I SA/Po 814/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Roman Wiatrowski (spr.) Sędziowie NSA Jerzy Małecki WSA Katarzyna Nikodem Protokolant st.sekr. sąd. Paulina Budzyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę /-/K.Nikodem /-/R.Wiatrowski /-/J.Małecki Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] działając jako organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] 06.2010r., nr [...] na podstawie art. 59 §3, w związku z art. 59 §2 ustawy z dnia 17.06.1966r.o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. – dalej: u.p.e.a. ), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzonego wobec zobowiązanej D.O., na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz wpłat na rzecz Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Funduszu Pracy. Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] otrzymał powyższe tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...]. Pismami z dnia [...] 02.2004r., [...] 05.2004r., [...] 03.2005r., [...] 08.2006r. oraz [...] 02.2007r., organ egzekucyjny - Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], działając na podstawie przepisu § 6 ust 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), w związku z brakiem wiedzy na temat znajdującego się na terenie jego działania majątku zobowiązanego, z którego można prowadzić egzekucję, skierował ww. tytuły wykonawcze do realizacji przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], właściwego ze względu na miejsce zamieszkania zobowiązanej. Podejmując działania w celu poszukiwania majątku zobowiązanej, pismami z dnia [...] .01.2007r. organ egzekucyjny Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] wystąpił do Starostwa Powiatowego w [...], Wydział Geodezji oraz Wydział Komunikacji, z zapytaniem czy, zgodnie z prowadzonymi przez ten organ ewidencjami, D.O. posiada jakiekolwiek ruchomości lub nieruchomości. W odpowiedzi na powyższe, Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], pismem z dnia [...] 01.2007r. przesłał Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] informację wraz z wypisem z rejestru gruntów dot. nieruchomości położonej w miejscowości R., gmina K., oznaczonej numerem działki [...], arkusz mapy [...], dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]. Zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji, wskazana nieruchomość była przedmiotem współwłasności D.O. i M.O. Ponadto, pismem z dnia [...] 01.2007r., Starostwo Powiatowe w [...] poinformowało Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...], że D.O. figuruje w bazie ewidencji pojazdów jako jeden z dwóch współwłaścicieli samochodu marki M., nr rej. [...], rok produkcji 1978. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, pismem z dnia [...] 06.2009r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] wystąpił również do firmy K. z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę D.O.. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] 07.2009r., firma V. poinformowała organ egzekucyjny, że w dniu [...] 01.2009r. nastąpiła fuzja K. z V. oraz wskazała, że zobowiązana nie jest zatrudniona w przedmiotowej firmie, w związku z czym nie jest możliwe zajęcie wynagrodzenia za pracę. W związku z pismem z dnia [...] 08.2009r., skierowanym do Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "G.", Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] uzyskał ponadto informację, że D.O. nie figuruje w ewidencji jako właściciel nieruchomości położonych na terenie miasta [...] (pismo z dnia [...] 09.2009r.). W dniu [...] 02.2010r. poborca skarbowy Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] dokonał spisania protokołu o stanie majątkowym zobowiązanej. Z przedmiotowego protokołu wynika, że ww. samochód marki M., którego D.O. jest współwłaścicielem, został złomowany, a zobowiązania, oprócz współwłasności opisanej wyżej nieruchomości, położonej w miejscowości R. gmina K., nie posiada żadnych innych składników majątkowych, do których można by skierować egzekucję. Posiadając informację o przysługującym D.O. prawie współwłasności ww. nieruchomości, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] , pismem z dnia [...] 02.2010r., wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] z informacją, że wobec bezskuteczności dotychczas stosowanych środków egzekucyjnych, kontynuowanie egzekucji administracyjnej w stosunku do D.O. jest możliwe jedynie w przypadku skierowania egzekucji do majątku nieruchomego zobowiązanej. Przedmiotowym pismem organ egzekucyjny zwrócił się z zapytaniem, czy ZUS w [...] wnosi o wszczęcie egzekucji z majątku nieruchomego dłużnika. Jednocześnie organ egzekucyjny pouczył wierzyciela, że we wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel powinien oświadczyć czy egzekwowane należności zostały określone lub ustalone w decyzji ostatecznej. Ponadto organ egzekucyjny wyznaczył kwotę zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków egzekucyjnych. Pismem z dnia [...] 