I SA/Po 809/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elwira Brychcy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 września 2008r. sprawy ze skargi I.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek /-/ E. Brychcy Wpis sądowy od skargi wynosi [...],- zł. Skarżąca I.S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. skargę z dnia [...]r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł doręczone zostało skarżącej w dniu [...]r. I.S. złożyła sporządzony w dniu [...]r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, podkreślając, że dochody jej i jej męża przeznaczane są w całości na bieżące potrzeby rodziny. Ponadto wskazała, że jest obciążona spłatami rat kredytów w kwocie [...]zł miesięcznie, zaciągniętymi w związku z chorobami dzieci, zwiększonymi wydatkami na córkę w klasie maturalnej i na studiach. Mieszkanie, w którym mieszka wymagało generalnego remontu i z tego powodu poniosła również duże wydatki. Jednakże nieruchomość ta nadal wymaga ciągłych nakładów. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i z synami. Posiada dom o powierzchni [...]m- na gruncie o powierzchni [...]ha. Nie posiada natomiast oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Wskazała, że odziedziczona przez nią nieruchomość wymaga generalnego remontu, gdyż powinna doprowadzić wodę, kanalizację, wymienić podłogi, okna, drzwi, położyć nowe tynki. Skarżąca oświadczyła, że z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód w kwocie [...]zł brutto, natomiast jej małżonek z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...]zł brutto. Następnie wnioskodawczyni uzupełniająco podała, że koszty miesięcznego utrzymania wynoszą [...]zł, przy czym woda [...]zł, opał [...]zł, energia elektryczna od [...] do [...]zł, gaz [...]zł, podatek od nieruchomości [...]zł, telefon stacjonarny [...]zł, telefony komórkowe [...]zł, wyżywienie, potrzeby bieżące, ubrania i książki [...]zł, koszty leczenia [...]zł, raty kredytów [...]zł, przy czym kredyt w BZ WBK [...],-zł, w PKO BP [...]zł, GE Money Bank [...]zł, karta kredytowa w BZ WBK [...]zł. Oświadczyła też, że kredyty zostały zaciągnięte na remonty domu, na zakup samochodu i na życie. Podała, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają samochody osobowe marki [...], rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]zł oraz [...], rok produkcji [...], wartość rynkowa około [...]zł. Skarżąca oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Do pisma załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za 2006 i 2007r., z których wynika, że dochód skarżącej w 2006r. wyniósł [...]zł, zaś w 2007r. [...]zł, natomiast małżonka w 2006r. [...]zł, zaś w 2007r. [...]zł. Załączyła także wyciągi z rachunków bankowych oraz harmonogram spłat rat. Postanowieniem z dnia [...]r. Referendarz sądowy WSA oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy, uzasadniając, że zgodnie z art.199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej P.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy, która stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie wykazała zaś dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a zatem wniosek oddalono. Od tego rozstrzygnięcia skarżąca złożyła sprzeciw z dnia [...]r., podnosząc, że nie zgadza się z argumentami podanymi w postanowieniu. Podniosła też, że zaciągnięcie kredytów, a następnie poniesienia nakładów na remont odziedziczonych nieruchomości było konieczne, gdyż zapobiegło dewastacji mienia. A zatem - w ocenie strony- skoro środki pochodzące z kredytu nie były przeznaczone na prywatne potrzeby, lecz na zabezpieczenie przed ruiną nieruchomości, niezasadne jest stanowisko Sądu odmawiające przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1ustawy P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy w zakresie całkowitym przeznaczona jest co do zasady dla osób pozbawionych dochodów i majątku lub o dochodach minimalnych, z uwagi na to, że poniesienie kosztów postępowania mogłoby stanowić zagrożenie dla ich egzystencji. W judykaturze za dominujący należy uznać pogląd, że obciążenie strony kosztami sądowymi, których wysokość nie przewyższa jej jednomiesięcznych dochodów z reguły nie oznacza, że nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto fakt posiadania nieruchomego majątku, nawet jeżeli nie dostarcza on dochodu, nie uzasadnia wniosku o zwolnienie. Istnieje bowiem możliwość jego obciążenia (por. t.2-3 do art.246 w T.Woś , H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz i powołane tam orzecznictwo, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis , Warszawa 2005, str.631-632 oraz t. 15-16 do art.113 w T.Ereciński i inni Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego - Część pierwsza Tom I i powołane tam orzecznictwo, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1997 , str. 215-216 ). Prawo pomocy stanowi w istocie pomoc Państwa dla osób, które ze względu na trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Nie oznacza to jednak, że instytucja ta pełni funkcję kredytu dla strony wiodącej spór, która dysponuje majątkiem, a także miesięcznymi dochodami. Zaznaczyć należy także, że I.S. uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...]zł brutto, zaś jej małżonek - [...]zł brutto. Na miesięczne utrzymanie rodzina skarżącej wydatkuje ok. [...], z czego [...]zł przeznaczano na spłatę kredytu. Dochody skarżącej i jej męża ([...]zł brutto), nawet przy znacznych wydatkach na potrzeby życiowe (np. wyżywienie, ubrania, książki, leczenie- [...]zł, wydatki związane z eksploatacją dwóch samochodów osobowych, telefonów komórkowych i stacjonarnego), są wystarczające, aby uiścić wpis sądowy w wysokości [...]zł. Dodatkowo należy zwrócić uwagę i na to, że skarżąca winna poczynić oszczędności i ograniczyć swe wydatki po to, by móc uiścić wpis sądowy. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej sytuację materialną i finansową skarżącej należy uznać, że nie zachodzą przesłanki uprawniające I.S. do przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, gdyż strona nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze orzeczono zatem jak w sentencji, na podstawie art. 245 § 1 P.p.s.a., art.246 § 1 pkt 2) P.p.s.a.) w zw. z art.160 P.p.s.a i art.16 § 2 P.p.s.a. /-/ E. Brychcy