I SA/Po 856/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Nikodem Sędziowie Sędzia WSA Karol Pawlicki Asesor sądowy WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Szydłowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia kary porządkowej oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] 2017 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] 2017r., nr [...] w sprawie odmowy uchylenia kary porządkowej w wysokości [...] zł nałożonej postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] 2016r., na K. S. - P. Zarządu [...] sp. z o. o., w związku z nie stawieniem się na przesłuchanie w charakterze świadka w dniu 13 grudnia 2016r. Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym: Kolejnym już, kierowanym do K. S. wezwaniem, z dnia 21 listopada 2016r. (k. 19 akt adm), Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. wezwał Skarżącego na przesłuchanie w charakterze świadka na dzień 13 grudnia 2016 r. wskazując jednocześnie na treść art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej. Pismem sporządzonym i nadanym w Urzędzie Pocztowym w Ś. W. w dniu 12 grudnia 2016r. Skarżący zwrócił się z prośbą o przeprowadzenie czynności przesłuchania w ramach pomocy prawnej przez Urząd Skarbowy w Ś. W. tłumacząc, że odległość urzędu od miejsca jego zamieszkania jest zbyt duża i dojazd na czynności stanowi dla niego ogromne utrudnienie. Skarżący wyjaśnił, że dojazd do K. jest dla niego uciążliwy z uwagi na czas oraz ponoszone koszty dojazdu w obie strony (k. 21 -22 akt adm.). Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P. postanowieniem z dnia [...] 2016r. na podstawie art. 216 § 1 oraz art. 262 § 1 pkt 1 i § 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz.U. z 2015, poz. 613 ze zm.) nałożył na K. S. P. Zarządu [...] Sp. z o. o. z siedzibą w W., karę porządkową w wysokości [...] zł (k. 23-26 akt adm.). W dniu 09 stycznia 2017r. (k. 27-28 akt adm.) Skarżacy złozył wniosek o uchylenie kary porządkowej argumentując, że jego nieobecność w wyznaczonym przez organ terminie, która spowodowała nałożenie na niego kary porządkowej, nie była zawiniona, ale wynikała z przyczyn całkowicie od Skarżacego niezależnych i została przeze niego prawidłowo usprawiedliwiona. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w P., po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, wydał w dniu [...] 2017r. postanowienie (k. 29-32 akt adm.) o odmowie uchylenia kary porządkowej nałożonej na K. S. postanowieniem z dnia [...] 2016r., w związku z niestawieniem się na przesłuchanie w charakterze świadka w dniu 13 grudnia 2016r. Organ I instancji wskazał, że wniosek o uchylenie kary porządkowej poza ogólnikowym stwierdzeniem, iż nieobecność K. S. w wyznaczonym terminie była przez niego niezawiniona, wynikała z przyczyn od niego niezależnych i została w jego ocenie prawidłowo usprawiedliwiona - faktycznie nie zawiera żadnego usprawiedliwienia. Nie zgadzając się z postanowieniem pierwszoinstancyjnym K. S. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w P. zażalenie. W zażaleniu Skarżący podniósł, że błędnie uznano jego nieobecność w dniu 13 grudnia 2016 r. za nieusprawiedliwioną. Skarżący wyjaśnił, że w związku z chorobą wspólnika, o której dowiedział się 12 grudnia 2016 r. w godzinach wieczornych i związaną z tym faktem koniecznością udziału w spotkaniu biznesowym nie mógł przybyć na wezwanie organu w dniu 13 grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] 2017r. (k. 63 akt adm.), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. z dnia [...] 2017r., w sprawie odmowy uchylenia kary porządkowej. Uzasadniając swoje stanowisko organ II instancji wskazał, że zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, K. S. nie usprawiedliwił swojej absencji w dniu 13 grudnia 2016r., a wskazane przez niego w piśmie z dnia 12 grudnia 2016r. okoliczności w żaden sposób nie uzasadniają przyczyny jego niestawiennictwa. Organ odwoławczy, po analizie treści przedmiotowego pisma stwierdził, że Skarżący wystąpił w nim jedynie z wnioskiem o przesłuchanie go w siedzibie Urzędu Skarbowego w Ś. W.. Organ odwoławczy wskazał na brak zaistnienia przesłanek do uznania niestawiennictwa Skarżacego w wyznaczonym dniu za usprawiedliwione. Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem K. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenia kosztów postępowania. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 kpa poprzez dokonanie dowolnej oceny zebranego materiału dowodowego oraz pominięcie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli przy wydawaniu postanowienia, oraz poprzez uznanie, iż Skarżący nie usprawiedliwił dostatecznie swojej nieobecności w dniu 13 grudnia 2016r., podczas gdy jego nieobecność była usprawiedliwiona. Wskazano też na naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i popdtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369 – dalej również jako: ppsa) sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b),inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Badając legalność zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani procesowego w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Stosownie do treści przepisu art. 262 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017, poz. 201 – dalej jako: Ordynacja podatkowa) organ podatkowy, który nałożył karę porządkową może na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków przez stronę i uchylić postanowienie nakładające karę. W okolicznościach badanej sprawy Skarżący pismem sporządzonym dnia 29 grudnia 2016 r. wystąpił o uchylenie kary porządkowej. W toku postępowania Skarżący konsekwentnie zmierzał do wykazania okoliczności usprawiedliwiających jego niestawiennictwa w charakterze świadka w dniu 13 grudnia 2016 r., co stanowiło powód do nałożenia na niego kary porządkowej. Wniosek został złożony w przewidzianym ustawą terminie. Uzasadniając żądanie uchylenia kary porządkowej Skarżący wskazał, że jego nieobecność w Urzędzie Kontroli Skarbowej w P. w dniu 13 grudnia 2016 r. była spowodowana przyczynami przez niego niezawinionymi, wynikającymi z przyczyn niezależnych i – jak podkreślił – "została przez niego prawidłowo usprawiedliwiona". Jak wynika z akt sprawy usprawiedliwienie nieobecności Skarżącego w związku z jego niestawiennictwiem na przesłuchanie w charakterze świadka w dniu 13 grudnia 2016 r. miało stanowić pismo nadane w Urzędzie Pocztowym w Ś. W. w dniu 12 grudnia 2016 r. Na etapie postępowania zażaleniowego Skarżący podkreślił, że błędnie przyjęto, że jego nieobecność w dniu 13 grudnia 2016 r. nie została usprawiedliwiona, bowiem o przeszkodzie uniemożliwiającej stawiennictwo w organie Skarżący dowiedział się dopiero "w dniu 12 grudnia 2016 r. w godzinach wieczornych, stąd nie zdążył wcześniej złożyć wniosku o usprawiedliwienie swojej nieobecności i ewentualną zmianę terminu". Jak wynika z akt sprawy, jedynym znajdującym się w aktach sprawy pismem sporządzonym dnia 12 grudnia 2016 r. i nadanym tego samego dnia w Urzędzie Pocztowym w Ś. W., jest żądanie Skarżącego skierowane do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w P. Wydział Kontroli Podatkowej w K. o przeprowadzenie przesłuchania w charakterze świadka w ramach pomocy prawnej przez Urząd Skarbowy Ś. W.. Skarżący uzasadniając to żądanie wskazał, że odległość pomiędzy urzędem a jego miejscem zamieszkania jest zbyt duża i dojazd na czynności stanowi dla niego ogromne utrudnienie, dlatego w pełni uzasadnione jest przeprowadzenie czynności bliżej jego miejsca zamieszkania. Skarżący podniósł, że dojazd do K. jest dla niego uciążliwy z uwagi na czas oraz ponoszone koszty dojazdu w obie strony (k.21 akt adm.). Odnosząc się do argumentacji Skarżącego przedstawionej na poparcie swojego stanowiska o usprawiedliwieniu nieobecności na przesłuchaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. należy wskazać, że trafnie wskazały organy, że wbrew twierdzeniom Skarżącego jego pismo z dnia 12 grudnia 2016 r. nie zawiera żadnej informacji o przyczynach jego niestawiennictwa w dniu 13 grudnia 2016 r., tj. w kolejnym już wyznaczonym przez organ Skarżącemu terminie. Pismo na które powołuje się Skarżący zawiera wyłącznie wniosek o przeprowadzenie czynności przewidzianych na dzień 13 grudnia 2016 r. w ramach pomocy prawnej. Wniosek uzasadniono niedogodnościami logistycznymi i obciążeniami finansowymi, których Skarżący nie chciałby w celu wykonania wezwania ponosić. Odnosząc się do argumentacji zażalenia należy wskazać, że Skarżący podniósł, iż z uwagi na fakt że w godzinach wieczornych 12 grudnia 2016 r. dowiedział się no konieczności swojej obecności na spotkaniu biznesowym w dniu 13 grudnia 2016 r. nie zdążył on wcześniej usprawiedliwić swojej nieobecności i złożyć wniosku o zmianę terminu. Należy jednak zauważyć, że wniosek o przesłuchanie w ramach pomocy prawnej, który jak Skarżący utrzymuje ma stanowić usprawiedliwienie jego nieobecności na przesłuchaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. złożono jeszcze w godzinach urzędowania w Urzędzie Pocztowym w Ś. W., czego dowodzi stempel tego urzędu z dnia 12 grudnia 2016 r. (k. 22 akt adm.) potwierdzający przyjęcie przesyłki poleconej. Skarżący podaje w zażaleniu, że o chorobie wspólnika dowiedział się dopiero w godzinach wieczornych w dniu 12 grudnia 2016 r. Należy jednak zauważyć, że skoro pismo nadane do organu w dniu 12 grudnia 2016 r. miało w myśl intencji Skarżącego stanowić, usprawiedliwienie jego nieobecności w dniu 13 grudnia 2016 r. z powodu choroby wspólnika, to Skarżący powziął tę informację jeszcze w godzinach funkcjonowania placówki pocztowej. Pomimo, to treść nadanego w dniu 12 grudnia 2016 r. pisma jest jednoznaczna i zawiera wniosek o przeprowadzenie czynności złożenia zeznań w ramach pomocy prawnej. W piśmie