05.2010r., Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] ponownie wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], wyznaczając 7-dniowy termin do złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji z nieruchomości oraz wpłacenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków egzekucyjnych. Pomimo upływu wyznaczonego terminu, do organu egzekucyjnego nie wpłynął wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji z nieruchomości ani żadne inne pismo w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym, ww. postanowieniem z dnia [...] 06.2010r., nr [...], Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec D.O.. W zażaleniu na powyższe postanowienie Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] opierając się na przepisie art. 110 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zarzucił Naczelnikowi Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] brak podstaw prawnych oraz faktycznych do umorzenia przedmiotowego postępowania egzekucyjnego na podstawie norm wynikających z art. 59 §3 w związku z art. 59 §2 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia [...] 08.2010r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie umorzenia prowadzonego wobec zobowiązanej postępowania egzekucyjnego . Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy wskazał, że w związku z bezskutecznością prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka fakultatywnego umorzenia postępowania egzekucyjnego unormowana w art. 59 § 2 u.p.e.a., wobec czego organ egzekucyjny miał prawo to postępowanie umorzyć w oparciu o wskazany przepis. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...] w przedstawionym stanie faktycznym nie mogło natomiast być mowy o zastosowaniu powołanego przez wierzyciela przepisu art. 110 § 7 u.p.e.a., ponieważ Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...] nie dopełnił wymogu przewidzianego w art. 110 § 3 tej ustawy, tj. nie wystąpił z wnioskiem o podjęcie czynności egzekucyjnych związanych z egzekucją z nieruchomości. Wobec powyższego brak było podstaw do zastosowania przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] tego środka egzekucyjnego, a tym samym brak było podstaw do żądania przez organ egzekucyjny wpłacenia zaliczki na pokrycie wydatków związanych z prowadzeniem egzekucji z nieruchomości, bowiem wierzyciel nie wyraził zainteresowania taką formą prowadzenia egzekucji. Na powyższe postanowienie z dnia [...] 08.2010r., Dyrektora Izby Skarbowej w [...], Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], wnosząc o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] 06.2010r. W uzasadnieniu złożonej skargi strona skarżąca podniosła, że pismami organu egzekucyjnego wierzyciel został wezwany do wpłacenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków egzekucyjnych. Zatem w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym nie zaszły przesłanki do jego umorzenia przewidziane w przepisie art. 59 § 2 u.p.e.a., lecz przesłanki przewidziane przepisem art. 110 § 7 tej ustawy. Wobec powyższego, zdaniem strony skarżącej ww. postanowienie organu egzekucyjnego, utrzymane w mocy przedmiotowym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w [...], wydane zostało z powołaniem błędnej podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd w zakresie swej właściwości sprawuje kontrolę zaskarżonych decyzji wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym, przepisami postępowania i nie tylko samej decyzji, ale także procedowania organu przed jej wydaniem. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm. – powoływana dalej jako: p.p.s.a.) w postępowaniu przed sądem I instancji obowiązuje zasada oficjalności, w myśl której nie jest on związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także niepodnoszonych w skardze. