I SA/Po 876/96

Artykuł 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. 1993 nr 108 poz. 486 ze zm./, stanowiący o obowiązku pobrania odsetek za zwłokę w przypadku istnienia zaległości w opłacaniu podatków, w ogóle nie zajmuje się zagadnieniem, z czyjej winy zaległości te powstały. Oznacza to, że w każdej sytuacji faktycznej istnienia zaległości podatkowych rodzi to dla podatnika następstwa w postaci obowiązku świadczenia od nich odsetek za zwłokę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W sprawie bezspornym jest, że podatnik Przedsiębiorstwo Przemysłu Fermentacyjnego "A." dokonało sprzedaży eksportowej 18.581 dm3 spirytusu rektyfikowanego w 1990 r. na podstawie umowy eksportowej zawartej z firmą R.A.A. "C." Na tej podstawie podatnik wykazał sprzedany spirytus zaeksportowany, jednakże w lipcu 1993 r. okazało się, że spirytusu nie wywieziono poza granice kraju i sprzedaż miała charakter sprzedaży na kraj a nie na eksport. Słusznie zauważa Izba Skarbowa w zaskarżonej decyzji, że zobowiązanie w podatku obrotowym powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności z którymi przepisy prawa łączą powstanie zobowiązania. Ustawa z dnia 26 lutego 1982 r. o opodatkowaniu jednostek gospodarki uspołecznionej /Dz.U. 1987 nr 12 poz. 77 ze zm./ w przypadku podatku obrotowego nałożyła na podatnika obowiązek samodzielnego obliczenia należnego podatku i jego zapłaty w ściśle ustalonych terminach określonych rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 31 lipca 1982 r. w sprawie szczegółowych zasad obliczania podatków, terminów i trybu płatności oraz trybu sporządzania i przedstawiania organom podatkowym rozliczeń podatkowych przez jednostki gospodarki uspołecznionej /Dz.U. nr 24 poz. 171 ze zm./ bez wymogu uprzedniego doręczenia decyzji. W ostatnich latach nastąpiła istotna zmiana dotychczasowych technik wymiaru i poboru podatku. Polega ona przede wszystkim na ograniczeniu sytuacji, w których zobowiązania podatkowe powstały w drodze wydania i doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania. Obecnie w ustawodawstwie dominuje obliczanie podatku przez samego podatnika. W tej nowej sytuacji kreacji zobowiązań podatkowych - ulega ograniczeniu rola organów podatkowych, która przede wszystkim ogranicza się do kontrolowania prawidłowości ustalenia obowiązku podatkowego oraz obliczania należnego podatku i jego terminowej zapłaty przez płatnika bądź samego podatnika. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 1995 r. w sprawie SA/Po 389/95. Jeżeli więc z przepisu prawa co ma miejsce w sprawie wynika obowiązek wykonania zobowiązania podatkowego w drodze tzw. samoopodatkowania, czyli bez uprzedniego doręczenia decyzji to zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą zaistnienia okoliczności, z którymi przepisy prawa łączą powstanie zobowiązania - art. 6 ust. 2 ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Jeżeli podatnik nie wykona zobowiązania podatkowego, mimo zaistnienia okoliczności wynikających z przepisów prawa, organ podatkowy wydaje w trybie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych decyzję określającą wysokość tego zobowiązania. Decyzja ma charakter decyzji deklaratoryjnej, nie tworzy nowych sytuacji prawnych, lecz stwierdza ich powstanie z mocy samego prawa, ze skutkiem od momentu, w jakim dany stan prawny zaistniał. W przypadku skarżącego Przedsiębiorstwa zobowiązanie w podatku obrotowym za 1990 r. przypada na dzień 23.01.1991 r. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych - podatek nie uiszczony w terminie jest zaległością podatkową, a w konsekwencji w myśl art. 20 cytowanej ustawy od zaległości podatkowych pobiera się odsetki za zwłokę. Skarżące Przedsiębiorstwo "A." popadło w zwłokę w zapłacie podatku z mocy prawa i odsetki za zwłokę ich to prawidłowo ustaliły organy podatkowe są należne za okres od 23.01.1991 r. do 28.11.1993 r. Sąd zwraca uwagę również na pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 1994 r. w sprawie SA/Kr 1138/94, a mianowicie, że art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych /Dz.U. nr 27 poz. 111 ze zm./, stanowiący o obowiązku pobrana odsetek za zwłokę w przypadku istnienia zaległości w opłacaniu podatków w ogóle nie zajmuje się zagadnieniem, z czyjej winy zaległości te powstały. Oznacza to, że w każdej sytuacji faktycznej istnienia zaległości podatkowych rodzi to dla podatnika następstwa w postaci obowiązku świadczenia od nich odsetek za zwłokę. Z tych przyczyn i wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i nie narusza przepisów art. 18, art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, na zasadzie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368/ należało orzec jak w sentencji.