I SA/Po 872/12
PostanowienieWSA w Poznaniu2012-11-26
Skład orzekający: Violetta Mielcarek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, powinna zostać zwolniona od kosztów sądowych i mieć ustanowionego adwokata w ramach prawa pomocy?Ratio decidendi
Osoba fizyczna, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, powinna zostać zwolniona od kosztów sądowych i mieć ustanowionego adwokata w ramach prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów przez stronę i zapewnia dostęp do sądu osobom w trudnej sytuacji materialnej.Stan faktyczny
Skarżący EM złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Następnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Skarżący przedstawił swoją sytuację materialną, wskazując na niskie dochody z emerytury i ponoszone koszty.Rozstrzygnięcie
Postanowiono zwolnić skarżącego od kosztów sądowych i ustanowić dla niego adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – Violetta Mielcarek po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku EM o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 1997, 1998, 1999, 2000 postanawia: 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla skarżącego adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.
EM pismem z dnia [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 1997, 1998, 1999, 2000r.
Następnie Skarżący złożył sporządzony na urzędowym formularzu w dniu [...] wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzją. Wyjaśnił, że wszystkie pisma i zdjęcia znajdują się w aktach sprawy. Skarżący nie pozostaje z innymi osobami we wspólnym gospodarstwie domowym. Posiada 50% udziału w domu o pow. [...] m2, warsztacie o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. [...] m2.
Na wezwanie z dnia [...] do uzupełnienia wniosku p przyznanie prawa pomocy Skarżący w odpowiedzi z dnia [...] podał, że ½ nieruchomości należy do dorosłych dzieci. Wskazał, że nie posiada samochodu osobowego. Oświadczył, że utrzymuje się z wcześniejszej emerytury w wysokości [...] netto. Ponosi w ciągu miesiąca następujące koszty: ogrzewanie [...] (rocznie [...]), gaz (butla) [...], energia elektryczna [...], lekarstwa [...], RTV [...], środki czystości [...], spłata do ZUS [...], spłata do Urzędu Skarbowego [...], resztę środków przeznacza na wyżywienie. Do wniosku załączył wyciąg z rachunku bankowego za okres [...], zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...], z których wynika, że w [...] dochód Skarżącego wyniósł [...], w [...] [...], ponadto w [...] Wnioskodawca osiągnął przychody z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej w wysokości [...]. Załączył także kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego za okres [...].
W świetle art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270, dalej jako P.p.s.a.) zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy i zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Art. 246 § 1 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje :
1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Zauważyć należy, że instytucja prawa pomocy wiąże się ściśle z realizacją jednego z podstawowych standardów państwa prawnego, jakim jest prawo do sądu. Stanowi ona wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Biorąc pod uwagę powyższe zauważa się, że z argumentacji Skarżącego wynika, iż zasadnym jest zwolnienie go od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niego adwokata, gdyż wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca jest osobą samotną, utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] netto. Z kwoty tej ponosi koszty utrzymania oraz spłaca zaległości w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i w Urzędzie Skarbowym. Ponadto Skarżący posiada zadłużenie w rachunku bankowym.
Wobec powyższego na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło