I SA/Po 847/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w P Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki po rozpoznaniu w dniu 8 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Spółki "A" w D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2005r. postanawia: oddalić wniosek. /-/ J. Małecki Pismem z dnia [...] czerwca 2008r. Spółka "A" w D. reprezentowana przez radcę prawnego J.T. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia [...] kwietnia 2008r., sygn. akt I SA/Po 847/07. Wobec tego, że wpis od skargi kasacyjnej wynosi [...],- zł. skarżąca złożyła sporządzony w dniu [...] sierpnia 2008r. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca podała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi [...],- zł, wartość środków trwałych [...] zł, strata za ostatni rok obrotowy według bilansu [...]zł, stan rachunków bankowych prowadzonych w BZ WBK na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosi [...]zł i [...]zł. W uzasadnieniu wniosku strona wskazała: "brak wolnych środków". Na wezwanie z dnia [...] sierpnia 2008r. Spółka "A" w D. w odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2008. przedłożyła deklaracje w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych za 2006 i 2007., kserokopie bilansów za 2006 i 2007r., rachunek zysków i strat, kserokopie rachunków bankowych oraz zestawienie składników majątkowych - środków trwałych. Ponadto skarżąca oświadczyła, że stałe koszty związane z utrzymaniem firmy kształtują się na poziomie [...],- zł. Firma na dzień [...] sierpnia 2008r. zatrudnia 37 osób. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008r. oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych stwierdzając, iż Spółka "A" w D. nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw. Wobec wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zakwestionowane postanowienie utraciło moc na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a sprawa podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane, jeśli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania - art. 246 §2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Mając na uwadze wskazane kryterium wyjaśnić należy, że przesłanka "braku dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych" nie jest tożsama z ujemnym wynikiem rachunkowym z działalności operacyjnej. Opłacalność prowadzonej działalności gospodarczej nie jest warunkiem wystarczającym dla przyznania prawa pomocy. Zdolność do poniesienia kosztów sądowych należy oceniać przez pryzmat takich wartości jak powszechny obowiązek ponoszenia świadczeń i ciężarów publicznych oraz, niezależne od formy prawnej prowadzenia działalności gospodarczej, prawo do sądu. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, który ogranicza stronie, ponad funkcje przypisane kosztom sądowym, realizację prawa do sądu. Ciężar procesowy wykazania tak rozumianej przesłanki spoczywa na wnioskodawcy. Przenosząc powyższe na grunt oceny zasadności żądania skarżącej podnieść należy, że spółka prowadzi działalność gospodarczą; zarówno w 2006 jak i w 2007r. odnotowała dochód, który zgodnie z deklaracją za 2006r. wynosił [...]zł, zaś w 2007r. wynosił [...]zł. Skarżąca poza dochodem posiada również majątek o wartości [...] zł, na który składają się m.in. stebnówki, guzikarki, dziurkarki, owerloki, noże pionowe, serwer telekomunikacyjny, bramka, urządzenie czyszcząco - filtrujące i samochód ciężarowy. Również na rachunkach bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy spółka posiadała środki pieniężne w wysokości [...] zł oraz [...]zł. Zauważyć należy, że koszty jakie ponosi strona w związku utrzymaniem firmy oscylują w granicy [...],-zł miesięcznie. Z kolei koszty uzyskania przychodu za 2006r. wyniosły [...] zł, a za 2007r. wyniosły [...] zł. Tymczasem w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (post. z dnia 19 listopada 2004 r., FZ 463/04, nie-publ.). W sprawie niniejszej wartość majątku jakim dysponuje spółka wynosi [...], zaś wysokość wpisu od skargi kasacyjnej [...] zł. Aktualne również na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Odmawiając przyznania stronie prawa pomocy Sąd zwrócił także uwagę na fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Nie do zaakceptowania jest tym samym sytuacja, w której strona żąda zwolnienia od kosztów sądowych ponosząc jednocześnie inne koszty prowadzenia swojej działalności gospodarczej. Konkludując podkreślić należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów - także sądowych (vide: postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 r. (GZ 61/04, GZ 64/04, niepubl.) oraz z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 (niepubl.)). Wobec powyższego, stwierdzając realne możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych, w tym przypadku wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości [...] zł. - Sąd na podstawie art. 245 § 4, art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 oraz art. 160 i 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił jak w sentencji. /-/J. Małecki