I SA/Po 860/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Małecki Sędziowie NSA Włodzimierz Zygmont /spr./ WSA Dominik Mączyński Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Ratajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2011r. sprawy ze skargi W N na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę II. przyznaje od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego r. pr. MS kwotę [...]zł ([...]) uwzględniając podatek od towarów i usług w wysokości [...] ([...]) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej z urzędu. Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. postanowieniem z dnia (...) września 2008 r. znak: (...) , odmówił wnioskowi zobowiązanego M. N. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego z uzasadnieniem, że brak po temu przesłanek wskazanych w art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, z późn. zm.- dalej: u.p.e.a.). Z przebiegu postępowania wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. jako wierzyciel dnia (...) kwietnia 2008 r. sporządził w stosunku do zobowiązanego upomnienia o nr: od (...) do (...) i od (...) do (...), które ze skutkiem doręczenia pozostawił w aktach sprawy zgodnie z art. z art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.). następnie w dniu (...) lipca 2008 r. tenże wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze o nr: od (...) do (...), które wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności w banku "A" S.A., które również - zgodnie z art. z art. 44 k.p.a. - ze skutkiem doręczenia pozostawił w aktach sprawy. Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. w dniu (...) lipca 2008 r. otrzymał pismo od zobowiązanego zatytułowane "zarzuty do postępowania egzekucyjnego". Ponieważ nie zawierało ono żadnego z zarzutów z art. 34 u.p.e.a., zostało zakwalifikowane jako wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Rozpoznając ten wniosek Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia (...) września 2008 r. odmówił zawieszenia postępowania, argumentując swoją decyzję brakiem zaistnienia przesłanek wskazanych w art. 56 u.p.e.a. Dyrektor Izby Skarbowej w P. uwzględniając zażalenie zobowiązanego postanowieniem z dnia (...) listopada 2008 r., nr (...) uchylił powyższe postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem z dnia (...) lutego 2009 r. znak: (...), powtórnie odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec zobowiązanego. Zobowiązany W. N. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, po czym Dyrektor Izby Skarbowej w P. , postanowieniem z dnia (...) kwietnia 2009r., nr (...), uchylił to postanowienie w całości i ze względu na to, że to samo postępowanie było wstrzymane na podstawie art. 35a u.p.e.a. i wobec powyższego umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W dniu (...) grudnia 2009 r. Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. , po rozpatrzeniu kolejnego wniosku zobowiązanego o zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wydał postanowienie - znak: (...), w którym odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego, ze względu na brak wystąpienia, którejś z przesłanek wskazanych w art. 56 u.p.e.a. Zobowiązany wniósł zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej w P. , który postanowieniem z dnia (...) lutego 2010 r., nr (...) utrzymał w mocy kwestionowane postanowienie z dnia (...) grudnia 2009 r. Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. . W dniu (...) stycznia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. decyzją znak: (...) określił wysokość zadłużenia W. N. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynikającego z prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 07/2004 r. do 12/2006 r. oraz od 03/2008 r. do 11/2009 r., a mianowicie należności związanych z różnicą składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Na podstawie tej decyzji w dnia (...) marca 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. wystawił tytuły wykonawcze o nr: od (...) do (...). Tytuły wykonawcze wraz z pismem informującym, iż nieopłacenie należności z nich wynikających w terminie 30 dni od daty ich doręczenia spowoduje, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych organ wystąpi z wnioskiem o wpisanie zobowiązanego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych prowadzonego przez Krajowy Rejestr Sądowy - zostały doręczone zgodnie z art. 44 k.p.a. Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zawiadomieniami z dnia (...) marca 2010r. podjął próbę zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego zobowiązanego w banku "B" S.A. Bank ten poinformował, że nie prowadzi rachunków na rzecz wskazanego w zajęciu zobowiązanego. Zobowiązany w dniu (...) kwietnia 2010 r. wniósł: - zarzuty odnośnie tytułów wykonawczych z dnia (...) marca 2010 r. o nr od (...) do (...), a oprócz tego złożył wnioski: - o wstrzymanie wykonania tytułów wykonawczych oraz: - o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. wydał w dniu (...) maja 2010r. postanowienie nr (...) na podstawie art. 33 pkt 1 , 7, art. 34 § 1 i 4 u.p.e.a., w którym zajmując wobec zarzutów stanowisko, uznał za bezzasadne zarzuty zobowiązanego . Po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego Dyrektor Izby Skarbowej w P. , postanowieniem z dnia (...) czerwca 2010 r. nr (...), utrzymał w mocy postanowienie w zakresie zajętego przez organu l instancji stanowiska wobec powyższych zarzutów. Wierzyciel Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w P. , po rozpoznaniu wniosku zobowiązanego z dnia (...) stycznia 2010r. o zawieszenie postępowania egzekucyjnego , na podstawie art. 17 § 1 w zw. z art. 56 § 1 u.p.e.a. , wydał w dniu (...) lipca 2010 r. wydał postanowienie, w którym nie wyraził zgody na zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia (...) lipca 2008 r. od nr (...) do (...) oraz z dnia (...) marca 2010 r. od nr (...) do nr (...), a to wobec niezaistnienia przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. jako organ egzekucyjny, mając na względzie stanowisko wierzyciela , postanowieniem z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...), uwzględniając art. 56 § 1 i 3 u.p.e.a., odmówił zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia (...) lipca 2008 r. i (...) marca 2010r., również wobec niezaistnienia w sprawie ustawowych przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Zobowiązany złożył zażalenie , w którym wniósł o uchylenie kwestionowanego postanowienia w całości i rozpoznanie zażalenia z dnia (...) czerwca 2010r. na postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia (...) maja 2010r. w zakresie: - uznania za bezzasadne zarzutów na tytuły wykonawcze z dnia (...) marca 2010r. od nr (...) do nr (...), - wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego zawartego w zarzutach z dnia (...) kwietnia 2010r. do powyższych tytułów wykonawczych oraz - wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w P. , po rozpatrzeniu zażalenia zobowiązanego , postanowieniem z dnia (...) sierpnia 2010r., nr (...), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu l instancji o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 56 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega obligatoryjnie zawieszeniu ze względu na wystąpienie, co najmniej jednej z wymienionych w tym przepisie przesłanek. Katalog przesłanek będących podstawą zawieszenia postępowania jest zamknięty. Nie ma wiec tu możliwości skorzystania z instytucji uznania administracyjnego. Zobowiązany nie wskazał żadnej z przesłanek wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Natomiast organ odwoławczy odnośnie zarzutów (w których zobowiązany wskazał, że "zaskarżone tytuły wykonawcze nie zostały poprzedzone żadnym innym, prawidłowo doręczonym upomnieniem, na kwotę pomniejszoną o dokonaną w terminie wpłatę", a ponadto, iż "ZUS w P. nie dysponuje żadnym innym tytułem prawnym, co do wysokości kwoty egzekwowanej należności, którą błędnie określono w zaskarżonym tytule wykonawczym") , stwierdził , iż wskazane okoliczności nie stanowią podstawy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Organ odwoławczy nawiązując do wskazanych w rozpatrywanym zażaleniu wniosków stwierdził, że: - rozpoznanie zażalenia z dnia (...) czerwca 2010 r. na postanowienie Dyrektora ZUS w P. z dnia (...) maja 2010 r. w przedmiocie uznania za bezzasadne zarzutów z dnia (...) kwietnia 2010 r. na tytuły wykonawcze z dnia (...) marca 2010 r., od nr (...) do nr (...) nastąpiło w postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) czerwca 2010 r. - organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak również wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego jest w pierwszej instancji organ egzekucyjny ( Dyrektor (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. ) w związku z tym, wnioski zawarte w zażaleniu nie podlegają rozpatrzeniu w niniejszej sprawie. Natomiast w związku z zamieszczonymi w zażaleniu wnioskami o zawieszenie i umorzenie postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej w P. dnia (...) sierpnia 2010 r. wydał postanowienie nr (...), w którym na podstawie art. 123 oraz art. 66 § 1 k.p.a. wskazał, że jest właściwy tylko do załatwienia zażalenia na postanowienie odmawiające zawieszenia postępowania na podstawie art. 56 § 4 u.p.e.a. Oznacza to, iż w sprawie wniosku o umorzenie postępowania, jak i o zawieszenie postępowania zawartego w zarzutach z dnia (...) kwietnia 2010 r. zobowiązany powinien wnieść podanie do organu egzekucyjnego -Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. W skardze zobowiązany wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia (...) sierpnia 2010r. nr (...) Dyrektora Izby Skarbowej w P. , a nadto o zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. z dnia (...) lipca 2008r. od nr (...) do nr (...) oraz od z dnia (...) marca 2010 r. od nr (...) do nr (...). W uzasadnieniu skargi zobowiązany stwierdził, iż zaskarżone postanowienie nie odpowiada prawu, gdyż nie zostało jeszcze rozpoznane przez Ministra Finansów zażalenie z dnia (...) września 2010 r. wniesione przez zobowiązanego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) sierpnia 2010 r., nr (...) o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Orzeczenie które wyda Minister