I SA/Po 871/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 16 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku IT o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi IT na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący IT, reprezentowany przez radcę prawnego, pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na wskazaną w sentencji postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Następnie złożył sporządzony w dniu [...] na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie osiąga dochodów, że jego rachunki bankowe podlegają zajęciu i wobec tego nie stać go na poniesienie wpisu sądowego. Skarżący oświadczył, że posiada nieruchomość rolną o pow. [...], zabudowaną działkę o pow. [...] oraz działkę budowlaną o pow. [...]. Pismem z dnia [...] wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: 1. złożenie odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...] złożonych przez skarżącego, 2. złożenie odpisów z wszystkich kont bankowych, lokat bankowych i rachunków bankowych za ostatnie [...] miesięcy należących do skarżącego, 3. podanie czy skarżący posiada pojazdy podlegające obowiązkowi rejestracji, jeżeli tak należy podać jakie to pojazdy, jakiej marki, jaki jest ich rok produkcji i wartość rynkowa, 4. podanie kosztów miesięcznego utrzymania skarżącego z rozbiciem na poszczególne wydatki (czynsz, ogrzewanie, woda, gaz, energia elektryczna, koszty leczenia i zakupu lekarstw, wyżywienie, telefon stacjonarny i telefon komórkowy, abonament RTV, kablówka, środki czystości, raty kredytów – z podaniem na co kredyty zostały zaciągnięte, kiedy, jaki jest harmonogram spłat rat, inne), 5. podanie czy skarżący uzyskuje jakieś dodatkowe dochody (np. z tytułu udziału w spółkach, zbycia papierów wartościowych, pełnienia funkcji członka zarządu, prac dorywczych, sezonowych, umowy zlecenia, dopłat do nieruchomości rolnej, dzierżawy, najmu, inne), 6. podanie czy skarżący posiada udziały w spółkach z o.o., jaka jest wartość nominalna tych udziałów, 7. podanie czy skarżący korzysta z pomocy opieki społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie (odpis decyzji), 8. podanie do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka skarżący, jeżeli wnioskodawca najmuje to mieszkanie należy podać koszty najmu, 9. podanie czy przeciwko skarżącemu prowadzone są postępowania egzekucyjne, czy w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi został zajęty majątek skarżącego, rachunek bankowy, jeżeli tak należy przedłożyć odpisy dokumentów o zajęciu, należy również podać jaka kwota w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego została do chwili obecnej wyegzekwowana, 10. podanie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, czy jest osobą rozwiedzioną, 11. podanie czy na utrzymaniu skarżącego pozostają inne osoby (np. żona, dzieci, rodzice, rodzeństwo), 12. podanie czy skarżący jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny i czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, jeżeli nie jest zarejestrowany to dlaczego, 13. podanie od kiedy skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej (odpis decyzji), 14. podanie jakimi budynkami jest zabudowana działka gruntu o pow. [...], czy skarżący wynajmuje te budynki i czy uzyskuje z tego tytułu jakieś dochody, jeżeli tak to w jakiej kwocie. Pismo doręczono skarżącemu w dniu [...], zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy minął z dniem [...]. Tymczasem skarżący do chwili obecnej wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uzupełnił. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 cyt. ustawy stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 P.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że to strona musi wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek (pkt 1) lub też pełnych (pkt 2) kosztów postępowania, o czym świadczy użycie w przepisie art. 246 § 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Taka konstrukcja znajduje uzasadnienie w tym, że najszerszą wiedzę o okolicznościach mogących mieć znaczenie z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy posiada sam wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostaje przedstawienie jak najpełniejszej informacji, pozwalającej na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, zatem wniosek jego podlega rozpoznaniu w oparciu o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał przesłanek do zwolnienia go od kosztów sądowych. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczył, że nie osiąga żadnych dochodów, że jego rachunki bankowe podlegają zajęciu i że nie stać go na poniesienie wpisu sądowego. Skarżący posiada nieruchomość rolną o pow. [...], działkę zabudowaną o pow. [...] i działkę budowlaną o pow. [...]. Skarżący natomiast - mimo wezwania – nie złożył odpisów zeznań rocznych podatkowych za [...], nie wyjaśnił nawet czy takie zeznania składał, nie złożył również wyciągów z rachunków bankowych, nie podał czy posiada pojazdy mechaniczne podlegające obowiązkowi rejestracji, nie podał również w jakiej wysokości ponosi koszty miesięcznego utrzymania, nie wskazał do kogo należy mieszkanie, w którym mieszka i czy z tego tytułu płaci koszty najmu, nie wyjaśnił, czy pozostaje w związku małżeńskim, czy ma na utrzymaniu inne osoby. Skarżący nie podał również czy posiada udziały w spółkach z o.o., czy uzyskuje jakieś dochody lub czy korzysta z pomocy opieki społecznej. Z informacji skarżącego nie wynika również czy szuka pracy, czy zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny, czy otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych. Skarżący nie wyjaśnił czy w związku z posiadaniem nieruchomości rolnej uzyskuje dopłaty do nieruchomości rolnej, nie wiadomo również czy wnioskodawca wydzierżawia tę nieruchomość. Skarżący nie podał również jakim budynkiem jest zabudowana działka gruntu o pow. [...] i czy wynajmuje ten budynek. Skarżący nie przedłożył także dokumentów z prowadzonego postępowania egzekucyjnego, nie wyjaśnił jaka kwota w toku postępowania egzekucyjnego została już wyegzekwowana. W świetle powyższego nie sposób przyjąć, aby stan majątkowy i sytuacja finansowa skarżącego została zobrazowana w sposób dostatecznie wyczerpujący. Nie budzi bowiem wątpliwości, że brak udzielenia przez skarżącego informacji, o podanie których został wezwany oraz brak złożenia przez niego odpisów dokumentów, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Wobec powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Skarżący nie udzielił bowiem odpowiedzi na wezwanie z dnia [...]. Natomiast złożone przez niego wcześniej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu jest niewystarczające do stwierdzenia, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Ponadto wskazać należy, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wyłączającą możliwość przyznania prawa pomocy (por. post. NSA z dnia 5 września 2005r. sygn. akt II FZ 418/05). Skoro skarżący, pomimo wezwania, nie udzielił wyjaśnień i nie przedłożył odpisów dokumentów, o które został wezwany, to nie jest możliwe dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny stanu majątkowo-finansowego strony, a zatem wniosek należało oddalić. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące jej sytuacji materialnej i finansowej. To właśnie na skarżącym ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Negatywne skutki niewykonania wezwania obciążają w całości stronę, do której wezwanie zostało skierowane. Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.