I SA/Po 805/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku ZS o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi ZS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] oddalił skargę ZS na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2010 r. Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że miesięczny dochód jego rodziny to kwota ok. [...]. Z kwoty tej ponosi następujące wydatki: [...]. Pozostała kwota jest przeznaczana na leczenie i lekarstwa. Skarżący podał, że dochody często nie wystarczają na konieczne wydatki. Wnioskodawca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał na co choruje jego syn i małżonka. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z [...]-letnim synem. Skarżący nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają żadnego wartościowego majątku. Skarżący oświadczył, że utrzymuje się z prac dorywczych, z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości [...], żona zatrudniona jest na [...] etatu i otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...], syn otrzymuje rentę chorobową w wysokości [...]. Wnioskodawca wskazał, że syn ciężko choruje i potrzebuje stałej opieki specjalisty. W ostatnim czasie zachorowała również jego żona i wymaga stałej opieki. W piśmie procesowym z dnia [...] pełnomocnik skarżącego podał, że sytuacja skarżącego w ostatnim czasie, od kiedy przyznano mu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych, w żaden sposób się nie poprawiła. Aktualne dochody skarżącego i jego rodziny to kwota [...]. Dochody te z ledwością wystarczają na pokrycie koniecznych, bieżących wydatków rodziny. Złą sytuację majątkową skarżącego pogłębia jeszcze nieuleczalna choroba jego syna, który wymaga stałej opieki. W związku z tym żona skarżącego nie może podjąć stałej pracy na pełen etat. Podatnik zaś w związku z chorobą zmuszony był wyrejestrować działalność gospodarczą i utrzymuje się z prac dorywczych. Sytuacja taka będzie trwać do czasu poprawy jego zdrowia. Skarżący i jego żona wszelkie ewentualne oszczędności zmuszeni są zaś przeznaczać na leczenie syna. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 P.p.s.a.). Art. 246 § 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że ze złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i z synem. Wnioskodawca z uwagi na stan zdrowia nie prowadzi działalności gospodarczej, aktualnie dochody uzyskuje z tytułu prac dorywczych w wysokości ok. [...] miesięcznie. Małżonka pracuje, jest zatrudniona na [...] etatu, choruje, syn choruje i otrzymuje rentę chorobową z ZUS. Z wcześniej złożonych przez skarżącego oświadczeń wynika, że mieszka w domu będącym własnością synów [por. karta nr [...] akt sądowych]. Skarżący i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Wnioskodawca wyjaśnił, że uzyskiwane dochody w całości przeznaczane są na utrzymanie rodziny, w tym na leczenie i lekarstwa. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.