I SA/Po 82/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Fornalik po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego tutejszego Sądu z dnia 6 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Po 82/16 – oddalającego wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi X s.j. w B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2015 r., Nr [...] w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za kwiecień i czerwiec 2009 r., nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu na rachunek bankowy za poszczególne miesiące 2009 r. oraz podatek od towarów i usług do zapłaty za poszczególne miesiące 2009 r. postanawia: zmienić postanowienie Starszego Referendarza Sądowego z dnia 6 czerwca 2016 r. w ten sposób, że zwolnić skarżącą od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu oddalił wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego postanowienia starszy referendarz sądowy, pod dokonaniu dokładnej analizy zebranego materiału, wskazał w szczególności, iż w jego ocenie "w świetle przedstawionych przez spółkę oświadczeń wynika, że strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, ponieważ od września 2015 r. nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej, nie przeprowadzono w tym czasie żadnej transakcji. Skarżąca nie ponosi kosztów utrzymania siedziby, nie zatrudnia żadnych pracowników. Spółka nie posiada żadnego majątku, środków trwałych, środków na rachunku bankowym oraz w kasie. Również sytuacja wspólników spółki jawnej oraz osób pozostających z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym jest trudna. Jeden ze wspólników choruje, przebywa na zwolnieniu lekarski, drugi wspólnik jest na urlopie bezpłatnym. Żony wspólników pracują, uzyskują dochody z tytułu umowy o pracę, które podlegają częściowemu zajęciu. Wspólnicy spółki nie posiadają zatem środków pieniężnych oraz majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie." W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca, reprezentowana przez adwokata, podniosła, iż najprawdopodobniej doszło do pomyłki w samej sentencji orzeczenia, bowiem całość uzasadnienia oraz przytaczane w nim argumenty wskazują na konieczność zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego, złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał rozpatrzeniu przez Sąd stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako p.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. – art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. w obecnie obowiązującym brzmieniu, rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy – art. 258 § 1 pkt 7 p.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie dostępu do sądu osobom (zarówno fizycznym, jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. Stanowi ona realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze. zm). Analiza sytuacji materialnej skarżącej prowadzi do przekonania, że jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącej jest bardzo trudna. Jak wynika z przedstawionych przez skarżącą oświadczeń oraz ustaleń referendarza sądowego, spółka od sierpnia 2015 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, nie zostały w tym czasie przeprowadzone żadne transakcje. Spółka nie posiada żadnych środków w kasie i na rachunkach bankowych. Spółka nie posiada też żadnych środków trwałych. Wszystkie egzekucje komornicze zostały umorzone z uwagi na fakt, że z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych. W 2014 r. spółka odnotowała stratę w kwocie [...] zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach skarżąca podała brak majątku i środków trwałych, strata [...] zł, stan rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku prowadzonego przez [...] wynosił [...] zł. Także analiza sytuacji materialnej wspólników spółki i ich rodzin pozwala stwierdzić, iż wniosek skarżącej o przyznane prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest zasadny. Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia