I SA/Po 77/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie Sędzia WSA Elwira Brychcy Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Alicja Ajnbacher po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. w Warszawie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych oddala skargę. /-/ E. Brychcy /-/ J. Ruszyński /-/ K. Wolna- Kubicka . Burmistrz Miasta i Gminy P., w związku z wniesionymi zarzutami na prowadzone postępowanie egzekucyjne, postanowieniem z dnia z dnia [...] nr [...]zajął, na podstawie art. 34 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowisko jako wierzyciel i uznał zarzuty zobowiązanego co do braku właściwości Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego W. do prowadzenia egzekucji wobec A S.A. za niewłaściwy. W jego ocenie wierzyciel nie rozstrzyga o właściwości organu egzekucyjnego. Skoro organ administracji publicznej – Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego w W., do którego wniesiono podanie stwierdził , że jest niewłaściwy w sprawie to winien przekazać podanie do organu właściwego do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 65 § 1 kpa. Na postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy P. zobowiązany złożył zażalenie, zarzucając wierzycielowi błędną interpretację art. 33 pkt 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w związku z art. 22 § 2 powołanej ustawy i art. 5 ust. 6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21 czerwca 1996 r. (Dz.U. z 2004 r. nr 121 poz.1267, ze zm.) oraz §1, §2 i § 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz.U. z 2003 r. nr 209, poz. 2027). W zażaleniu wskazano, że A SA jest dłużnikiem Burmistrza P. a, w związku z czym w celu wyegzekwowania należności Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie egzekucyjne. W zarzutach zobowiązany kwestionuje właściwość miejscową organu egzekucyjnego, co stanowi naruszenie art. 33 ust. 9 ustawy. Zobowiązany w zażaleniu podtrzymał stanowisko zawarte w zarzutach, że Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego W. nie jest właściwym organem egzekucyjnym w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 1 i art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 36, poz. 161, ze zm.) organem egzekucyjnym w sprawie jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych określa Minister Finansów w rozporządzeniu wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust. 9c ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Od dnia wejścia w życie nowelizacji ustawy o urzędach i izbach skarbowych wprowadzonej ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. – o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych od 1 stycznia 2004 r. uległa zmianie właściwość tzw. dużych podatników. Według składającej zażalenie spółki w sprawie istotny jest fakt, że przynależność A S.A. do grupy "dużych podatników", skutkuje odrębnym określeniem właściwości organów podatkowych i to ma odpowiednie zastosowanie w określeniu właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Art. 5 ust. 9a ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21 czerwca 1966 r. (Dz. U. z 2004 r. nr 121, poz. 1267, ze zm.) stanowi ogólną wytyczną ustalania terytorialnego działania naczelników urzędów skarbowych. Zasięg terytorialny naczelnika urzędu skarbowego ustalony na podstawie delegacji zawartej w art. 5 ust. 9c ustawy może pokrywać się z zasięgiem ustalonym dla innego naczelnika urzędu skarbowego. Jednakże skoro A S.A. jest tzw. "dużym" podatnikiem, to właściwość miejscowa została określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych. Właściwym organem egzekucyjnym jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w W.. W obowiązującym stanie prawnym nie istnieje przepis pozbawiający naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 powołanego wyżej rozporządzenia jakichkolwiek kompetencji przyznanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, w tym zwłaszcza egzekucji należności pieniężnych w stosunku do podmiotów spełniających kryteria wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. W obowiązującym stanie prawnym nie istnieje również przepis pozwalający na zróżnicowanie uprawnień egzekucyjnych, w zależności od tego czy egzekucja dotyczy należności własnych czy obcych. Po rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. Organ odwoławczy uznał, że zarzut zgłoszony przez zobowiązanego, że egzekucja prowadzona jest przez niewłaściwy organ egzekucyjny nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż o właściwości miejscowej organów egzekucyjnych decydują te organy. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono , iż art. 34. § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, iż zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 cyt ustawy , organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Oznacza to, że nawet przy pozytywnym dla zobowiązanego stanowisku wierzyciela organ egzekucyjny może podjąć postanowienie odmienne. W skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. zarząd A S.A. wniósł o uchylenie w całości tego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem Burmistrza Miasta i Gminy P. z dnia [...] r., zarzucając zaskarżonym postanowieniom naruszenie prawa materialnego poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 22 § 2 i art. 5 ust.6, 9a i 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych z dnia 21 czerwca 1996 r. (Dz. U. z 2004 nr 121, poz. 1267, ze zm.) oraz §1, §2 i §3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003 r. nr 209, poz. 2027) oraz art. 33 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161, ze zm.). Skarżąca kwestionuje właściwość miejscową Naczelnika [...]Urzędu Skarbowego W. jako organu wymienionego w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. z 2003 r. nr 209, poz. 2027). Skarżąca spółka podnosi, że zgodnie z art. 19 ust. 1 i art. 22 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 36, poz. 161, ze zm.) organem egzekucyjnym jest właściwy miejscowo naczelnik urzędu skarbowego. Ustawą z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych wprowadzono zmianę właściwości miejscowej tzw. dużych podatników, czyli podmiotów spełniających kryteria przewidziane przez art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. Zmiana właściwości miejscowej naczelników urzędów skarbowych wpłynęła na zmianę właściwości miejscowej organów egzekucyjnych wobec tzw. "dużych podmiotów". Od 1 stycznia 2004 r. obowiązuje rozporządzenie z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. nr 209, poz. 2027). Właściwość miejscowa naczelników w stosunku do podatników spełniających kryteria określone w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych została podana w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Skoro A jest podatnikiem spełniającym warunki przewidziane w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, to właściwym organem egzekucyjnym w ocenie skarżącej spółki jest Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego. W obowiązującym stanie prawnym nie istnieje przepis pozbawiający naczelników urzędów skarbowych wymienionych w załączniku nr 2 powołanego wyżej rozporządzenia jakichkolwiek kompetencji przyznanych w art. 5 ust. 6 ustawy o urzędach i izbach skarbowych, w tym zwłaszcza egzekucji należności pieniężnych w stosunku do podmiotów spełniających kryteria wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie doparzył się naruszenia prawa, które mogłoby skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna. Kwestią sporną między stroną skarżącą a organem, która pojawiła się w związku z wniesieniem przez zobowiązaną spółkę akcyjną A zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jest właściwość miejscowa organu egzekucyjnego: czy do prowadzenia egzekucji wobec A S. A., właściwy jest Naczelnik [...]Urzędu Skarbowego [...], czy też Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego. Skarżąca spółka wskazuje, że od 1 stycznia 2004 r. należy do grupy podatników określonych przepisami art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. nr 106, poz. 489, ze zm.) - tzw. "dużych" podatników co do których ustawodawca określił inną właściwość organu podatkowego i tym samym egzekucyjnego. Ta właściwość została określona w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i izb skarbowych. W związku z czym organem właściwym do prowadzenia egzekucji jest Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego. Spór sprowadza się do interpretacji prawa. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tylko przez jeden organ egzekucyjny – ten, którego właściwość miejscowa została ustalona zgodnie z art.22. Przepis art. 19 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 nr 229, poz. 1954) stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym. Ustawa wskazana wyżej reguluje również kwestię właściwości rzeczowej i miejscowej. W niniejszej sprawie kwestią sporną jest określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Właściwość organu egzekucyjnego określa wyłącznie art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Zgodnie z art. 22 § 2 powołanej ustawy właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się co do zasady wg miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. W związku z czym wierzyciel, znając zasady, miejsce zamieszkania czy siedzibę zobowiązanego w sposób prosty jest w stanie ustalić właściwy organ egzekucyjny. Kiedy właściwym rzeczowo jest naczelnik urzędu skarbowego, terytorialny zasięg działania naczelników urzędu skarbowego określa rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 19 listopada 2003 r. w sprawie terytorialnego zasięgu działania oraz siedzib naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych (Dz. U. nr 209, poz. 2027). Żadne inne kryteria oprócz wskazanych w powołanym art. 22 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogą wpływać na określenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Ustawa z dnia 27 czerwca 2003 r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz. U. nr 137, poz. 1302) wprowadziła zmiany w ustawie z dnia 21 czerwca 1966 r. o urzędach i izbach skarbowych (Dz. U. nr 106, poz. 489, ze zm.), art. 5 ust. 9 otrzymał brzmienie, że właściwość miejscową naczelników urzędów skarbowych i dyrektorów izb skarbowych określa się według terytorialnego zasięgu działania odpowiednio urzędu skarbowego i izby skarbowej, z uwzględnieniem ust. 9a. Przepis art. 5 ust. 9a stanowi, że terytorialny zasięg działania określonego urzędu skarbowego wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników (tzw. "dużych podatników" wymienionych w art. 5 ust. 9b tejże ustawy) – może obejmować terytorialny zasięg działania innych urzędów skarbowych. W rozporządzeniu wykonawczym do ww. ustawy z dnia 19 listopada 2003 r. (już wcześniej cytowanym) w § 2 ustalono siedziby i terytorialny zasięg działania naczelników urzędów skarbowych wyłącznie w zakresie podatników określonych w art. 5 ust. 9b ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych. Należy zauważyć, że wskazane przepisy kładą nacisk na pojęcia "podatnik", "terytorialny zasięg działania (...) wyłącznie w zakresie niektórych kategorii podatników". Postępowanie egzekucyjne nie zna pojęcia "podatnik". Postępowanie egzekucyjne ma na celu przymuszenie zobowiązanego do wykonania ciążących na nich obowiązków zatem postępowanie to prowadzi się wobec zobowiązanego na rzecz wierzyciela uprawnionego do żądania wykonania obowiązku. W tym postępowaniu podmiotem jest "zobowiązany" i "wierzyciel". Dlatego też w opinii Sądu ta odrębna właściwość terytorialna naczelników urzędów skarbowych, obejmująca podmioty wymienione w art. 5 ust. 9b ustawy o urzędach i izbach skarbowych, dotyczy kompetencji do prowadzenia spraw podatkowych jak również egzekucji, ale wyłącznie w zakresie należności, co do których poboru te urzędy są właściwe. W takim przypadku właściwy Naczelnik Urzędu Skarbowego jest zarówno organem egzekucyjnym jak i organem podatkowym (wierzycielem) wobec zobowiązanego. Zatem, zdaniem Sądu, naczelnicy urzędów skarbowych wymienieni w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów z 19 listopada 2003 r. nie są właściwi (co do zasady) do prowadzenia egzekucji na rzecz tzw. obcych wierzycieli, chyba że nastąpi zbieg egzekucji i ten organ egzekucyjny zostanie wyznaczony do prowadzenia egzekucji. Rację też ma Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., iż stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, dotyczących prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny nie jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Oznacza to, że niezależnie od stanowiska wierzyciela organ egzekucyjny może podjąć postanowienie odmienne, na które służy zobowiązanemu i wierzycielowi zażalenie. ( art. 34 § 1, 4 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) W tych okolicznościach na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, p[oz. 1270, ze zm.) należało orzec jak w sentencji . /-/ E. Brychcy /-/ J. Ruszyński /-/ K. Wolna-Kubicka