I SA/Po 818/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Michał Ilski po rozpoznaniu w dniu 07 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi X. X. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi; postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy we wskazanym powyżej zakresie. Skarżący pismem z 23 sierpnia 2018 r. wniósł skargę na decyzję wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 02 listopada 2018 r. wzywające do opłacenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu 08 listopada 2018 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskodawca podniósł, że nie stać go na opłacenie kosztów wpisu od skargi jak i kosztów wynagrodzenia pełnomocnika. Skarżący jest osobą samotnie gospodarującą posiadającą dom o pow. [...] m2. Wnioskodawca nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności, innych praw majątkowych jak i przedmiotów o wartości powyżej 5.000,00 zł. Skarżący utrzymuje się z emerytury w kwocie [...]zł netto. Zobowiązania oraz stałe wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: gaz ok. [...] zł, prąd ok. [...] zł, woda/ścieki ok. [...] zł, wyżywienie/odzież/paliwo ok. [...] zł, kredyt [...] zł, podatek [...] zł, lekarstwa ok. [...] zł, środki higieny ok. [...] zł. Zarządzeniem referendarza sądowego z 15 listopada 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia (w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania) wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie dodatkowych dokumentów oraz złożenie dodatkowych wyjaśnień. Pismem z 03 grudnia 2018 r. wnioskodawca wyjaśnił, że nie pozostaje w związku małżeńskim, nie osiąga dochodów innych niż podane w wniosku, jak również nie otrzymuje żadnej pomocy finansowej w tym również świadczeń z pomocy społecznej. Wobec skarżącego nie są prowadzone postępowania egzekucyjne. Skarżący wyjaśnił również, że kredyt został zaciągnięty na remont domu. Wnioskodawca jest właścicielem dwóch samochodów o łącznej wartości [...] zł. Wraz z omawianym pismem przedłożono: - druk zeznania PIT-37 za 2017 r., w którym zadeklarowano dochód w kwocie [...]zł; - niepodpisany "brudnopis" zeznania PIT-37 za 2016 r., w którym zadeklarowano dochód w kwocie [...]zł; - wyciąg z rachunku bankowego za okres od 26 października do 29 listopada 2018 r., z którego wynika, że saldo rachunku skarżącego na wskazany ostatnio dzień wynosiło -[...] zł; - decyzję ZUS o waloryzacji emerytury z 01 marca 2018 r., z której wynika, że świadczenie emerytalne skarżącego po waloryzacji wynosi [...] zł brutto (kwota do wypłaty [...] zł); - odpisy dowodów ponoszenia opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, paliwo, podatek od nieruchomości oraz prywatne konsultacje lekarskie oraz zaświadczenie lekarskie z 05 maja 2018 r. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. – dalej w skrócie: "p.p.s.a."), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarty w przytoczonym przepisie zwrot "gdy wykaże" świadczy o tym, że ciężar wykazania przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od zasady zgodnie z którą każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Wyjątkowy charakter przepisów regulujących przesłanki przyznawania prawa pomocy oznacza, że nie można ich interpretować według zasad wykładni rozszerzającej. Zwolnienie strony od kosztów sądowych jest bowiem przerzuceniem ciężaru ich ponoszenia na Skarb Państwa. Odnosząc powyższe rozważania do realiów niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący osiąga dochód z emerytury w kwocie [...]zł netto miesięcznie. Łączne zadeklarowane wydatki wnioskodawcy w skali miesiąca opiewają na kwotę [...]zł. Zauważyć jednak należy, że skarżący ponosi miesięcznie wydatek w kwocie [...]zł związany ze spłatą zaciągniętego kredytu. W tym kontekście wskazać trzeba, że koszty sądowe należy traktować jak wydatki bieżące w budżecie domowym na równi z innymi podstawowymi wydatkami, przy czym nie można przyjmować, że prywatne zobowiązania finansowe, takie jak spłata kredytów bankowych lub pożyczek, powinny mieć pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi [tak: postanowienie NSA z 05 września 2014 r., II OZ 874/14, orzeczenia sądów administracyjnych dostępne pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl]. Spłata kredytów nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu strona musi też liczyć się z koniecznością ich spłaty. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych [tak: postanowienie NSA z 16 stycznia 2014 r., I OZ 1/14]. Należy również wskazać, że ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny [tak: postanowienie NSA z 17 kwietnia 2013 r., II GZ 176/13]. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy również dostrzec, że skarżący mimo wezwania nie przedłożył wykazu i wyciągów z wszystkich rachunków i lokat bankowych oraz kart kredytowych obrazujących operacje dokonane w okresie od początku maja do końca października 2018 r. Przedłożony wyciąg obrazuje jedynie operacje mające miejsce w okresie pomiędzy 26 października a 29 listopada 2018 r. Przedłożony druk zeznania PIT-37 za 2017 r. nie zawiera żadnych adnotacji (prezentaty) pozwalających na przyjęcie, że zenanie o przedłożonej treści zostało w rzeczywistości złożone do organu podatkowego. Z kolei druk zeznania PIT-37 za 2016 r. został oznaczony przez skarżącego jako "brudnopis", zeznanie to nie zostało również opatrzone podpisem. Analogicznie jak w przypadku zeznania za 2017 r. brak jest na nim jakichkolwiek adnotacji pozwalających na przyjęcie, że zeznanie o takiej treści zostało przedłożone do Urzędu Skarbowego. W kontekście powyższych uchybień należy wskazać, że gdy sąd bądź referendarz sądowy, w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji wnioskodawcy, wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy [tak: postanowienie NSA z 23 lipca 2014 r., II GZ 393/14]. Konkludując rozważania w powyższym zakresie należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, które na obecnym etapie postępowania obejmują kwotę [...]zł tytułem wpisu od skargi. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1 i w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.