I SA/Po 863/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Bejgerowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2004 r. postanawia: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej [...] zł, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia 28 lutego 2013 r. oddalił skargę X.Y. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] lipca 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do listopada 2004 r. W dniu [...] maja 2013 r. skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że ze względu na toczące się od 2006 r. postępowania podatkowe i karne ma poważne trudności z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz wywiązywaniem się z zobowiązań publicznoprawnych i prywatnoprawnych. Strona wskazała, że od 2006 r. jej majątek podlegał wielokrotnie zajęciu i zabezpieczeniu. Wyjaśniła, że nieruchomości zostały zabezpieczone przez Sąd w toczącym się postępowaniu karnym, nie ma więc możliwości ich sprzedaży i uzyskania środków finansowych. Podała, że zablokowane zostały również jej konta przez Dyrektora Izby Celnej w [...], przy czym zajęto całość środków znajdujących się na tych rachunkach, nie zabezpieczając wynagrodzeń pracowników. Wnioskodawczyni podała, że zatrudnia [...] pracowników, w większości są to osoby posiadające znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżąca poinformowała, że obecnie prowadzi przebudowę siedziby firmy, którą chce wynająć w celu naprawy sytuacji finansowej. Obiekt ten z uwagi na przebudowę instalacji nie posiada ogrzewania. W okresie zimowym wystąpiły znaczne straty z uwagi na pęknięcie rur (zamarznięcie kanalizacji), uległy zniszczeniu elementy nowe – płyty stropowe, pojawił się grzyb na ścianach, co spowodowało straty i bardzo trudne warunki prowadzenia działalności. Brak wywiązywania się z poboru paliwa gazowego z uwagi na opóźnienia w inwestycji skutkował nałożeniem kary w wysokości [...] zł. Spowodowało to dodatkowe wydatki wnioskodawczyni, które pogorszyły i tak już złą sytuację finansową. Skarżąca wskazała, że inwestycje w firmie prowadzone są w zajętych przez Sąd i Urząd Skarbowy, a także Urząd Celny środkach trwałych, co powoduje zwiększenie ich wartości, a w razie egzekucji zwiększać będzie również przysporzenie Skarbu Państwa. Skarżąca oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z [...] córką. Wnioskodawczyni posiada następujące nieruchomości gruntowe: 1. KW [...], pow. [...] ha, siedziba firmy – budynek, 2. KW [...], pow. [...] ha, 3. KW [...], pow. [...] ha, 4. KW [...], pow. [...] ha, 5. KW [...], pow. [...]ha, 6.KW [...], pow. [...] ha, 7. KW [...], pow. [...]ha, 8. KW [...], pow. [...] ha, 9. KW [...], pow. [...]ha, 10. KW [...], pow. [...] ha, 11. KW [...], pow. [...] m2. Skarżąca oświadczyła, że wszystkie nieruchomości zajęte zostały przez Sąd w toczącej się sprawie karnej. Wnioskodawczyni nie posiada również oszczędności, gdyż środki pieniężne zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym. Wnioskodawczyni nie posiada w majątku osobistym przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Podała, że wszelkie przedmioty wartościowe należące do niej jako podmiotu gospodarczego zostały zajęte, nie podlegają więc zbyciu. Skarżąca wskazała, że jej córka posiada mieszkanie o pow. [...] m2 oraz sad o pow. [...] ha. Skarżąca oświadczyła, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości [...] zł brutto, córka z tytułu wynajmu nieruchomości w wysokości [...] zł. Skarżąca podała, że jest osobą samotnie wychowującą dziecko. Do wniosku załączyła wyciągi z rachunków bankowych prowadzonych w [...],[...],[...], bilans firmy za rok 2012 i 2013, szczegółową listę płac, wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, kserokopie: orzeczeń lekarza ZUS i orzeczeń o stopniu niepełnosprawności zatrudnionych pracowników, postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...] o zabezpieczeniu majątkowym z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt [...], decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., Nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, dziennika budowy nr [...] wydanego w dniu [...] marca 2011 r., zawiadomienia Sądu Rejonowego w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych o dokonaniu wpisu hipotek, protokołu zajęcia i odbioru ruchomości. Na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] maja 2013 r. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca załączyła kserokopie zeznań rocznych podatkowych za 2011 i 2012 r. Z zeznania rocznego podatkowego za 2011 r. wynika, że skarżąca z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł i odnotowała stratę w wysokości [...] zł. Natomiast w 2012 r. uzyskała przychód w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł i odnotowała stratę w wysokości [...] zł. Skarżąca załączyła również zeznanie roczne podatkowe za 2011 r. sporządzone na druku PIT-37, z którego wynika, że z tytułu innych źródeł uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Z załączonego zeznania córki za 2011 r. wynika, że uzyskała ona dochód z tytułu działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy o dzieło i zlecenia) w wysokości [...] zł, natomiast w 2012 r. z tytułu najmu lub dzierżawy w wysokości [...] zł. Skarżąca oświadczyła, że ona i jej córka ponoszą koszty utrzymania w wysokości [...] zł, przy czym czynsz [...] zł, energia elektryczna [...] zł , gaz [...] zł, telewizja kablowa [...] zł, koszty leczenia [...] zł, zakup lekarstw [...] zł, wyżywienie [...] zł, środki czystości [...] zł, telefon komórkowy [...] zł, koszty materiałów niezbędnych do studiowania [...] zł. Skarżąca wyjaśniła, że córka studiuje na [...] roku Uniwersytetu Artystycznego w [...] oraz [...] roku Uniwersytetu Ekonomicznego w [...]. Wnioskodawczyni podała, że córka uzyskuje dochody z tytułu umowy najmu zawartej w dniu [...] września 2012r. w kwocie [...] zł brutto. Córka wynajęła Sp. z o.o. [...] część lokalu użytkowego o pow. [...] m2 położonego przy ul. [...] w [...]. Skarżąca wyjaśniła, że nie wystąpiła do Sądu z pozwem o alimenty na córkę, gdyż w czasie rozprawy rozwodowej podzieliła się z mężem obowiązkiem dotyczącym opieki nad dziećmi. Skarżąca podała, że darowała córce nieruchomość [...] w dniu [...] września 2006 r., natomiast nieruchomość przy ul. [...] w [...] sprzedała córce w dniu [...] września 2012 r., przy czym córka środki na zakup nieruchomości otrzymała w wysokości [...] zł tytułem darowizny od babci i [...] zł od ojca. Skarżąca przedłożyła oświadczenie córki, z którego wynika, że nie posiada ona żadnego pojazdu mechanicznego podlegającego obowiązkowi rejestracji. Skarżąca podała, że posiada następujące pojazdy, które stanowią środki trwałe firmy [...]: - naczepa [...], rok prod. [...], wartość rynkowa [...] zł, - naczepa [...], rok prod. [...], wartość rynkowa [...] zł, - samochód [...], rok prod. [...], - ciągnik siodłowy [...], rok prod. [...], przy czym pojazd został wyrejestrowany czasowo do [...] 10.2015 r. z uwagi na remont, koszt naprawy przewyższa wartość pojazdu. Wnioskodawczyni podała, że wszystkie pojazdy, poza samochodem [...], stanowią zastaw sądowy i wobec tego nie ma możliwości ich sprzedaży. Wnioskodawczyni załączyła zapisy z książki przychodów i rozchodów za okres od [...] listopada 2012 r. do [...] kwietnia 2013 r. Z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że w okresie od [...] stycznia 2013 r. do [...] marca 2013 r. przychody z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wyniosły [...] zł, natomiast wydatki [...] zł, a zatem skarżąca poniosła w powyższym okresie stratę w wysokości [...] zł. Również w kwietniu 2013 r. skarżąca poniosła stratę. Z deklaracji VAT-7K dla podatku od towarów i usług wynika, że za czwarty kwartał 2012 r. podstawa opodatkowania wyniosła [...] zł, za pierwszy kwartał 2013 r. [...] zł. Wnioskodawczyni załączyła również wyciągi z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] dla [...], z których wynika, że saldo końcowe na dzień [...]11.2012 r. wynosiło [...] zł, saldo końcowe na dzień [...]02.2013 r. [...] zł, saldo końcowe i początkowe na dzień [...] 03.2013 r. [...] zł, saldo końcowe i początkowe na dzień [...]04.2013r. wynosiło [...] zł, saldo końcowe na dzień [...] 05.2013 r. wynosiło [...] zł. Z załączonych przez skarżącą podsumowań z wyciągów z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] dla [...] X.Y. wynika, że na dzień [...] kwietnia 2013 r. na Rachunku [...] Firma posiada środki w wysokości [...] zł, na Rachunku [...] w wysokości [...] zł, na Rachunku [...][...] zł, na Rachunku [...][...] zł, nie wiadomo czy na tych rachunkach są przeprowadzane jakieś operacje finansowe i czy z tych rachunków prowadzona jest egzekucja. Z załączonego przez skarżącą wyciągu z rachunku bankowego prowadzonego w [...]dla [...] X.Y. za okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] maja 2013 r. wynika, że na ten rachunek wpływają środki pieniężne od jej kontrahentów, z tego rachunku wypłacane są wynagrodzenia dla pracowników, przelewy do ZUS, z tego rachunku dokonano w dniu [...] maja 2013 r. spłaty zajęcia egzekucyjnego w kwocie [...] zł, przy czym w dniu [...] maja 2013 r. Urząd Skarbowy przelał na ten rachunek powyższą kwotę. Skarżąca załączyła ewidencję środków trwałych. Pismem z dnia [...] czerwca 2013 r. skarżąca przedłożyła wyciągi z rachunku bankowego córki za okres od [...] grudnia 2012 r. do [...] maja 2013 r., z których wynika, że na rachunek ten wpływają środki pieniężne od spółki [...] Sp. z o.o. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem nadanym dnia [...] lipca 2013 r. skarżąca złożyła sprzeciw, w którym negatywnie oceniła wydane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazała, że nie ma skąd czerpać środków na prowadzenie postępowania, ponieważ wszystkie jej przychody wpływające na konta bankowe podlegają zajęciu, w wyjątkiem tych które są przeznaczone na pensje dla pracowników. Poza tym musi prowadzić działalność, żeby uzyskiwać środki na bieżące potrzeby życiowe. Skarżąca wskazała, że wprawdzie posiada nieruchomości w [...], ale wynajmuje tylko tę część, która się do tego nadaje, gdyż reszta nie jest wykończona. Nie jest ona w stanie tych nieruchomości sprzedać, ani wynająć w większym zakresie, ani też wziąć na nie kredytu czy pożyczki. Do sprzeciwu skarżąca załączyła: bilans za okres od [...] stycznia do [...] kwietnia 2013 r., bilans za kwiecień 2013 r., wyciąg z księgi wieczystej, zdjęcia nieruchomości, oświadczenie inspektora nadzoru budowlanego dotyczące stanu nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej w skrócie: "P.p.s.a") w razie złożenia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Mając powyższe na względzie, Sąd ocenił sytuację skarżącej - wynikającą z materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie - w świetle przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 P.p.s.a. i stwierdził, że wniosek skarżącej należy uwzględnić w części, tj. poprzez zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej powyżej [...] zł. Z oświadczeń zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z przedłożonych kserokopii dokumentów źródłowych wynika, że skarżąca nadal prowadzi działalność gospodarczą. W 2011 r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej uzyskała przychód w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł i odnotowała stratę w wysokości [...] zł, natomiast w 2012 r. uzyskała przychód w wysokości [...] zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł i odnotowała stratę w wysokości [...] zł. Zauważyć należy, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Jeszcze raz bowiem w tym miejscu podkreślić należy, że pomimo straty, jaką skarżąca odnotowała zarówno w 2011 jak i w 2012, nadal kontynuuje prowadzoną działalność gospodarczą. Wnioskodawczyni przedłożyła kserokopie deklaracji VAT-7K, z których wynika, że dla podatku od towarów i usług za czwarty kwartał 2012 r. podstawa opodatkowania wyniosła [...] zł, za pierwszy kwartał 2013 r. [...] zł. Przychody z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, które za okres od [...] stycznia 2013 r. do [...] kwietnia 2013 r. wyniosły [...] zł koszty uzyskania przychodów [...] zł, w powyższym okresie uzyskała dochód w wysokości [...] zł. Skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że jej córka posiada sad o pow. [...] ha, ponadto posiada lokal użytkowy, który w dniu [...] września 2012 r. wynajęła i z tego tytułu uzyskuje dochód brutto w wysokości [...]zł. Z udzielonych przez skarżącą wyjaśnień wynika, że ponoszą koszty miesięcznego utrzymania w wysokości [...] zł, a córka poza dochodami z najmu nie posiada żadnych innych dochodów. Również wnioskodawczyni nie uzyskuje żadnych dodatkowych dochodów. Oznacza to, że koszty miesięcznego utrzymania muszą być ponoszone ze środków pieniężnych uzyskiwanych z prowadzenia przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej. Przeanalizowano również złożone przez skarżącą zestawienie zajętych nieruchomości oraz wpis elektroniczny z ksiąg wieczystych z dnia [...] listopada 2012 r., z którego wynika, że hipoteki przymusowe ustanowiono na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] oraz Dyrektora Izby Celnej w [...] na następujących [...] nieruchomościach: KW [...],[...],[...],[...],[...],[...]. Z oświadczenia skarżącej wynika, że majątek jej został zajęty. Jednakże, zdaniem Sądu, zajęcie majątku nie jest równoznaczne z tym, że skarżąca z tytułu jego posiadania nie może uzyskać żadnych środków pieniężnych. Sąd zauważa bowiem, że strona nadal może kontynuować prowadzoną działalność gospodarczą, dzierżawić nieruchomości i korzystać z majątku ruchomego, co potencjalnie daje jej możliwość uzyskiwania przychodów. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto pod uwagę okoliczność, że skarżąca wniosła dwie skargi kasacyjne. W przedmiotowej sprawie wpis sądowy od skargi kasacyjnej wynosi [...] zł, natomiast w sprawie o sygn. akt I SA/Po 864/12 wynosi [...] zł. W ocenie Sądu skarżąca nie jest w stanie w obu sprawach ponieść wpisów w pełnej wysokości. Wobec tego skarżąca powinna ponieść w przedmiotowej sprawie wpis sądowy w części, t.j. w wysokości [...] zł. Zatem zwolnienie skarżącej od wpisu od skargi powyżej kwoty [...] zł jest adekwatne do jej sytuacji finansowej i majątkowej. Zauważyć bowiem należy, że skoro skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje z niej przychody i ponosi koszty jej prowadzenia, to powinna również zabezpieczyć choć w części środki na prowadzenie postępowań sądowych związanych z tą działalnością. Opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Przedstawiona powyżej sytuacja majątkowa strony skarżącej nie daje, zdaniem Sądu, podstaw do zwolnienia z opłaty od skargi kasacyjnej w całości. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.