I SA/Po 832/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 19 września 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku AM o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi AM na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń - marzec, maj, czerwiec i sierpień 2009r. oraz umorzenia postępowania w przedmiotowym zakresie za miesiące od stycznia do grudnia 2006r. oraz listopad 2007r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca AM pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Równocześnie złożyła sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie posiada środków finansowych, z których mogłaby uiścić wpis sądowy. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dziećmi. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Z tytułu wynagrodzenia za pracę uzyskuje miesięczne dochody netto w wysokości [...]. Skarżąca podała, że jest wpisana do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącą, 2. złożenie odpisów z wszystkich kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesiące należących do skarżącej, 3. podanie czy skarżąca posiada pojazdy podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa, 4. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat, inne), 5. podanie czy skarżąca lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uzyskują jakieś dodatkowe dochody (np. z tytułu udziału w spółkach, zbycia papierów wartościowych, pełnienia funkcji członka zarządu, prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, alimentów, inne), kiedy takie dochody uzyskali i w jakiej wysokości lub czy korzystają z pomocy opieki społecznej (odpis decyzji), 6. podanie czy osoby pozostające ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym posiadają jakieś nieruchomości, jeżeli tak to jakie, jaka jest ich powierzchnia, oszczędności, papiery wartościowe i przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, 7. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, jeżeli skarżąca najmuje to mieszkanie należy podać koszty najmu, 8. podanie czy skarżąca posiada udziały w spółkach z o.o., jaka jest wartość nominalna tych udziałów, 9. podanie czy przeciwko skarżącej prowadzone są postępowania egzekucyjne, czy w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi został zajęty np. majątek skarżącej, rachunek bankowy, wynagrodzenie za pracę, jeżeli tak należy przedłożyć odpisy dokumentów o zajęciu, należy również podać jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana, 10. złożenie odpisu postanowienia o wpisaniu skarżącej do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, 11. podanie czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim, czy jest osobą stanu wolnego, 12. złożenie zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącą za ostatnie [...] miesięcy. Pismo doręczono skarżącej w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem skarżąca do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnia. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jej podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała przesłanek do zwolnienia jej od kosztów sądowych. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synami w wieku [...] oraz [...]. Wnioskodawczyni utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, które wynosi [...] netto. Skarżąca nie posiada żadnego majątku. Jest wpisana do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Skarżąca - mimo wezwania – nie wyjaśniła czy pozostaje w związku małżeńskim, czy jest osobą stanu wolnego. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła również do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka, czy najmuje to mieszkanie, jeżeli tak to w jakiej wysokości ponosi opłaty z tytułu najmu. Skarżąca nie podała również w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, nie wiadomo zatem jaką kwotę przeznacza na wyżywienie, koszty leczenia i zakupu lekarstw, opłaty za media i inne wydatki. Skarżąca - mimo wezwania - nie wyjaśniła również czy uzyskuje jakieś dodatkowe dochody, np.: z tytułu udziału w spółkach, zbycia papierów wartościowych, pełnienia funkcji członka zarządu, prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, alimentów lub czy korzysta z pomocy opieki społecznej. Nie podała również czy posiada udziały w spółkach z o.o. i czy posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji. W tym miejscu zauważyć należy, że dopiero zestawienie i analiza uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków pozwala na pełną i rzetelną ocenę w zakresie spełnienia ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Ponadto skarżąca nie udzieliła odpowiedzi również na pozostałe punkty wezwania do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącej została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak złożenia przez skarżącą odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], zaświadczenia o zatrudnieniu i wysokości wynagrodzenia otrzymanego przez skarżącą za ostatnie [...] miesięcy, odpisów z kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesiące należących do niej, postanowienia o wpisaniu skarżącej do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, brak jakiejkolwiek informacji o ponoszonych kosztach miesięcznego utrzymania, brak informacji o posiadanych udziałach w spółkach z o.o., pojazdach podlegających obowiązkowi rejestracji, brak informacji o stanie cywilnym skarżącej, brak informacji o sytuacji majątkowej dzieci, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżąca nie udzieliła bowiem odpowiedzi na wezwanie z dnia [...]. Natomiast złożone przez nią wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05). Skoro skarżąca, pomimo wezwania, nie udzieliła wyjaśnień i nie przedłożyła odpisów dokumentów, o które została wezwana, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącej ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez nią wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.