I SA/Po 833/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku SA o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. postanawia: oddalić wniosek. Wpis sądowy od skargi wynosi [...]. SA pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za [...]. Jednocześnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Jest jedynym żywicielem [...] rodziny. Żona ze względów zdrowotnych nie może pracować. Skarżący zarabia ok. [...] miesięcznie. Ponosi wydatki w wysokości ok. [...] miesięcznie. Co miesiąc spłaca zadłużenie żony wobec Urzędu Skarbowego w wysokości [...]. Podał, że ma debet na rachunku bankowym. Wskazał, że Urząd Skarbowy zablokował jego rachunek bankowy. Oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, córką i z synem. Posiada działkę letniskową o pow. ok. [...] m2, nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Posiada [...] samochody osobowe: F rok prod. [...] i F, rok prod. [...]. Skarżący z tytułu działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości ok. [...]. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że on i jego żona nie uzyskują żadnych dochodów z innych źródeł. Podał, że ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości ok. [...] miesięcznie, przy czym oraz spłacają zaległości podatkowe w wysokości [...] miesięcznie. Zatem na koszty miesięcznego utrzymania i spłatę zaległości podatkowych przeznaczają kwotę w wysokości ok. [...] miesięcznie. Skarżący podał, że wartość samochodu osobowego F wynosi [...], natomiast F [...]. Wskazał, że mieszkanie należy do A, ma powierzchnię [...] m2. Do pisma załączył kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...], z których wynika, że dochód skarżącego w [...] wyniósł [...], w [...] [...]. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika, że saldo na tym rachunku na dzień [...] było ujemne i wynosiło [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postepowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Należy jednak podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zauważyć nadto należy, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy powinna w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione oszczędności były niewystarczające na uiszczenie kosztów sądowych, może ubiegać się o taką pomoc. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z przepisów regulujących instytucję prawa pomocy wynika jednoznacznie, iż ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z argumentacji skarżącego nie wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Zauważyć bowiem należy, że skarżący oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości ok. [...]. Na miesięczne utrzymanie i spłatę rat do Urzędu Skarbowego przeznacza łącznie kwotę w wysokości [...]. Skarżący oświadczył, że on i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych dodatkowych dochodów. Zatem nie wiadomo z jakich środków ponosi nadwyżkę kosztów nad uzyskiwanym dochodem. Wnioskodawca podał, że ma zadłużenie na rachunku bankowym. Z załączonego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że saldo na dzień [...] było ujemne i wynosiło [...]. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika również, że na ten rachunek do dnia zajęcia przez Urząd Skarbowy wpływały środki pieniężne, w tym część tytułem wpłat własnych. I tak w okresie [...] na rachunek bankowy skarżącego wpłynęło łącznie [...], przy czym tytułem wpłat własnych w wysokości [...]. W okresie [...] na rachunek bankowy wpłynęły środki w wysokości [...], w tym tytułem wpłat własnych w wysokości [...]. Natomiast po zajęciu rachunku bankowego przez Urząd Skarbowy na w.w rachunek dokonano wpłaty w dniu [...] w wysokości [...] i w dniu [...] w wysokości [...], nie wiadomo jednak z jakiego tytułu. Z wyciągu z rachunku bankowego wynika również, że skarżący posiada kartę [...], na którą z rachunku bankowego dokonywana jest automatyczna spłata i tak w dniu [...] została dokonana w wysokości [...]. Ponadto wnioskodawca przedłożył zestawienie operacji z karty kredytowej [...] na dzień [...], z którego wynika, że ma udostępnioną linię kredytową w wysokości [...], saldo końcowe na karcie kredytowej na ten dzień wynosiło [...], co oznacza, że limit kredytowy nie został w całości wykorzystany. W tym miejscu zauważyć należy, że spłata rat kredytów udzielonych w ramach kredytów bankowych, kart kredytowych, karty [...], t.j. zobowiązań o charakterze cywilnoprawnym, nie determinuje okoliczności do zwolnienia skarżącego od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w jego indywidualnej sprawie na ogół obywateli. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.