I SA/Po 76/26

Dnia 21 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Zbigniew Kruszewski WSA Piotr Ławrynowicz po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Inspektor Sanitarny z dnia 28 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z 28 sierpnia 2025 r. nr [...] Inspektor Sanitarny (dalej: "organ odwoławczy", "WPWIS"), utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia 23 lipca 2025 r. (dalej: "organ I instancji", "PPIS"), oddalające zarzuty zobowiązanego S. P. (dalej: "strona", "strona skarżący", "zobowiązany") w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazane postanowienie wydane zostało w następującym stanie sprawy. Pismem z 21 października 2024 r., w związku z uzyskaniem informacji o uchylaniu się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, PPIS wezwał S. P. – ojca małoletniej M. P. - do wykonania szczepień u dziecka. Upomnieniem z 18 listopada 2024 r. wezwał zobowiązanego do wykonania ww. ustawowego obowiązku informując, że w razie niewykonania szczepienia zostanie wszczęte postępowanie egzekucyjne. Wobec niewykonania obowiązku, PPIS jako wierzyciel wystawił 10 grudnia 2024 r. tytuł wykonawczy, który skierował do Wojewody W. jako organu egzekucyjnego, z wnioskiem o wszczęcie egzekucji administracyjnej. Wojewoda wysłał do strony zawiadomienie z 3 kwietnia 2025 r. o wszczęciu postępowania egzekucyjnego i wydał w dniu 24 czerwca 2025 r. postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Pismem z 7 lipca 2025 r. strona wniosła zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym wskazując na: - określenie obowiązku niezgodnie z przepisem art. 33 § 2 pkt 2 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm. dalej "u.p.e.a."). Podniesiono, że wskazany w tytule wykonawczym przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. nie stanowi normy kompetencyjnej do ingerowania organu w sferę uprawnień i obowiązków obywatela. Nadto organ powinien wydać decyzję nakładającą obowiązek szczepienia dziecka; - nieistnienie obowiązku (art.33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). Podniesiono, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego obowiązek poddania dziecka szczepieniu nie istniał i nie istnieje nadal, ponieważ bez odpowiedniego badania lekarskiego i zaświadczenia jest niewykonalny. Nadto PPIS nie wydał w związku z niezaszczepieniem dziecka decyzji administracyjnej o rozpoczęciu nad nim nadzoru epidemiologicznego. Postanowieniem z 23 lipca 2025 r. organ I instancji oddalił zarzuty zobowiązanego w sprawie egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. PPIS wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił, że wymieniony w tytule wykonawczym obowiązek z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. stanowi źródło obowiązku i został skonkretyzowany w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. Także argumentacja o niewydaniu przez organ decyzji z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r., w ocenie organu, nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten odnosi się do osób zakażonych, chorych, podejrzanych o zakażenie lub chorobę albo mającą styczność z czynnikami chorobotwórczymi, a taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Odnosząc się natomiast do zarzutu nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że obowiązek ten istnieje na mocy prawa i z tego też względu nie wydaje decyzji nakazującej poddanie dziecka szczepieniom. Wydanie z kolei decyzji w sprawie objęcia małoletniej córki zobowiązanego nadzorem epidemiologicznym nie pozostaje w związku z istnieniem z mocy ustawy obowiązku szczepień ochronnych. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła, że organ nie uwzględnił zgłoszonych zarzutów. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2025 r. WPWIS utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego PPIS prawidłowo rozpoznał zarzuty. Organ wskazał, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny, był wykonalny w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego i jest nadal wykonalny. Wynika bowiem wprost z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) powołanego w tytule wykonawczym. Dalej WPWIS wyjaśnił, że od wykonania obowiązku prawnego szczepień ochronnych mogą uwolnić jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia, a w aktach sprawy nie odnotowano jakichkolwiek przeciwwskazań do ich przeprowadzenia. Wobec powyższego zarzut nieistnienia obowiązku jest bezzasadny. Odnosząc się z kolei do zarzutu braku norm kompetencyjnych, uprawniających organ, do prowadzenia postępowania oraz zarzutu, że nadzór nad szczepieniami nie został zdefiniowany w ustawie WPWIS wskazał, że PPIS działał w ramach swoich zadań i kompetencji, zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Nie ma przy tym obowiązku oczekiwania na to aż małoletnie dziecko ukończy ostateczny do szczepienia wiek. Obowiązek szczepienia jest bowiem realizowany zgodnie ze schematem szczepień, bez potrzeby dodatkowych czynności administracyjnych. W skardze wniesionej do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia organu II instancji zarzucając naruszenie: - art. 7, art. 136, art. 138 k.p.a. w zw. z art. 27 u.p.e.a. przez niezbadanie czy tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób prawidłowy w sytuacji gdy zawiera istotne uchybienia i nie spełnia wymogów z art. 27 u.p.e.a. W szczególności nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji. Zarzucono również błąd w ustaleniach faktycznych poprzez stwierdzenie, że skarżący nie dopełnił obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym; - art. 7a, 77 i 81a k.p.a. przez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całokształtu materiału dowodowego; - art. 80 k.p.a. przez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie oceny w sposób dowodowy skutkujący uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zaszła podstawa, aby rozpoznać niniejszą sprawę w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie m.in. jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym wiąże się z tym, że w sprawie nie jest przeprowadzana – celem jej merytorycznego rozpoznania – rozprawa, bowiem sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 120 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozstrzygnięcie WPPIS zostało wydane w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez PPIS, w związku z niedopełnieniem obowiązku o charakterze niepieniężnym – niepoddania małoletniej córki skarżącego - M. P. urodzonej 20 września 2024 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym – przeciwko gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – pierwsza dawka. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zostały enumeratywnie wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. Podniesione w treści zarzutów okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. W niniejszej sprawie organ sanitarny, jako wierzyciel, wydał na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. postanowienie, w którym oddalił zarzuty podniesione przez stronę. W toku postępowania egzekucyjnego zobowiązany podniósł zarzuty: określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu (art. 33 § 2 pkt 2c u.p.e.a.) oraz zarzut nieistnienia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.). W ocenie Sądu stanowisko strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, a organy Inspekcji Sanitarnej prawidłowo rozpoznały i poddały ocenie wniesione zarzuty. W szczególności organ prawidłowo ocenił, że nie był zasadny zarzut określenia obowiązku o charakterze niepieniężnym niezgodnie z przepisem art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a). Przepis ten stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu. Należy zauważyć, że w wystawionym 10 grudnia 2024 r. tytule wykonawczym wskazano przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy oraz powołano rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2077). Organ podał zatem pełną i właściwą podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, który został w ocenie Sądu określony jasno i konkretnie. Prawidłowo przy tym organ sanitarny odniósł się, w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, do ww. zarzutu, powołując właściwe przepisy prawa powszechnie obowiązującego w kraju w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych. Sąd podzielił przy tym stanowisko organu, że obowiązek poddania córki skarżącego szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 924) osoby przebywające na terytorium kraju są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 ustawy, jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia. Obowiązek ten został skonkretyzowany w art. 17 ust. 1 ustawy zgodnie z którym osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi również wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Minister Zdrowia wydał bowiem na mocy delegacji ustawowej, zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy, najpierw rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 753 dalej "rozporządzenie z dnia 18 sierpnia 2011 r."), a następnie na skutek wyroku TK o sygn. SK 81/19, wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 2077 "dalej rozporządzenie MZ z 27 września 2023r."), które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. i które określa dawki, wiek dziecka i termin wykonania szczepienia. Wcześniej te kwestie regulował Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego, co zostało zakwestionowane w wyroku TK z 9 maja 2023 r. o sygn. SK 81/19. Nadto wskazać należy, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 2023 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. Określony w załączniku 1 do rozporządzenia z 2023 r. okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w art. 5 ust. 1 ustawy ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad małoletnim, o czym stanowi art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. Wobec powyższego, z uwagi na to, że obowiązek poddania małoletniej córki skarżącego obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy prawa, organ zasadnie przyjął, że nie wydaje się decyzji nakładającej obowiązek szczepienia dziecka. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym egzekwowany jest bowiem bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., II OSK 745/12, orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dalej "CBOSA"). Prawidłowo również organ zauważył, że argumentacja zobowiązanego o niewydaniu przez organ decyzji z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U.2025.1675 t.j. dalej "ustawa") także nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis ten bowiem przewiduje, że państwowy powiatowy inspektor sanitarny lub państwowy graniczny inspektor sanitarny może, w drodze decyzji, nałożyć na osobę zakażoną lub chorą na chorobę zakaźną albo osobę podejrzaną o zakażenie lub chorobę zakaźną, lub osobę, która miała styczność ze źródłem biologicznego czynnika chorobotwórczego, obowiązki określone w art. 5 ust. 1 ustawy. Wskazany przepis nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie. Odnosi się bowiem wyłącznie do osób zakażonych, chorych, podejrzanych o zakażenie lub chorobę albo mającą styczność z czynnikami chorobotwórczymi, a z akt administracyjnych nie wynika, żeby taka sytuacja, o której mowa we wskazanym przepisie wystąpiła w niniejszej sprawie. Wydanie z kolei decyzji w sprawie objęcia małoletniej córki zobowiązanego nadzorem epidemiologicznym nie pozostaje w związku z istnieniem z mocy ustawy obowiązku szczepień ochronnych. Nadzór ten nie ma zastosowania w realizacji ustawowego obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi dotyczącego przystąpienia do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego, niespełniającego wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., należy wskazać, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., a więc mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, jako podstawy zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W niniejszej sprawie organ przystąpił do egzekucji uznając tym samym, że wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wymogi, określone w art. 27 u.p.e.a. Zasadnie również organ stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut nieistnienia obowiązku z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 2 ustawy wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Z powołanych przepisów art. 17 ust. 2-4 ustawy wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne. Z prawidłowych ustaleń organu wynikało, że takie badanie w przypadku dziecka skarżącego przeprowadzono, a lekarz je wykonujący nie stwierdził przeciwwskazań do poddania pacjenta szczepieniom. Jak trafnie wyjaśniono, żaden przepis nie przewiduje obowiązku przeprowadzania testów uczuleniowych na substancje wchodzące w skład szczepionek. Stąd, w takiej sytuacji obowiązkiem rodzica było poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Wystawiony natomiast przez lekarza M. W. dokument "zaświadczenie lekarskie" nie spełniał wymogów formalnych, gdyż nie został wystawiony bezpośrednio przed szczepieniem dziecka zgodnie z wymogami art. 17 ustawy. Jako nieuzasadnione Sąd uznał także zarzuty skargi naruszenia przepisów art. 7a, 77, art. 80 i 81a k.p.a. W ocenie Sądu bowiem organy sanitarne w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i prawidłowo oceniły zebrany materiał dowodowy. W szczególności w sposób prawidłowy dokonały oceny podniesionych przez skarżącego zarzutów i należycie uzasadniły podjęte rozstrzygnięcie. Nietrafny jest przy tym zarzut naruszenia art. 81a k.p.a. W niniejszej sprawie nie wystąpiły bowiem żadne niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy. Reasumując zatem należało uznać, że organy inspekcji sanitarnej prawidłowo rozpoznały zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd nie stwierdził przy tym, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.