I SA/Po 788/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku LN o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi LN i RN na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłat wynagrodzeń wynikających ze stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako płatnika za zobowiązania finansowe za m-ce: grudzień 2011 r., od czerwca do grudnia 2012r., od stycznia do grudnia 2013 r., określenia wysokości pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłat wynagrodzeń za w/w miesiące oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólników za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych od wypłat wynagrodzeń wynikających ze stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście za w/w miesiące postanawia: zwolnić LN od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] o sygn. akt [...] oddalił skargę LN i RN na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Skarżący LN, reprezentowany przez doradcę podatkowego, pismem z dnia [...] wniósł skargę kasacyjną od w.w wyroku. W skardze wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Pismem z dnia [...] wniósł o zwolnienie od opłaty kancelaryjnej od wniosku za sporządzenie uzasadnienia orzeczenia. Skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że obecnie pobiera emeryturę w wysokości [...], jednakże jego wydatki – z tytułu samych tylko mediów - wynoszą [...]. W związku z powyższym stwierdził, że nie posiada środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w sprawie. Skarżący oświadczył, że nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami. Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący podał, że opłaty za media wynoszą ok. [...]. Dochód skarżącego z tytułu emerytury wynosi [...]. Na wcześniejszym etapie postępowania rozpoznawano wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] zwolnił skarżącego od wpisu sądowego od skargi. Wcześniej skarżący na wezwanie referendarza sądowego uzupełnił wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z przedłożonych wówczas dokumentów i oświadczeń wynika, że ZUS decyzją z dnia [...] zmniejszył świadczenie emerytalne skarżącego o kwotę przekazaną do depozytu, t.j. o [...]. Poza emeryturą i udziałem w spółce jawnej skarżący nie ma innych źródeł przychodów. Skarżący podał, że on i jego żona nie posiadają aktywnych kont bankowych, nie posiadają lokat bankowych, jak również kart kredytowych – zarówno obecnie, jak i w okresie poprzednich [...]. Skarżący oświadczył, że jedyna nieruchomość, która stanowiła własność jego i małżonki, została zbyta w drodze darowizny w [...]. Na rzecz skarżącego i jego żony ustanowiono służebności. Skarżący podał, że nie posiada pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Wnioskodawca podał, że pozostaje z żoną w rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Wydatki skarżącego na utrzymanie gospodarstwa domowego średniomiesięcznie wynoszą ok. [...], kwota ok. [...] jest wydawana na zaspokojenie takich potrzeb jak żywność, ubrania, obuwie, środki czystości. Małżonka skarżącego uzyskuje dochód z tytułu emerytury oraz stosunku pracy, jest zatrudniona na [...] etatu. Wnioskodawca podał, że wobec spółki, w której jest wspólnikiem, prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne z tytułu zaległości w podatkach oraz wobec ZUS, a także postępowania komornicze. Komornik Sądowy, w sprawie o sygn. [...], dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących m.in. od: - A, - B – do kwoty ok. [...] – na podstawie Bankowego Tytułu Egzekucyjnego z dnia [...] w sprawie o sygn. [...]. Dla spółki prowadzone są [...] rachunki bankowe w następujących bankach: C, D. Powyższe rachunki bankowe zostały zajęte w toku prowadzonych wobec spółki postępowań egzekucyjnych. Spółka posiada nieruchomości, na których ustanowiono liczne hipoteki umowne oraz hipoteki przymusowe, spółka nie posiada innych środków trwałych. Wnioskodawca oświadczył, że nie otrzymuje środków pieniężnych z tytułu posiadania udziałów w spółce jawnej, gdyż uzyskiwane przez tę spółkę dochody są w całości zajęte przez komorników. Wnioskodawca oświadczył, że małżonka nie posiada ani nie użytkuje pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Skarżący podał, że on i jego żona darowali w dniu [...] prawo użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości i prawo własności nieruchomości córce. Zgodnie z umową darowizny obdarowana ustanowiła na rzecz skarżącego i jego żony bezpłatne prawo użytkowania całego przedmiotu darowizny na okres [...] lat. Skarżący podał, że córka z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód netto w wysokości [...]. Miesięczne koszty utrzymania prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego z [...] jej dzieci wynoszą ok. [...]. Córka nie posiada innych (niż darowane jej przez rodziców w dniu[...]) nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, za wyjątkiem samochodu osobowego. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść tych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z innymi osobami, pozostaje w związku małżeńskim, w jego małżeństwie obowiązuje rozdzielność majątkowa małżeńska. Skarżący i jego żona uzyskują dochody z emerytur, małżonka otrzymuje dodatkowo dochód z tytułu zatrudnienia na [...] etatu. Skarżący jest wspólnikiem spółki jawnej, wnioskodawca z tytułu posiadanych udziałów w spółce nie uzyskuje dochodów, gdyż dochody spółki są zajęte przez komorników. Wnioskodawca wykazał, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.