I SA/Po 789/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku RN o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi RN na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od wypłat wynagrodzeń wynikających ze stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności jako płatnika za zobowiązania finansowe za m-ce: grudzień 2011 r., od czerwca do grudnia 2012r., od stycznia do grudnia 2013 r., określenia wysokości pobranych, a niewpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych od wypłat wynagrodzeń za w/w miesiące oraz orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólników za zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych od wypłat wynagrodzeń wynikających ze stosunku pracy oraz działalności wykonywanej osobiście za w/w miesiące postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący RN, reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Następnie skarżący złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzona przez niego działalność gospodarcza pod firmą A przynosi straty. Z kolei jego wydatki – z tytułu samych tylko mediów – wynoszą miesięcznie ok. [...]. W związku z powyższym stwierdził, że nie posiada dochodów pozwalających na poniesienie kosztów wpisu od skargi. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...] córką. Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł. Skarżący podał, że opłaty za media wynoszą ok. [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w odpowiedzi z dnia [...] oświadczył, że on, jak i jego żona są jedynymi osobami w gospodarstwie domowym, które uzyskują dochody. Skarżący oświadczył, że on i jego żona nie posiadają aktywnych kont bankowych, lokat bankowych, jak również nie korzystają z kart kredytowych – zarówno obecnie jak i w okresie poprzednich [...]. Skarżący podał, że oprócz udziałów w spółce osiąga dochody ze stosunku pracy (zatrudnienie w wymiarze [...] etatu), uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości brutto [...] miesięcznie, poza tym nie ma innych źródeł przychodów. Żona skarżącego od [...] uzyskuje dochody ze stosunku pracy – zatrudnienie w wymiarze [...] etatu, poza tym nie uzyskuje żadnych innych dochodów. Zarówno skarżący jak i jego żona nie posiadają oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000,- zł, nie posiadają także pojazdów mechanicznych podlegających obowiązkowi rejestracji. Żona wnioskodawcy jest użytkownikiem wieczystym [...] nieruchomości, dla których Sąd Rejonowy prowadzi księgi wieczyste oznaczone numerami [...]. Skarżący wskazał, że nieruchomości te zostały zajęte w toku prowadzonego przez Komornika Sądowego postępowania egzekucyjnego o sygn. akt [...], a nadto są one obciążone hipotekami. Nie jest zatem możliwe dokonanie sprzedaży tych składników majątku. Koszty miesięcznego utrzymania prowadzonego przez skarżącego wspólnie z małżonką gospodarstwa domowego wynoszą ok. [...] miesięcznie. Skarżący podał, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Skarżący i jego żona pozostają w rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca wskazał, że A, której skarżący jest wspólnikiem, osiągnęła w okresie [...] przychód w wysokości [...], koszty uzyskania przychodu wyniosły [...]. Skarżący podał, że wobec spółki prowadzone są liczne postępowania egzekucyjne z tytułu zaległości w podatkach oraz wobec ZUS, a także postępowania komornicze. Komornik Sądowy, w sprawie o sygn. [...] dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących m.in. od: - B, - C. – do kwoty ok. [...] – na podstawie Bankowego Tytułu Egzekucyjnego z dnia [...] w sprawie o sygn. [...]. Dla spółki prowadzone są następujące rachunki bankowe: w D, E, F, G. Rachunki bankowe spółki zostały zajęte w toku prowadzonych wobec spółki postępowań egzekucyjnych. Rachunki bankowe nie wykazują obrotów. Skarżący podał, że spółka zatrudnia [...] osoby, które na chwilę obecną przebywają na urlopach wychowawczych. Spółka posiada nieruchomości, na których ustanowione liczne hipoteki umowne oraz hipoteki przymusowe. Spółka nie posiada innych środków trwałych. Ponadto z akt sprawy o sygn. [...] wynika, że zgodnie z oświadczeniem skarżącego wnioskodawca nigdy nie dokonywał darowizny nieruchomości na rzecz innych osób., dom, w którym mieszka, stanowi własność jego żony. Skarżący podał, że jego żona dzierżawi pomieszczenia przy ul. G w S, jednakże nie osiągnęła z tego tytułu żadnych dochodów Wnioskodawca wskazał, że prowadzone są postępowania komornicze prowadzone wobec A, której jest wspólnikiem. Z uwagi na rodzaj spółki ciąży na nim odpowiedzialność solidarna za zobowiązania Spółki. Skarżący podał, że prowadzone są wobec jego żony postępowania komornicze (por. postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia [...] o sygn. [...], publ. w Internecie na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Do pisma skarżący załączył kserokopie: zeznań rocznych podatkowych za [...], bilans na dzień [...], bilans na dzień [...], zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, deklaracji VAT-7 za miesiące [...] złożonych przez spółkę jawną, której jest wspólnikiem, zawiadomień Komornika Sądowego z dnia [...], z dnia [...] o zajęciu wierzytelności, postanowienia Komornika Sądowego z dnia [...] o rozszerzeniu egzekwowanej od dłużnika należności o kwotę kosztów postępowania egzekucyjnego, zawiadomień Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej, zawiadomienia Komornika Sądowego z dnia [...] o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat, zawiadomień Komornika Sądowego z dnia [...] i z dnia [...] o zajęciu rachunku bankowego i zakazie wypłat, zawiadomienia Komornika Sądowego z dnia [...] o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Na wezwanie z dnia [...] skarżący w odpowiedzi z dnia [...] wyjaśnił, że nie otrzymuje środków pieniężnych z tytułu posiadania udziałów w spółce jawnej, uzyskiwane przez tę spółkę dochody są w całości zajęte przez komorników. Skarżący podał, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą: [...]. Koszty te ponoszone są z dochodów osiąganych ze stosunku pracy oraz pomocy dzieci. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącego i z przedłożonych przez niego kserokopii dokumentów wynika, iż zasadnym jest zwolnienie jego od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...] córką. Skarżący i jego żona uzyskują dochody z wynagrodzenia za pracę, które wynoszą po [...] brutto. Wnioskodawca korzysta z pomocy finansowej dzieci. Skarżący jest wspólnikiem spółki jawnej. Wobec skarżącego, jego żony i spółki jawnej prowadzone są postępowania egzekucyjne, zajęciu podlegają rachunki bankowe spółki i wierzytelności spółki. Skarżący wykazał zatem, że nie ma środków pieniężnych na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] wpis stosunkowy, [...] wpis stały. Skarżący nie ma również żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania tych kosztów. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.