I SA/Po 832/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karol Pawlicki Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Wolna-Kubicka Sędzia WSA Dominik Mączyński (spr.) Protokolant referent stażysta Monika Wiza po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" sp. z o.o. [...] na postanowienie Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego [...] z dnia [...] r. Nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej [...] na rzecz skarżącej Spółki kwotę [...] zł ( [...] ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelnik Urzędu Celnego w P. postanowieniem z dnia [...], nr [...], na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 oraz art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa"), odmówił "X." Sp. z o.o. w W. zawieszenia postępowania podatkowego, wszczętego w sprawie urządzania gier na automacie o nazwie "A." nr [...] poza kasynem gry. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia [...], nr [...], wszczął z urzędu postępowanie w sprawie urządzania przez "X." Sp. z o.o. gier na automacie o nazwie "A." nr [...] poza kasynem gry. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. spółka wniosła o zawieszenie w/w postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o rozstrzygnięcie przez Ministra Finansów w drodze decyzji charakteru gier urządzanych na symulatorze do gier zręcznościowych typu [...] w rozumieniu art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 11 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.). Zdaniem spółki, rozstrzygnięcie Ministra Finansów może wprost wykazać brak podstaw do ukarania spółki karą pieniężną w niniejszym postępowaniu i bezprzedmiotowość postępowania. Naczelnik Urzędu Celnego w P. odmawiając zawieszenia postępowania stwierdził, że dla rozpatrzenia i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie decyzja Ministra Finansów nie stanowi zagadnienia wstępnego, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem spółka złożyła zażalenie, w którym wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zawieszenie postępowania, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzuciła rażące naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie tego przepisu, w sytuacji gdy rozpatrzenie niniejszej sprawy uzależnione jest od prawomocnego i ostatecznego rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów w drodze decyzji wniosku spółki z dnia [...] lipca 2011 r. o rozstrzygnięcie charakteru gier urządzanych na symulatorze do gier zręcznościowych o numerze [...]. W uzasadnieniu zażalenia, spółka, powołując się na art. 2 ust. 6 u.g.h., podniosła, że Minister Finansów jest jedynym kompetentnym organem do rozstrzygnięcia, czy gry na wspomnianym wyżej urządzeniu, są grami na automatach w rozumieniu u.g.h. Zdaniem spółki, wydane przez ten organ rozstrzygnięcie będzie miało bezpośredni wpływ na zakończenie postępowania. W przypadku nieuznania przez Ministra Finansów powyższego urządzenia za automat w rozumieniu przepisów u.g.h., jednoznacznym będzie, że postępowanie podatkowe w sprawie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry stanie się bezprzedmiotowe. W wyniku rozpatrzenia sprawy w toku instancji odwoławczej, postanowieniem z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Celnej w P. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie Ministra Finansów w sprawie z wniosku spółki z dnia [...] lipca 2011 r. nie stanowi prejudykatu w sprawie urządzania przez "X." Sp. z o.o. gier na automacie o nazwie "A." nr [...] poza kasynem gry. Tym samym, w ocenie organu, w sprawie nie nastąpiło zagadnienie wstępne, a tryb przewidziany w przepisie art. 2 ust. 6 u.g.h., nie ma zastosowania. Ponadto Dyrektor Izby Celnej wskazał, że ustawodawca upoważnił Ministra Finansów do dokonywania rozstrzygnięć w sprawach m.in. urządzeń do gier, które podmiot planuje dopiero wprowadzić do eksploatacji. Natomiast w sytuacji automatów wprowadzonych do eksploatacji, organy celne w postępowaniu podatkowym, prowadzonym na podstawie art. 89 i art. 90 u.g.h., posiadają autonomiczne uprawnienia do dokonania własnych ustaleń w zakresie występowania w danej sprawie przesłanki do wymierzenia spółce kary za urządzenie gry hazardowej bez koncesji lub zezwolenia, albo poza kasynem gry. W ramach tych ustaleń mają zatem prawo dokonywać samodzielnej oceny urządzenia, uwzględniając art. 4 ust. 2 u.g.h., zgodnie z którym ilekroć w ustawie jest mowa o grach hazardowych, rozumie się przez to gry losowe, zakłady wzajemne i gry na automatach, o których mowa w art. 2. Organ II instancji podniósł także, że ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2009 r. Nr 168, poz. 1323 ze zm.) nadała funkcjonariuszom celnym uprawnienia m.in. do przeprowadzenia w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie, gry na automacie o niskich wygranych lub gry na innym urządzeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła o uchylenie powyższego postanowienia Dyrektora Izby Celnej w P. w całości, ewentualnie o stwierdzenie jego nieważności oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie: - art. 201 § 1 pkt. 2 Ordynacji podatkowej przez wadliwe zastosowanie, tj. odmowę zawieszenia postępowania, pomimo wystąpienia w sprawie wstępnego zagadnienia prawnego, które podlega rozstrzygnięciu innego organu, a od którego zależy rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. - art. 2 ust. 5 w zw. z art. 2 ust. 6 u.g.h. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe przyjęcie, że decyzja Ministra Finansów rozstrzygająca o charakterze gier na spornym urządzeniu, nie będzie miała wpływu na niniejszą sprawę, podczas gdy decyzja ta - w razie podzielenia przez Ministra Finansów stanowiska spółki - będzie uzasadniać brak zastosowania przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w niniejszej sprawie, czyli brak możliwości wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w związku ze spornymi okolicznościami stanowiącymi przyczynę wszczęcia niniejszego postępowania. W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że w świetle domniemania racjonalności ustawodawcy niedopuszczalnym jest przyjęcie, że Dyrektor Izby Celnej w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry, może samodzielnie rozstrzygać, czy gry te są grami na automatach w rozumieniu ustawy. Jest to bowiem kompetencja zastrzeżona w ustawie wyłącznie dla ministra właściwego ds. finansów publicznych. Strona skarżąca nie podzieliła stanowiska, że skoro ustawa o Służbie Celnej nadała funkcjonariuszom szereg uprawnień kontrolnych, to znaczy, że posiadają oni również uprawnienie, aby móc stwierdzić, czy na danym urządzeniu urządza się gry, które podlegają przepisom ustawy o grach hazardowych. Skarżąca podważa również posiadanie przez funkcjonariuszy celnych kompetencji oraz wiedzy specjalnej do badania symulatorów gry oraz automatów do gier hazardowych pod względem ewentualnego spełniania przez nie warunków określonych w ustawie o grach hazardowych. W ocenie strony, dopiero prawomocne i ostateczne orzeczenie Ministra Finansów, w przedmiocie rozstrzygnięcia w drodze decyzji charakteru gier urządzanych na spornym automacie jednoznacznie przesądzi o tym, czy zasadne jest kontynuowanie postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przez Naczelnika Urzędu Celnego, czy też będzie należało je umorzyć, gdyż stanie się bezprzedmiotowe. Zdaniem skarżącej, za zasadnością wniosku o zawieszenie postępowania przemawia także treść uzasadnienia orzeczenia WSA w Gdańsku, który w wyroku z dnia 22 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 29/12, w analogicznym, jak w niniejszej sprawie stanie faktycznym, stwierdził, że nałożenie kary pieniężnej na mocy art. 89 u.g.h. przez właściwy organ powinno być poprzedzone uzyskaniem rozstrzygnięcia Ministra Finansów, co do oceny danej gry w świetle przepisów u.g.h. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w P. uznał zawarte w niej zarzuty za nieuzasadnione i podtrzymując dotychczasowe argumenty, wniósł o jej oddalenie. Pismem procesowym z dnia [...] stycznia 2013 r. spółka wniosła o ewentualne zawieszenie – na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) – postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego skierowanego przez WSA w Gliwicach w dniu 21 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 1979/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy toczące się przed ministrem właściwym do spraw finansów publicznych postępowanie z wniosku "X." Sp. z o.o. w sprawie rozstrzygnięcia w drodze decyzji, czy gry urządzane na symulatorze do gier zręcznościowych o numerze [...], są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub art. 2 ust. 5 u.g.h., stanowi zagadnienie wstępne w myśl art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, a tym samym stanowi przesłankę zawieszenia postępowania w sprawie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Z kolei w myśl art. 2 ust. 5 w/w ustawy grami na automatach są także gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, organizowane w celach komercyjnych, w których grający nie ma możliwości uzyskania wygranej pieniężnej lub rzeczowej, ale gra ma charakter losowy. Jednocześnie art. 2 ust. 6 u.g.h. stanowi, że minister właściwy do spraw finansów publicznych rozstrzyga, w drodze decyzji, czy gra lub zakład posiadające cechy wymienione w ust. 1-5 są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. W ocenie Sądu, wykładnia systemowa wewnętrzna art. 2 ust. 6 u.g.h. prowadzi do wniosku, że jeżeli istnieją gry lub zakłady posiadające cechy wymienione w art. 2 ust. 1-5 w/w ustawy, to Minister Finansów jest organem właściwym do rozstrzygnięcia, czy taka gra lub zakład są grą losową, zakładem wzajemnym albo grą na automacie w rozumieniu ustawy. Dodać przy tym należy, że ustawodawca nie wprowadził żadnych dodatkowych przesłanek takiego rozstrzygnięcia, tym bardziej, że jest ono uzależnione od wystąpienia wątpliwości co do charakteru gry. Podkreślenia także wymaga, że u.g.h. nie zawiera postanowień, które kompetencję Ministra Finansów zawartą w art. 2 ust. 6 modyfikowałyby w ten sposób, że takie uprawnienie przyznawałyby innym organom, choćby organom celnym, które prowadzą postępowanie na podstawie u.g.h. Mając na względzie powyższe, stwierdzić należy, że w sytuacji, w której gra posiada cechy wymienione w art. 2 ust. 5 u.g.h., wyłączne ustawowe uprawnienie do rozstrzygnięcia, w drodze decyzji, czy gra jest grą na automacie przysługuje Ministrowi Finansów. Przenosząc powyższe rozważania na grunt badanej sprawy wskazać należy, iż Dyrektor Izby Celnej w P. dokonał samodzielnej oceny charakteru gier urządzanych na automacie o nazwie "A." nr [...], w wyniku której uznał, że gry na tym urządzeniu wypełniają definicję zawartą w art. 2 ust. 5 u.g.h. i na tej podstawie wymierzył spółce karę pieniężną. W ocenie Sądu, takim działaniem organ naruszył art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Należy bowiem podkreślić, że zagadnienie wstępne, o którym mowa w w/w przepisie, to zagadnienie materialnoprawne. Treścią takiego zagadnienia może być wypowiedź co do uprawnienia lub obowiązku, stosunku, zdarzenia prawnego albo inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne, od rozstrzygnięcia których uzależnione jest rozpatrzenie sprawy administracyjnej (por. wyroki WSA w Gdańsku z 22 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 29/12 i sygn. I SA/Gd 30/12, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zaś z mocy art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przesłanką nałożenia kary pieniężnej jest urządzanie gry na automatach poza kasynem gry, a wiążącej kwalifikacji dokonuje w drodze decyzji Minister Finansów, to nałożenie kary pieniężnej przez właściwy organ powinno być poprzedzone uzyskaniem rozstrzygnięcia Ministra Finansów, co do oceny danej gry w świetle przepisów u.g.h. Tym samym ocena dokonana przez organy podatkowe musi być zgodna z oceną dokonaną przez Ministra Finansów. Oznacza to więc, że wniosek skarżącej o zawieszenie wszczętego z urzędu przez Naczelnika Urzędu Celnego w P. postępowania w sprawie urządzania przez "X." Sp. z o.o. gier na automacie o nazwie "A." nr [...] poza kasynem gry jest w pełni uzasadniony. W świetle powyższych rozważań, a także mając na względzie okoliczność, iż niniejsza sprawa nie rozstrzyga kwestii merytorycznej (nie dotyczy wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry), a jedynie wpadkową (zawieszenie postępowania do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ), Sąd uznał za nieuzasadniony wniosek skarżącej spółki o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Konkludując, należy stwierdzić, że organy celne, w oparciu o art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, powinny, do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia przez Ministra Finansów zagadnienia wstępnego, zawiesić postępowanie podatkowe w sprawie wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji. Zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącej zasądzono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt II sentencji).