I SA/Po 76/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Rennert po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. R. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 kwietnia 2018 r. o sygn. akt I SA/Po 76/18, oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2017 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi wraz z kosztami upomnień postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Po 76/18 starszy referendarz sądowy na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wskazaną w rubrum postanowienia. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że na podstawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz uzyskanych od skarżącego informacji ustalono, że skarżący jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Urzędzie Pracy w K.. Otrzymuje [...] zł zasiłku dla bezrobotnych, płaci [...] zł alimentów na córkę i nie ma środków na uiszczenie wpisu od skargi. Skarżący we wniosku oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Podał, że posiada dom o pow. 100 m˛, nie zna jego szacunkowej wartości i nie zamierza go sprzedawać. Posiada także nieruchomość rolną o pow. 0,13 ha. Nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, wierzytelności. Oświadczył, że nie pozostaje w związku małżeńskim ani w innym związku. Nie posiada lokat bankowych i papierów wartościowych, a stan zdrowia nie pozwala mu na podjęcie pracy zarobkowej. Użytkuje samochód osobowy marki [...] Wnioskodawca oświadczył, że nie otrzymuje pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej. Podał, że sam ponosi koszty miesięcznego utrzymania, które wynoszą: gaz [...] zł co miesiąc, podatek rolny [...] zł na rok, energia elektryczna [...] zł na dwa miesiące, węgiel 5 ton po [...],- zł czyli [...] zł na rok, lekarstwa: [...] zł, [...] zł, [...] zł, opłata OC za samochód [...] zł, telefon [...] zł, alimenty [...] zł, wyżywienie, środki higieny ok. [...] zł oraz rehabilitacja [...] zł dziennie oraz dojazd na rehabilitację 6 km. Do pisma załączył kserokopie: orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] września 2017 r., druku [...] za 2016 r. i [...] za 2017 r., faktur za lekarstwa, wyroku z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie o rozwód, decyzji MOPS w Ś. z dnia [...] czerwca 2017 r., decyzji Burmistrza [...] i Miasta Ś. z dnia [...] lutego 2018 r. na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2018 r., polisy OC, z której wynika, że w dniu [...] marca 2018 r. opłacono jednorazowo składkę OC za samochód, ubezpieczającym jest skarżący, faktury za energię elektryczną. Biorąc pod uwagę powyższe referendarz sądowy uznał, że argumentacja skarżącego odnosząca się co do braku środków finansowych na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania, t.j. kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego w rozpatrywanej sprawie nie jest wiarygodna. Ze złożonych przez skarżącego wyjaśnień wynika, że na utrzymanie wydaje wyższą kwotę od uzyskiwanych dochodów. Jednocześnie wnioskodawca nie wskazał skąd bierze środki finansowe na pokrycie ww. wydatków. W ocenie referendarza oznacza to, że skarżący poza wykazanymi dochodami posiada jakieś inne dochody, których źródła nie wyjawił, ewentualnie jakieś oszczędności, z których ponosi ww. wydatki, których we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zadeklarował. Tym samym referendarz sądowy uznał, że oświadczenia skarżącego w tym zakresie są niepełne, niespójne i sprzeczne. Mając na uwadze fakt, że skarżący nie złożył pełnych wyjaśnień odnośnie swoich rzeczywistych możliwości finansowych i majątkowych a przedłożone przez niego dane są niewystarczające dla przyjęcia, iż nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w niniejszej sprawie, referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie z dnia [...] kwietnia 2018 r. skarżący podniósł, że jego wniosek jest zasadny i w pełnił powinien być rozpatrzony pozytywnie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że nie prowadzi gospodarstwa z córką, mieszkam sam. Ubiega się o emeryturę górniczą, którą powinien otrzymywać od roku 2017. Obecnie sprawa się toczy w Sądzie w K.. Jednocześnie podkreślił, że pomaga mu rodzina i znajomi ponieważ jest po udarze i nie może pracować, a poza tym i tak nikt nie chce go zatrudnić. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, stosownie do art. 246 § 1 P.p.s.a., że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Z treści art. 246 § 1 P.p.s.a., w sposób jednoznaczny wynika, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej takiego prawa. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba tak wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar podejmowania takich czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową. Podobnie art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Ponadto zauważyć należy, że podmiot występujący na drogę postępowania sądowego winien mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku (postanowienia NSA z 31 października 2014 r., II GZ 726/14 i z 19 listopada 2014 r., I GZ 513/14; orzeczenia.nsa.gov.pl).Podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien zatem wykazać szczerą wolę współpracy z Sądem i rzetelnie przedstawić swoją sytuację majątkową i finansową, nie zatajając żadnych istotnych faktów w tym zakresie. Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprawie bowiem pozostaje nadal wiele niewyjaśnionych kwestii, które uniemożliwiają uwzględnienie złożonego wniosku. Jak słusznie wskazał w referendarz sądowy wątpliwości dotyczą przede wszystkim ponoszonych przez skarżącego wydatków i uzyskiwanych dochodów. W nadesłanym do tut. Sądu formularzu PPF skarżący zadeklarował, iż jedynym źródłem utrzymania jego utrzymania jest zasiłek dla bezrobotnych w wysokości [...] zł. Jednocześnie przy taki niskich dochodach przeznacza [...] zł miesięcznie na alimenty na córkę, na wyżywienie i środki higieny [...] zł, na rehabilitację [...] zł dziennie oraz na dojazdy na rehabilitację, na telefon [...] zł, na gaz [...] zł, kupuje lekarstwa, opłata za prąd wynosi [...] zł na dwa miesiące, na węgiel przeznacza [...] zł na rok, na ubezpieczenie samochodu w dniu [...] marca 2018 r. przeznaczył kwotę [...]- zł. Wprawdzie w sprzeciwie skarżący wskazał, że korzysta z pomocy rodziny i znajomych jednakże w żaden sposób tego nie udokumentował. Nie wyjaśnił także, kto należy do kręgu osób bliskich skarżącego, od kogo otrzymuje wsparcie i w jakiej wysokości. Natomiast w sytuacja kiedy deklarowane przez stronę wydatki przewyższają uzyskiwane dochody sugeruje, że wnioskodawca posiada jeszcze inne, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła dochodów co czyni złożony wniosek niewiarygodnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 6/05, LEX nr 849590). Należy zgodzić się ze stanowiskiem referendarze, że sytuacja finansowa wnioskodawcy nie została wyjaśniona w sposób jasny i zupełny. Natomiast bez dokładnego ustalenia całokształtu stanu majątkowego, dochodów i wydatków nie jest możliwe stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Sąd czy też referendarz sądowy z urzędu nie może bowiem prowadzić dochodzenia zmierzającego do ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej i życiowej strony. Mając na uwadze powyższe nie można przyjąć, iż skarżący ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. W przedłożonej przez niego dokumentacji jego aktualnego stanu majątkowego znajduje się wiele istotnych luk. Tymczasem uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Wobec powyższego, Sąd na podstawie na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.