I SA/Po 877/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący del.Sędzia NSA Janusz Ruszyński(spr) Sędziowie WSA Barbara Koś as.sąd. WSA Karol Pawlicki Protokolant staż. Inga Skwierzyńska po rozpoznaniu w dniu 09 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. /-/K.Pawlicki /-/J.Ruszyński /-/B.Koś LF U Z A S A D N I N I E Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Wynika z nich, że skarżący zawarł w dniu [...]. umowę kupna - sprzedaży samochodu osobowego marki [...] z J. A.. W umowie tej jako osoba sprzedająca figurował również mąż J. A. - P. A. a za niego i bez jego wiedzy podpisała umowę również [...]. Samochód stanowił, własność obojga małżonków A. Mając świadomość, że umowa kupna - sprzedaży nie miała miejsca skarżący użył tej umowy jako autentycznej w Wydziale Komunikacji Urzędu Miejskiego celem zarejestrowania tego samochodu na swoje nazwisko. Niespornym winno być też to, że zarówno skarżący, jak i J. A. zostali uznani winnymi popełnienia przestępstwa z art. 270 § 1 kk i skazani wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia [...] ([...]). Skarżący od powyższej umowy uiścił opłatę skarbową w kwocie [...]złotych W dniu [...] skarżący zwrócił się o zwrot uiszczonej opłaty skarbowej po uchyleniu decyzji o zarejestrowaniu samochodu na nazwisko skarżącego. Urząd Skarbowy decyzją z dnia [...]odmówił skarżącemu zwrotu opłaty skarbowej. Urząd skarbowy stwierdził, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt. 2 lit."a" ustawy o opłacie skarbowej - opłacie tej podlega sama czynność cywilnoprawna umowy sprzedaży. Organy podatkowe dokonują poboru opłaty skarbowej od zgłaszanych czynności cywilnoprawnych i nie są uprawnione do badania, czy zbywca posiadał tytuł własności zbywanej rzeczy. Natomiast zwrot opłaty skarbowej reguluje art. 13 powołanej wyżej ustawy, który zredagowany jest w sposób wykluczający możliwość jego rozszerzającej lub zwężającej wykładni. Przepisy tego artykułu muszą być więc interpretowane ściśle i tylko w przypadkach przewidzianych tym przepisem. Ma to miejsce, gdy czynność prawna jest nieważna lub prawomocnym orzeczeniem sądu stwierdzona została jej nieważność albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna). Z przedłożonego wyroku Sądu Rejonowego nie wynika, że Sąd ten orzekł, ich zachodzi nieważność umowy ani też uchylenie skutków prawnych oświadczenia woli z powodu nieważności względnej. Również z mocy prawa nieważność umowy nie zachodzi ponieważ sprzedaży rzeczy cudzej nie można uznać za umowę nieważną, gdyż przepisy Kodeksu cywilnego nie zakazują sprzedaży rzeczy cudzej. Umowy nie można uznać za nieważną, gdyż nie jest ona niezgodna z ustawą oraz sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Umowa nie nosi również znamion pozorności, a wiec nie zachodzi jej nieważność z tej przyczyny, gdyż strony były świadome, że zbywcy nie przysługuje w pełni prawo własności. Nie można też przyjąć, że oświadczenie woli stron umowy były dotknięte innymi wadami (błąd, groźba), gdyż w tej sprawie nie zapadłby wyrok skazujący obydwu stron umowy. Z kolei decyzja uchylająca wydana przez Prezydenta Miasta stwierdza tylko bezskuteczność rejestracji pojazdu i nie odnosi się do kwestii ważności czynności cywilnoprawnej umowy sprzedaży. Również przyjęcie, że zwrot opłaty skarbowej przysługuje od czynności uznanej przez Sąd za bezskuteczną stanowiłby niedopuszczalną, rozszerzającą wykładnię art. 13 ust. 1 pkt. 3 ustawy o opłacie skarbowej. Argumenty organu I instancji zostały potwierdzone w uzasadnieniu decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] [...] W skardze na powyższą decyzję M.D. wniósł o uchylenie decyzji organów skarbowych obu instancji. Według skarżącego nie doszło do jakiegokolwiek zgodnego oświadczenia woli w przedmiocie przeniesienia własności samochodu bowiem skarżący i J.A. mieli świadomość, że oświadczenie woli przez P. A. nie zostało w ogóle złożone. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 13 ustawy z dnia 31.1.1989r. o opłacie skarbowej opłata skarbowa podlega zwrotowi, jeżeli czynność cywilnoprawna jest nieważna. Opłata skarbowa podlega również zwrotowi gdy prawomocnym orzeczeniem sądu została stwierdzona jej nieważność albo uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna). W sprawie będącej przedmiotem skargi nie było zgodnego oświadczenia woli sprzedających, bo takiej woli nie wyraził P. A., a umowa dotyczyła składnika majątku wspólnego. W takiej sytuacji występuje nieważność bezwzględna czynności cywilnoprawnej. W opisanych wyżej niespornych okolicznościach należy przyjąć, że czynność prawna została dokonana w sposób sprzeczny z prawem a także w celu obejścia prawa. Oznacza to, że zamierzona czynność prawna w ogóle nie doszła do skutku i jako taka jest nieważna (art.58kc). Wobec tego, że czynność cywilnoprawna (umowa z dnia [...]) była bezwzględnie nieważna zachodzi podstawa do zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej (art. 13 ustawy o opłacie skarbowej). Z powyższych przyczyn decyzję organów skarbowych należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. "a" ustawy z dnia 30.8.2002r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.1270). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy. /-/K.Pawlicki /-/J.Ruszyński /-/B.Koś LF