I SA/Po 855/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku AJ o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2008r. do lipca 2009r. postanawia: zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Skarżąca AJ, reprezentowana przez małżonka PJ pismem z dnia [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia 2008r. do lipca 2009r. Skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że od miesięcy toczy z Urzędem Skarbowym spór w przedmiocie nienależnie naliczonego przez organ podatkowy zobowiązania podatkowego. Wskazała, że jej firma znalazła się w całkowitym rozpadzie. Zarzuciła komornikowi, że egzekucję prowadził z naruszeniem zasad współżycia społecznego, co doprowadziło firmę skarżącej do ruiny. Organ egzekucyjny doprowadził do braku możliwości dalszego zarobkowania, spłacania zobowiązań wobec kontrahentów czy ZUS. Komornik, pomimo iż wnioskodawczyni regularnie płaciła rozłożone wcześniej na raty zobowiązania podatkowe, zlicytował narzędzia pracy wnioskodawczyni. Wskazała, że ma zajęte wynagrodzenie za pracę i otrzymuje kwotę [...] netto. Mąż otrzymuje rentę w wysokości [...] netto. Wnioskodawczyni ma na utrzymaniu córkę, która uczy się w gimnazjum i syna, który studiuje. Podała, że jej sytuacja finansowa jest krytyczna. Oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i z dziećmi. Nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych i wartościowych przedmiotów. Skarżąca z tytułu umowy o pracę otrzymuje kwotę [...] netto, mąż z tytułu renty [...] netto. Do pisma załączyła zaświadczenie z dnia [...], z którego wynika, że jest zatrudniona w A w R, wynagrodzenie brutto wnioskodawczyni wynosi [...], przy czym z wynagrodzenia potrącana jest kwota w wysokości [...] na PZU, [...] na ZUS, [...] na pożyczkę z Zakładowego Funduszu, [...] na zaliczkę w podatku dochodowym, [...] na składkę zdrowotną i kwota [...] potrącana jest na podstawie tytułów egzekucyjnych wystawionych przez ZUS. Załączyła także kserokopię decyzji o waloryzacji policyjnej renty z [...], z której wynika, że małżonek otrzymuje rentę w kwocie [...], zawiadomienie o miesięcznym wymiarze opłat za lokal, faktur za telefon komórkowy, gaz i energię elektryczną. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują dodatkowych dochodów i nie korzystają z pomocy opieki społecznej. Wskazała, że otrzymuje pomoc rzeczową od rodziców i siostry (żywność, czasami środki czystości). Wskazała, że kredyty zaciągnęła na spłatę rat w Urzędzie Skarbowym. Wskazała, że posiada samochód marki F, rok produkcji [...], wartość rynkowa [...], samochód został zajęty przez Urząd Skarbowy. Podała, że mieszkanie, w którym mieszka razem ze swoją rodziną jest mieszkaniem spółdzielczo-lokatorskim, głównym najemcą mieszkania jest PJ. Wskazała, że zawarła ugodę z bankiem na spłatę kredytów. Podała, że z uwagi na problemy w spłatach leasingu samochodów, pojazdy te zostały oddane i sprzedane przez leasingodawców, a pozostała różnica pozostała jej do spłaty. Wskazała, że posiada również zobowiązania wobec kontrahentów. Do pisma załączyła wydruki z Poltaxu – raport o danych szczegółowych ze złożonych dokumentów za [...], wyciągi z rachunków bankowych, ugodę zawartą z B, wezwania do zapłaty, nakaz zapłaty, zawiadomienia o wszczęciu egzekucji, zajęcie wierzytelności. Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] oświadczyła, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej w dniu [...] z uwagi na zlicytowanie aut przez komornika skarbowego, rozesłanie przez komornika skarbowego pism zajmujących przyszłe kontrakty do wielu firm, z którymi współpracowała, a także brak zapłaty faktur za wykonane prace przez firmy C i D, czynności w sprawie odzyskania tych należności prowadzi E. Podała, że kwota [...] zł z dnia [...] i kwota [...] z dnia [...] to przelew wewnętrzny z konta firmowego B na konto PJ po wpływie przelewu w kwocie [...] z firmy F w celu uniknięcia prowizji za wypłatę tych kwot z bankomatu, kwota [...] z dnia [...] to przelew z firmy F. Do pisma załączyła kserokopie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej R.P., z której wynika, że skarżąca w dniu [...] zaprzestała wykonywania działalności gospodarczej, ewidencje przychodów za miesiące od [....], rejestr zakupów VAT za miesiące [...], kserokopie deklaracji VAT-7, informację o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku podatkowym [...]. Na wezwanie z dnia [...] skarżąca w odpowiedzi z dnia [...] złożyła odpisy zeznań rocznych podatkowych za [...] wraz z urzędowymi poświadczeniami odbioru dokumentu elektronicznego z [...]. W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje : 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy powinna wykazać w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. To właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji skarżącej wynika, że spełnia przesłankę z przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., gdyż wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżąca uzyskuje dochody netto z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości [...], jej mąż natomiast z tytułu renty w wysokości [...]. Poza w.w dochodami skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie uzyskują żadnych innych dodatkowych dochodów. Wnioskodawczyni otrzymuje pomoc materialną od rodziców i siostry. Z oświadczenia skarżącej wynika, że działalność gospodarczą zlikwidowała z uwagi na zajęcie i sprzedaż majątku firmy przez komornika. Skarżąca i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają także żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych. W tych okolicznościach na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 cyt. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.