I SA/Po 78/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EK o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi EK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. postanawia: 1. oddalić wniosek Skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla Skarżącej doradcę podatkowego, którego wyznaczy Krajowa Rada Doradców Podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę EK na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie określenia straty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. Skarżąca EK złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że jedynym jej źródłem dochodu jest emerytura w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni podała, że od [...] zawiesiła działalność gospodarczą, gdyż przynosiła starty. Wyjaśniła, że straty i zobowiązania powstałe z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej są ogromne. Skarżąca wskazała, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych potrąca jej [...] z emerytury i wobec tego nie jest w stanie zaspokoić kosztów pełnomocnika ani kosztów sądowych. Podała również, że jest zobowiązana ponosić koszty częściowego utrzymania córki, która studiuje na A. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że jej córka choruje i wobec tego ponosi także koszty jej leczenia. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Wnioskodawczyni nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Skarżąca otrzymuje emeryturę w wysokości [...] brutto, z której ZUS potrąca kwotę w wysokości [...]. Wnioskodawczyni ponosi opłaty w wysokości [...] miesięcznie, na utrzymanie córki przeznacza [...], pozostałe środki pieniężne są wydatkowane na żywność, odzież, środki czystości i na komunikację. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że Skarżąca nie jest zobowiązana do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 4 P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa. Z akt sądowych wynika, że referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] (k. [...] akt sądowych) zwolnił Skarżącą od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...]. Skarżąca nie wniosła na to postanowienie sprzeciwu, również prawo pomocy nie zostało cofnięte przez Sąd. Wobec powyższego stwierdzić należy, że Skarżąca na obecnym etapie postępowania nie ma już obowiązku uiszczania kosztów sądowych i wobec tego wniosek w tym zakresie podlega oddaleniu. W tym miejscu wyjaśnić należy, że skoro Skarżąca jest już zwolniona od kosztów sądowych i wnosi o ustanowienie doradcy podatkowego, wniosek jej należy rozpoznać jako wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ocenie referendarza sądowego Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania i dlatego zasadnym jest również ustanowienie dla niej doradcy podatkowego. Wnioskodawczyni jest emerytką, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która jest studentką i choruje (we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyjaśniła na co córka choruje). Skarżąca utrzymuje się z emerytury, z której potrącana jest kwota w wysokości [...] i wobec tego otrzymuje [...] netto. Uzyskiwany przez Skarżącą dochód w całości przeznaczany jest na miesięczne utrzymanie jej i córki, zatem Wnioskodawczyni z uzyskiwanych środków nie jest w stanie poczynić jakichkolwiek oszczędności na opłacenie honorarium doradcy podatkowego z wyboru. Skarżąca nie posiada również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 239 pkt 4, art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.