I SA/Po 863/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EW o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia 2004r. do listopada 2004r. postanawia: 1. zwolnić Skarżącą od wpisu od skargi powyżej [...], 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wpis sądowy wynosi [...]. EW, reprezentowana przez adwokata, złożyła sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podała, że nieruchomości zostały zabezpieczone przez Sąd w toczącym się postępowaniu karnym, nie ma możliwości sprzedaży i uzyskania środków finansowych. Zablokowane zostały również konta firmowe przez Izbę Celną i zabrano całość środków znajdujących się na rachunku, nie zabezpieczając wynagrodzeń pracowników. Wskazała, że Dyrektor Izby Skarbowej w decyzji pouczył, że za usunięcie, ukrycie, darowanie, pozorne obciążenie lub uszkodzenie składników majątku mające na celu udaremnienie egzekucji grozi odpowiedzialność karna, w związku z tym nie ma możliwości uzyskania środków pieniężnych z innych źródeł. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką, która jest studentką [...] roku na A i nie pracuje. Skarżąca posiada mieszkanie o pow. [...] m2, nieruchomość rolną o pow. [...] ha oraz nieruchomości gruntowe: [...]. Skarżąca oświadczyła, że wszystkie nieruchomości zajęte zostały przez Sąd w toczącej się sprawie karnej. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, gdyż pieniądze zostały zajęte. Córka skarżącej posiada sad o pow. [...]. Skarżąca w miesiącu [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej odnotowała stratę w wysokości [...]. Skarżąca dodatkowo wskazała, że wszystkie nieruchomości zostały zabezpieczone przez Sąd, sparaliżowano pracę firmy, zabrano gotówkę tuż przed wypłatą wynagrodzeń dla pracowników. Wyjaśniła, że do tej pory starała się w miarę możliwości regulować wszystkie zobowiązania cywilno-prawne, był to dla niej priorytet. Dalsze zablokowanie kont spowoduje likwidację firmy, a tym samym zwolnienia pracowników, zniszczenie obiektu firmy, który jest w przebudowie, gdyż w przypadku niewykonania prac przed okresem zimowym ulegnie on zniszczeniu przez warunki atmosferyczne. Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia [...] przedłożył przygotowane przez Wnioskodawczynię dokumenty. Skarżąca w piśmie z dnia [...] oświadczyła, że nie pozostaje w związku małżeńskim. Podała, że ona i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają samochodów osobowych. Wskazała, że w związku z wydaniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia o częściowym wstrzymaniu wykonania decyzji ostatecznej nie ma dostępu do środków pieniężnych. Załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za [...]. Z zeznania rocznego podatkowego za [...] wynika, że Skarżąca uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodu w wysokości [...] i odnotowała stratę w wysokości [...], natomiast w [...] uzyskała przychód w wysokości [...], poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] i odnotowała stratę w wysokości [...]. Skarżąca załączyła również zeznanie roczne podatkowe za [...] sporządzone na druku PIT-37, z którego wynika, że z tytułu innych źródeł, niewymienionych w wierszach od 1 do 4 uzyskała dochód w wysokości [...]. Córka Skarżącej w [...] uzyskała dochód w wysokości [...]. Wnioskodawczyni załączyła wyciągi z rachunków bankowych za ostatnie [...] miesiące. Skarżąca posiada rachunki bankowe w A i w N, córka w B. Z wyciągu z rachunku bankowego córki prowadzonego przez B wynika, że w okresie [...] na ten rachunek nie wpłynęły żadne środki pieniężne i saldo wynosi [...]. Z załączonego przez Skarżącą wyciągu z dnia [...] z rachunku bankowego prowadzonego przez M za okres [...] wynika, że saldo na tym rachunku wynosi [...]. Z załączonych wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez N za okres [...] wynika, że saldo na tym rachunku wynosi [...] i że w tym okresie nie było operacji na tym rachunku. Z załączonego wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego przez A wynika, że za okres [...] saldo początkowe na tym rachunku wyniosło [...], saldo końcowe [...], uznania ogółem [...], obciążenia ogółem [...], za okres [...], z którego wynika, że saldo początkowe wynosiło [...], saldo końcowe [...], obciążenia ogółem [...], za okres [...] saldo początkowe wynosiło [...], saldo końcowe [...], uznania ogółem [...]. Skarżąca oświadczyła, że ona i jej córka ponoszą koszty utrzymania w wysokości [...]. Podała, że córka uzyskuje dodatkowe dochody z tytułu umowy najmu zawartej w dniu [...] w kwocie [...] brutto. Córka wynajęła Sp. z o.o. A część lokalu użytkowego o pow. [...] m2 położonego przy ul. K [...] w P. Skarżąca oświadczyła, że zgodnie z postanowieniem o zabezpieczeniu majątkowym z dnia [...] punkt [...] podpunkt [...] w.w postanowienia zajęte zostały nieruchomości w postaci wpisu hipotek dla nieruchomości zgodnie z załącznikiem 1. Na dowód przedłożyła wpis elektroniczny KW z dnia [...]. Podała, że zajęto jej następujące ruchomości: - marki S, nr rej. [...], - cysterna, nr rej. [...], - cysterna, nr rej. [...]. Załączyła zawiadomienia Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] o zajęciu prawa majątkowego w W, z dnia [...] w M, w dniu [...] w A. Załączyła zapisy z książki przychodów i rozchodów za okres [...]. Z podsumowania książki wynika, że za cały w.w okres przychód Skarżącej wyniósł [...], zaś koszty uzyskania przychodu wyniosły [...]. Załączyła deklaracje VAT-7K dla podatku od towarów i usług, z których wynika, że za [...] [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...], za [...] [...]. Załączyła wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez N dla E, z których wynika, że saldo początkowe na dzień [...] wynosiło [...], saldo końcowe i początkowe na dzień [...], saldo końcowe i początkowe na dzień [...], saldo końcowe i początkowe na dzień [...] wynosiło [...], saldo końcowe i początkowe na dzień [...] wynosiło [...], saldo końcowe i początkowe na dzień [...] wynosiło [...], saldo końcowe na dzień [...]. Z załączonych przez Skarżącą podsumowań z wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez M dla E EW wynika, że w okresie od [...]. Skarżąca na Rachunku M posiadała oszczędności w wysokości [...], na Rachunku B w walucie [...], na Rachunku B w walucie [...], na Rachunku M [...]. Z załączonego przez Skarżącą wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w A dla E EW za okres od [...] wynika, że na ten rachunek wpływają środki pieniężne od jej kontrahentów, z tego rachunku wypłacane są wynagrodzenia dla pracowników, przelewy do ZUS, z tego rachunku dokonywana jest spłata z tytułu zajęcia egzekucyjnego. Skarżąca załączyła ewidencję środków trwałych na dzień [...]. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od zasady wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. i ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania. Jak wskazuje się w doktrynie oraz w orzecznictwie sądów administracyjnych, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. H.Knysiak- Molczyk, (w) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2005r., str. 628). Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz przedstawione przez Skarżącą argumenty i złożone przez Nią kserokopie dokumentów stwierdzić należy, że wniosek Skarżącej należy uwzględnić w części, t.j. poprzez zwolnienie od wpisu od skargi powyżej [...]. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedłożonych kserokopii dokumentów źródłowych wynika, że Skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą. W [...] z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...], w [...] w wysokości [...]. W [...] Skarżąca odnotowała stratę w wysokości [...], w [...] w wysokości [...]. Zauważyć należy, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jeszcze raz bowiem w tym miejscu podkreślić należy, że pomimo straty, jaką Skarżąca odnotowała zarówno w [...], nadal kontynuuje prowadzoną działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni przedłożyła kserokopie deklaracji VAT-7K za [...], z których wynika, że wykonuje czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Przychody Skarżącej za okres [...] wyniosły [...], koszty uzyskania przychodów [...], za w.w okres uzyskała dochód w wysokości [...]. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że zostały zajęte jej rachunki bankowe i wobec tego pozbawiona została środków na wypłacenie pracownikom wynagrodzeń, oraz że jej majątek został zajęty. Z przedłożonych przez Wnioskodawczynię dokumentów źródłowych wynika, że w miesiącu [...] wypłaciła z rachunku bankowego prowadzonego w A dla E EW wynagrodzenia swoim pracownikom. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że jej córka posiada sad o pow. [...], nie podała natomiast, że córka posiada lokal użytkowy, który w dniu [...] wynajęła i z tego tytułu uzyskuje dochód brutto w wysokości [...]. Z udzielonych przez Skarżącą wyjaśnień wynika, że ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...]. Z oświadczeń Skarżącej wynika, że córka poza dochodami z najmu nie posiada żadnych innych dochodów. Również Wnioskodawczyni nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. Oznacza to, że koszty miesięcznego utrzymania muszą być ponoszone ze środków pieniężnych uzyskiwanych z prowadzenia przez Wnioskodawczynię działalności gospodarczej. Przeanalizowano również złożone przez Skarżącą zestawienie zajętych nieruchomości oraz wpis elektroniczny z ksiąg wieczystych z dnia [...], z którego wynika, że hipoteki przymusowe ustanowiono na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego oraz Dyrektora Izby Celnej na następujących nieruchomościach: [...]. Z oświadczenia Skarżącej wynika, że zajęty został jej majątek. Jednakże zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że Skarżąca z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych, gdyż nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z majątku ruchomego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, że Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej. W przedmiotowej sprawie wpis sądowy od skargi wynosi [...], natomiast w sprawie o sygn. akt [...]. Stwierdzono, że Skarżąca nie jest w stanie w [...] sprawach ponieść wpisów w pełnej wysokości. Wobec tego uznano, że Skarżąca powinna ponieść w przedmiotowej sprawie wpis sądowy w części, t.j. w wysokości [...]. Zauważyć bowiem należy, że skoro Skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje z niej przychody i ponosi koszty jej prowadzenia, to powinna również zabezpieczyć choć w części środki na prowadzenie postępowań sądowych związanych z tą działalnością. Opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Na obecnym etapie postępowania nie zwolniono Skarżącej od ewentualnych, przyszłych kosztów sądowych. W sytuacji gdyby Skarżąca nie miała środków na ich poniesienie, będzie mogła ponownie zwrócić się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.