Finansów rozstrzygnie zagadnienie wstępne "przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia utrzymującego w mocy odmowę zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydanego przez Dyrektora ZUS w P. postanowieniem z dnia (...) lipca 2010r. znak: (...)". Niezbędne jest więc zawieszenie postępowania do czasu "prawomocnego zakończenia postępowania przed Ministrem Finansów w W.". Dyrektor Izby Skarbowej w P. , po zapoznaniu się z argumentami przedstawionymi w skardze, w pełni podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wniesienie przez zobowiązanego zażalenia do Ministra Finansów na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) sierpnia 2010 r., nr (...) nie stanowiło zagadnienia wstępnego i nie tamowało możliwości wydania zaskarżonego postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wynika to z następującej sekwencji zdarzeń prawnych: jeżeli w dniu (...) sierpnia 2010 r. wydane zostały: zaskarżone postanowienie nr (...) jak i postanowienie nr (...), na które zobowiązany złożył zażalenie do Ministra Finansów. , to nielogiczne jest twierdzenie, że pierwsze z nich ( zaskarżone) nie odpowiada prawu, ze względu na brak rozpoznania zażalenia na drugie z nich przez Ministra Finansów. Odrębną ale istotną kwestią jest to, że postanowienie, na które zobowiązany złożył zażalenie do Ministra Finansów, dotyczyło zaledwie kwestii formalnoprawnej , a mianowicie dokonanego w interesie zobowiązanego pouczenia przez organ, o potrzebie i o jej podstawach prawnych, wniesienia odrębnego podania. W szczególności wskazał, że w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak również wniosku o zawieszenie postępowania zawartego w zarzutach z dnia (...) kwietnia 2010 r. zobowiązany powinien wnieść podanie do organu egzekucyjnego - Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. Organ odwoławczy nie jest uprawniony do rozstrzygania wszelkich żądań , które zobowiązany zechce zamieścić przy okazji wnoszenia środka zaskarżenia skierowanego w konkretne rozstrzygnięcie. Organy administracji publicznej przestrzegają bowiem z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej (art. 19 k.p.a.). Stosownie do art. 66 § 1 k.p.a., jeżeli podanie dotyczy kilku spraw podlegających załatwieniu przez różne organy, organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, uczyni przedmiotem rozpoznania sprawy należące do jego właściwości. W przypadku takim obowiązki organu niewłaściwego do rozpatrzenia wszystkich żądań ograniczone są do obowiązku zawiadomienia, że w innych sprawach wnoszący podanie powinien złożyć odrębne podanie do właściwego organu. Nie ma więc organ obowiązku sporządzenia np. odpisu podania i przekazania go do organów właściwych do rozpatrzenia w pozostałym zakresie spraw objętych podaniem. Prawidłowo organ odwoławczy w wskazał zobowiązanemu jakie organy są właściwe do rozstrzygnięcia poszczególnych wniosków, a także poinformował jakie czynności zobowiązany powinien podjąć w celu nadania biegu w kwestiach podniesionych w postanowieniu z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...) działającego jako organ egzekucyjny Dyrektora (...) Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w P. W rezultacie Minister Finansów przyznał rację organowi odwoławczemu i postanowieniem z dnia (...) listopada 2010 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) sierpnia 2010 r., nr (...) w przedmiocie zawiadomienia zobowiązanego konieczności wniesienia odrębnego podania. Wobec tego należy stwierdzić, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, zasadnie odmówiły zobowiązanemu zawieszenia postępowania egzekucyjnego bowiem nie wystąpiły w sprawie ściśle wskazane w art. 56 § 1 u.p.e.a przesłanki prawne. Do katalogu omawianych przesłanek nie można zliczyć twierdzeń zobowiązanego, że "zaskarżone tytuł wykonawczy nie został poprzedzony żadnym innym, prawidłowo doręczonym upomnieniem, na kwotę pomniejszoną o dokonaną w terminie wpłatę", a ponadto, ze względu na to iż "ZUS w P. nie dysponuje żadnym innym tytułem prawnym, co do wysokości kwoty egzekwowanej należności, którą błędnie określono w zaskarżonym tytule wykonawczym". Przytoczoną argumentację zawarł już zobowiązany w zarzutach , które zostały oddalone przez organ pierwszej instancji, a rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy ostatecznym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia (...) marca 2010 r., nr (...). Skarga zobowiązanego na powyższe postanowienie nie została rozpoznana - sygn. akt l SA/Po 438/10. Ponadto żądanie zobowiązanego zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego stanowiły przedmiot prawomocnego wyroku z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt III SA/Po 188/09, oddalającego skargę w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, prawomocnego wyroku z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt III SA/Po 819/09 - oddalającego skargę w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego, oraz już prawomocnego wyroku z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt l SA/Po 333/10 – oddalającego skargę w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.