I SA/Po 791/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku DB o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi DB na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca DB, reprezentowana przez adwokata, złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że podatki były zapłacone zgodnie z nakazami płatniczymi – włącznie do [...]. Skarżąca wskazała, że SKO nie reaguje na wydane przez WSA [...] wyroki o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Wnioskodawczyni podała, że brakuje im funduszy na ciągłe odwoływanie się do Sądu na błędnie podejmowane decyzje urzędników w Urzędzie Miejskim i Prezydenta Miasta. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o pow. [...] m2 o wartości ok. [...] oraz budynek mieszkalny o pow. [...] m2 o wartości ok. [...]. Wnioskodawczyni posiada działkę zabudowaną o pow. [...] m2, samochód osobowy marki C o wartości [...]. Wnioskodawczyni z tytułu renty chorobowej uzyskuje dochód netto w wysokości [...], mąż skarżącej z tytułu emerytury w wysokości [...] netto. Wnioskodawczyni podała, że opłacają podatki, ponoszą opłaty, kupują odzież, ponoszą koszty związane z utrzymaniem nieruchomości, opłaty za wodę i kanalizację, za opał, gaz, paliwo, prąd, wywóz nieczystości, kupują żywność, lekarstwa, ponoszą opłaty za ubezpieczenie, łącznie wydatki wynoszą 100 % dochodu. Na wezwanie z dnia [...], ponowione w dniu [...], skarżąca odpowiedziała pismem z dnia [...], w którym przeliczyła ponoszone przez nich wydatki i z oświadczeń skarżącej wynika, że [...]. Skarżąca podała, że wydatek na 1 osobę w gospodarstwie domowym wynosi [...]. Skarżąca oświadczyła, że ani ona, ani jej mąż nie posiadają udziałów w spółkach i nie pełnią funkcji członka zarządu ani członka rady nadzorczej, wnioskodawczyni i jej mąż nie uzyskują innych dochodów. Skarżąca oświadczyła, że nie posiadają rachunków bankowych, lokat, kart kredytowych. Do pisma załączyła zeznanie roczne podatkowe za [...], z którego wynika, że skarżąca oprócz dochodów z renty, które wyniosły [...] uzyskała również dochody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości [...]. Wnioskodawczyni do pisma załączyła zeznanie roczne podatkowe za [...] złożone przez małżonka, z którego wynika, że uzyskał on dochody z tytułu emerytury w wysokości [...], z tytułu działalności wykonywanej osobiście w wysokości [...]. Skarżąca do pisma załączyła zeznanie roczne podatkowe matki MS, z którego wynika, że w [...] uzyskała dochód z tytułu emerytury w wysokości [...]. Wnioskodawczyni mimo wezwania nie złożyła swojego zeznania rocznego podatkowego za [...], nie wyjaśniła również, czy zeznanie roczne podatkowe składała w Urzędzie Skarbowym. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 466/11, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II OZ 504/11, publikowane na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się, że nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Hanna Knysiak - Molczyk, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącą oświadczenia stwierdzić należy, że nie wykazała ona przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie, t.j. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania mogą objąć ewentualne przyszłe koszty sądowe, np.: opłatę kancelaryjną za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia ([...]), czy wpis od skargi kasacyjnej ([...]). Z akt sprawy wynika, że skarżąca w przedmiotowej sprawie uiściła wpis sądowy od skargi w kwoce [...] oraz wpis od zażalenia w kwocie [...]. Wskazać należy, że ze złożonych przez skarżącą oświadczeń wynika, że wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Skarżąca posiada dom o pow. [...] m2 o wartości [...], budynek mieszkalny o pow. [...] m2 o wartości ok. [...], zabudowaną działkę o pow. [...] m2 oraz samochód osobowy marki C o wartości ok. [...]. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że otrzymuje rentę w wysokości [...], mąż emeryturę w wysokości [...], a zatem, że ich łączny dochód wynosi [...]. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie podała natomiast, że prowadzi działalność gospodarczą, z której, jak wynika ze złożonego zeznania rocznego podatkowego za [...], uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i uzyskała dochód w wysokości [...]. Wnioskodawczyni podała, że uzyskiwane dochody w całości przeznaczają na koszty miesięcznego utrzymania. W tym miejscu zauważyć należy, że nie wszystkie ponoszone przez nich koszty są kosztami koniecznego utrzymania, jak np. opłaty za Internet i telefony komórkowe, które łącznie wynoszą [...], koszty remontu kuchni, które w przeliczeniu na 1 miesiąc na 1 osobę wyniosły [...] (skarżąca podała, że na remont kuchni ponieśli następujące wydatki: [...]). Z uzyskiwanych dochodów skarżąca i jej mąż ponoszą również koszty paliwa w wysokości ok. [...] miesięcznie. W tym miejscu wskazać należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi pomoc państwa dla osób, które nie mogą uiścić kosztów sądowych bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Dla wydatków związanych z prowadzeniem procesu strona powinna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków niebędących niezbędnymi dla utrzymania (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis, 2005 r., str. 632). Wobec powyższego to skarżąca powinna w pierwszej kolejności poczynić oszczędności w swoich wydatkach w celu zabezpieczenia ewentualnych przyszłych kosztów sądowych. Ponadto, jak już wcześniej wskazano, prawo pomocy udzielane jest osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodu i bez majątku. Natomiast skarżąca do grona takich osób nie należy. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1, § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.