I SA/Po 763/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku JJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi JJ na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zobowiązań podatkowych postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący JJ pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W skardze wniósł m.in. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi podniósł, że jest w trudnej sytuacji. Od wielu lat utrzymuje się z renty chorobowej, z której organ egzekucyjny na poczet alimentów na dorosłą córkę zabiera wszystko, na co zezwala ustawa. Wobec tego pozostaje jemu na życie w każdym miesiącu trochę ponad [...]. Skarżący podał, że choruje, wnioskodawca wymienił na co choruje. Skarżący wskazał, że długi związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą powstały w wyniku pogorszenia się jego stanu zdrowia oraz z powodu zachowania byłej małżonki i teściowej, które wyrzuciły go z prowadzonego zakładu. Sąd Rejonowy w wyroku o sygn. akt [...] przywrócił jemu posiadanie prowadzonego zakładu. Wyrok ten na skutek działań byłej żony oraz niewłaściwych działań komorników nigdy nie został wykonany. Skarżący podał, że nie odzyskał ani wyposażenia zakładu, ani dokumentów związanych z prowadzoną działalnością, co uniemożliwiło jemu kontynuowanie działalności i spowodowało powstanie zadłużeń, których nie miał z czego spłacić. Skarżący podał, że sytuacja analogiczna, jak w przypadku prowadzonej działalności gospodarczej, istnieje faktycznie również w przypadku nieruchomości stanowiących obecnie współwłasność jego i byłej żony. Każde jego pojawienie się na nieruchomości kończy się awanturą, a najczęściej wezwaniem Policji. Skarżący podał, że od wielu lat jest osobą pozbawioną środków do życia i choruje. Wobec niego toczą się liczne egzekucje, a jego łączne zadłużenie przekracza [...]. Ponadto nie ma żadnej faktycznej możliwości korzystania z nieruchomości, których jest współwłaścicielem, a sprawa o podział majątku utknęła w Sądzie. Jednocześnie skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczył, że jego miesięczny dochód po zajęciu komorniczym wynosi [...], nie ma oszczędności, jest rencistą. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami, posiada [...] domu o powierzchni [...] m2 o wartości [...], [...] nieruchomości rolnej oraz działkę nad jeziorem, nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, wierzytelności. Z tytułu alimentów na córkę ma zadłużenie w wysokości [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, t.j. wpisu sądowego od skargi, który wynosi [...] oraz ewentualnych przyszłych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wnioskodawca jest rencistą, otrzymuje rentę, która podlega zajęciu komorniczemu z tytułu zaległości alimentacyjnych i wobec tego otrzymuje [...] miesięcznie. Skarżący posiada we współwłasności z byłą żoną majątek, jednakże z uwagi na konflikt z byłą żoną i prowadzone od kilku lat postępowanie o podział majątku wspólnego nie ma możliwości korzystania z tego majątku. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.