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego uległ zawieszeniu w dniu 22 grudnia 2009 r. Dodatkowo Sąd zauważa, że z pisma Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia 20 stycznia 2015 r. wynika, iż postępowanie to jest nadal zawieszone.
W kontekście poczynionych wyżej rozważań, Sąd stwierdza, że wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Za chybione należy uznać zatem zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. oraz art. 70 § 1, art. 70 § 4 i art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Za całkowicie nieuprawniony Sąd uznał zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.p.a., albowiem przepis ten nie stanowił podstawy prawnej rozstrzygania w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Stwierdzając natomiast brak podstaw do uwzględnienia zarzutów naruszenia art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a. oraz art. 11 K.p.a. w zw. z art. 18 § 1 u.p.e.a., wskazać należy, że organy obu instancji w uzasadnieniach zaskarżonych aktów w sposób szczegółowy przedstawiły stan faktyczny sprawy i wyczerpująco odniosły się do argumentacji skarżącej, dokonując przy tym prawidłowej analizy przesłanek warunkujących umorzenie postępowania egzekucyjnego.
Co do zawartego w skardze wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z dokumentów Sąd na rozprawie postanowił o jego oddaleniu, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a., albowiem okoliczności jak długo pracownicy urzędu kontroli skarbowej analizowali dokumentację podatkową podatniczki oraz czy zasadnie organ dokonał oszacowania podstaw opodatkowania dotyczy w istocie i może mieć znaczenie w sprawie dotyczącej określenia podatku VAT i podatku akcyzowego. Tymczasem okoliczności te nie mają żadnego przełożenia na prowadzone wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, bądź odmowę jego umorzenia.
Reasumując Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, albowiem przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i procesowego, które mogłyby lub miały istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło