I SA/Po 761/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Kucznerowicz po rozpoznaniu w dniu 07 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, złożyła sporządzony w dniu [...] lipca 2012 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 17 października 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw, w którym negatywnie oceniła wydane rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd. Skutkiem sprzeciwu wniesionego przez skarżącą jest utrata mocy przez zaskarżone postanowienie i konieczność ponownego merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w badanej sprawie winno zostać dokonane w oparciu o przepisy art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Zgodnie z powołanymi przepisami, prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli w zakresie częściowym, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy ma służyć przede wszystkim tym, którzy nie mają możliwości zgromadzenia środków na opłacenie kosztów związanych z obroną swoich praw przed sądem lub następuje to kosztem utrzymania własnej rodziny. Zwolnienie bowiem od kosztów sądowych jest jednoznaczne z przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na budżet państwa. Pamiętać trzeba, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi zatem do konieczności dokonania wyboru - wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (zob. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Zakamycze 2005, s. 585; Komentarz do art. 243 System Informacji Prawnej LEX 2011 r.). Zgodnie z zasadą określoną w art. 199 P.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych można wysnuć wniosek, że są one zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem, tj. całkowicie pozbawionych środków do życia ze względu na okoliczności życiowe. Oceniając zasadność wniosku, Sąd musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzygnięcie sprawy, a z drugiej strony interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. W świetle przedstawionych przez stronę okoliczności, Sąd doszedł do przekonania, że skarżąca nie wykazała, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie wynoszą [...] zł wpisu od skargi. Wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżąca uzyskuje miesięczne dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...],- zł brutto. Jej rodzice otrzymują natomiast świadczenia emerytalne. Skarżąca posiada nieruchomość zabudowaną domem jednorodzinnym o pow. [...] m2, samochód osobowy marki [...], rok prod. [...] oraz samochód dostawczy [...], rok prod. [...], wartość [...],- zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym przeznaczają na miesięczne utrzymanie i opłaty kwotę od [...],- zł do [...],- zł. Skarżąca spłaca kredyt na zakup środka transportu do firmy w kwocie [...] zł miesięcznie. Oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów. Zatem skarżąca nie wyjaśniła z jakich środków ww. koszty ponoszą, gdyż nie wskazała z jakich środków pokrywa nadwyżkę kosztów miesięcznego utrzymania nad uzyskiwanymi dochodami. Z załączonych przez skarżącą do akt sprawy o sygn. I SA/Po 760/12 kserokopii faktur za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon i Internet wynika, że płatności te regulowane są w terminie. Również w terminie skarżąca uregulowała ubezpieczenie OC za samochód osobowy. Z załączonego przez wnioskodawczynię do akt sprawy o sygn. I SA/Po 760/12 wyciągu z rachunku bankowego za okres od [...] czerwca 2012 r. do [...] września 2012 r. wynika, że skarżąca w dniu [...] czerwca 2012 r. wpłaciła na ten rachunek z konta firmowego prowadzonego dla Przedsiębiorstwa [...] kwotę w wysokości [...],- zł, w dniu [...] lipca 2012 r. natomiast kwotę [...],- zł. Z powyższego faktu wynika, ze skarżąca poza osobistym rachunkiem bakowym posiada rachunek firmowy, z którego wyciągu za ostatnie sześć miesięcy - pomimo wezwania - nie przedłożyła. Wobec tego przyjąć należy, że złożone przez skarżącą oświadczenia są niepełne, nie wyjaśniają istotnych okoliczności dotyczących jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5.09.2005r. sygn. akt II FZ 418/05, dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Na wnioskodawczyni ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają bowiem w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Sąd zauważa także, że spłata zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, jakimi są raty kredytów udzielonych w ramach kredytów bankowych nie determinuje okoliczności do zwolnienia od kosztów sądowych. Kredyty zostały bowiem udzielone na zaspokojenie prywatnych potrzeb i wobec tego z samego faktu, iż skarżąca musi spłacać raty kredytów, nie można jej zwolnić w całości od kosztów sądowych i przerzucić obowiązku na finansowanie sprawy prowadzonej w jej indywidualnej sprawie na ogół obywateli. W świetle powyższych uwag, stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych na etapie badanej sprawy. Powyższe uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie i dlatego, na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Sąd postanowił, jak w sentencji.