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych, a z drugiej poprzez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego - zakaz reformationis in peius. Skarga okazała się bezzasadna. Sąd stwierdza, że organ egzekucyjny przeprowadził staranne postępowanie w celu wyjaśnienia, czy zobowiązana D.O. posiada majątek, do którego może być skutecznie skierowana egzekucja. Wprawdzie organ ustalił, że zobowiązana nie posiada żadnego majątku, do którego można by skierować skuteczną egzekucję, to jednak legitymuje się udziałem we własności nieruchomości. Prawidłowo organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi tę informację, bowiem egzekucja administracyjna z nieruchomości dopuszczalna jest jedynie na wniosek wierzyciela. ZUS takiego wniosku nie złożył. W tych okolicznościach należało uznać, że organ egzekucyjny prawidłowo zastosował przepis art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Sąd nie podziela zarzutu naruszenia art. 110 § 7 u.p.e.a., na podstawie którego w przypadku niewpłacenia zaliczki, o której mowa w § 4, organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwana, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] zwrócił się do ZUS z informacją, że zobowiązany posiada udział nieruchomości. Nadto zgodnie z art. 110 § 1a u.p.e.a. powiadomił wierzyciela, że egzekucja z nieruchomości może być przeprowadzona, jeżeli zastosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w rozdziałach 2-6 tej ustawy, nie było możliwe lub okazało się bezskuteczne. Należy mieć na względzie, że zgodnie z art. 110 § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości na wniosek wierzyciela a zgodnie z art. art. 110 § 3a u.p.e.a., podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości, po otrzymaniu zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków od wierzyciela. Wierzyciel finansujący, jak stanowi art. 110 § 4 u.p.e.a., wpłaca zaliczkę do organu egzekucyjnego sukcesywnie, w miarę podejmowanych przez ten organ kolejnych czynności egzekucyjnych. Dopiero w przypadku niewpłacenia zaliczki, organ egzekucyjny wzywa wierzyciela do jej wpłacenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, a po bezskutecznym upływie tego terminu umarza postępowanie egzekucyjne. Sąd podkreśla, że z powyższego wynika, iż stosowanie środka egzekucyjnego w postaci egzekucji administracyjnej z nieruchomości zostało uzależnione od określonych w art.110 u.p.e.a. szeregu przesłanek ( w istocie zasad postępowania), do których należy m., in. obowiązek złożenie stosownego wniosku przez wierzyciela ( bez wyraźnego wniosku wierzyciela egzekucja z nieruchomości jest niedopuszczalna oraz obowiązek uiszczenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków ( organ egzekucyjny podejmuje czynności egzekucyjne związane z egzekucją z nieruchomości dopiero po otrzymaniu od wierzyciela odpowiedniej zaliczki). W rozpatrywanej natomiast sprawie pismem z dnia [...] 02.2010r. organ egzekucyjny zawiadomił Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], że wobec bezskuteczności dotychczas stosowanych środków egzekucyjnych, kontynuowanie egzekucji administracyjnej w stosunku do D.O. jest możliwe jedynie w przypadku skierowania egzekucji do majątku nieruchomego zobowiązanej. W piśmie tym organ egzekucyjny wskazał, że warunkiem koniecznym do dalszego prowadzenia egzekucji wobec zobowiązanej jest złożenie przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji z nieruchomości wraz z oświadczeniem wskazującym czy egzekwowane należności zostały określone lub ustalone w decyzji ostatecznej, oraz wpłata zaliczki, której kwotę organ egzekucyjny wskazał w dalszej części pisma . W dalszej części pisma organ egzekucyjny zwrócił się z zapytaniem, czy ZUS w [...] wnosi o wszczęcie egzekucji z majątku nieruchomego dłużnika. Jednocześnie organ egzekucyjny pouczył wierzyciela, że we wniosku o wszczęcie egzekucji wierzyciel powinien oświadczyć czy egzekwowane należności zostały określone lub ustalone w decyzji ostatecznej. Z uwagi na brak odpowiedzi ze strony wierzyciela, pismem z dnia [...] 05.2010r., Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w [...] ponownie wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w [...], wyznaczając siedmiodniowy termin do złożenia przez wierzyciela wniosku o wszczęcie egzekucji z nieruchomości oraz wpłacenia zaliczki na pokrycie przewidywanych wydatków egzekucyjnych. W ocenie Sądu, w sytuacji gdy wierzyciel nie wniósł o przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości, organ egzekucyjny nie mógł wezwać go do wpłaty zaliczki na prowadzone postępowanie egzekucyjne z nieruchomości. W tych okolicznościach wyznaczenie terminu do uiszczenia zaliczki nie może być uznane za wezwanie, o którym mowa w art. 110 § 7 u.p.e.a., a w następstwie nie mogła zaistnieć sytuacja, że wobec braku wpłaty zaliczki na podstawie art. 110 § 7 u.p.e.a. umarza postępowanie egzekucyjne. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ R. Wiatrowski /-/ J. Małecki