tym Skarżący nie wskazuje na żadne inne niż logistyczne i finansowe okoliczności, mające uzasadniać przesłuchanie w ramach pomocy prawnej. Podkreślić należy, że tryb i przesłanki uchylenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej reguluje przepis art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, który nałożył karę porządkową może na wniosek ukaranego, złożony w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, uznać za usprawiedliwione niestawiennictwo lub niewykonanie innych obowiązków, o których mowa w § 1 i uchylić postanowienie nakładające karę porządkową. Brzmienie powołanego przepisu nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych co do tego, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem o uchylenie kary porządkowej badaniu podlega jedynie to czy okoliczności, które strona wskazuje jako wyjaśnienie przyczyn niewykonania konkretnego wezwania organu podatkowego mają charakter usprawiedliwiony. Zgodnie z orzecznictwem, za usprawiedliwione traktować należy tylko takie okoliczności, które w sposób niezależny od strony i w normalnych warunkach trudny do przezwyciężenia uniemożliwiały jej zadośćuczynienie obowiązkom nałożonym przez organ podatkowy, nawet przy dołożeniu należytej staranności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK [...], LEX nr 2252713). Podzielając tę wykładnię, zgodzić należy się zatem z dokonaną przez organ oceną, co do tego, że w okolicznościach badanej sprawy nie ziściły się przesłanki uzasadniające uchylenie kary porządkowej. Wbrew twierdzeniom Skarżącego, ani wraz z wnioskiem o uchylenie postanowienia nakładającego karę, ani przed jego złożeniem Skarżący nie usprawiedliwił swojego niestawiennictwa w charakterze świadka w dniu 13 grudnia 2016 r. Odnosząc się do argumentacji zawartej w piśmie z dnia 12 grudnia 2016 r., jak i przedstawionej w zażaleniu od postanowienia organu I instancji należy wskazać, że niestawiennictwo Skarżącego w dniu 13 grudnia 2016 r. nie nastąpiło z powodu obiektywnych i niezależnych od niego przeszkód, lecz wynikało z subiektywnego przekonania o "nadmiernej uciążliwości z uwagi na czas oraz koszty dojazdu w obie strony" (k. 21 akt adm.) oraz braku możliwości przesunięcia spotkania z klientem biznesowym gdyż "z uwagi na dużą konkurencję Skarżący nie może sobie pozwolić na zaniedbywanie kontrahentów, przesuwanie czy odwoływanie spotkań" (k. 56 akt adm.). Dokonując oceny spełnienia przesłanek "usprawiedliwionej nieobecności" organ wziął pod uwagę, że w postępowaniu wszczętym wnioskiem, o którym mowa w przepisie art.262 § 6 Ordynacji podatkowej badaniu podlega, czy okoliczności, które strona wskazuje dla wyjaśnienia przyczyn niewykonania wezwania, istotnie mają charakter usprawiedliwiony. Za usprawiedliwione uznać przy tym należy takie okoliczności, które w sposób niezależny od skarżącego i w normalnych warunkach trudny do przezwyciężenia uniemożliwiały mu wykonanie wezwania nawet przy dołożeniu przez niego należytej staranności (por. wyrok NSA z dnia 08 grudnia 2016 r. sygn. II FSK 3202/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przytoczone przez Skarżącego zarówno w piśmie z 12 grudnia 2016 r., jak i w zażaleniu od postanowienia organu I instancji okoliczności na usprawiedliwienie jego niestawiennictwa w dniu 13 grudnia 2016 r. nie sposób uznać za usprawiedliwione w rozumieniu art. 262 § 6 Ordynacji podatkowej. Prawidłowo zatem organy oceniły wskazane przez Skarżącego okoliczności, w kontekście wniosku o uchylenie kary porządkowej. Orzekając organy wzięły pod uwagę nie tylko literalne brzmienie powołanego przepisu, ale również jego wykładnię systemowa i celowościową, mając na uwadze pełen kontekst badanej sprawy, o czym świadczy wyczerpujące uzasadnienie zaskarżonego postanowienia i postanowienia je poprzedzającego. Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, należy wskazać, że postępowanie w sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonego postanowienia toczyło się trybie przewidzianym przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (kpa) nie znajdowały w niniejszej sprawie zastosowania. Dlatego też zarzuty naruszenia przepisów kpa nie zasługują na uwzględnienie. Również podniesione w skardze okoliczności częstych chorób dzieci Skarżącego pozostają bez wpływu na wynik sprawy, ponieważ choroba dzieci nie była okolicznością powołaną przez Skarżącego na usprawiedliwienie jego nieobecności w dniu 13 grudnia 2016 r. natomiast kwestia uciążliwości dojazdów do siedziby organu i budowy relacji Skarżącego z klientami została przez organ uwzględniona w toku postępowania, które przeprowadzono zgodnie z wymogami prawa. Mając jednocześnie na uwadze, że zarzuty skargi nie mają uzasadnionych podstaw oraz, że Sąd nie dostrzegł z urzędu takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ppsa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, orzekł jak w sentencji.